I SA/Gd 2079/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. i S. Sz. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 5 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 65.70 (sześćdziesiąt piec 70/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 2079/01 U z a s a d n i e n i e W dniu 22 kwietnia 1999 r. skarżący S. i B. S. złożyli w Urzędzie Skarbowym zeznanie o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1998 roku – PIT-33. W załącznikach do zeznania PIT-O każdy z małżonków wykazał odliczenia z tytułu renty umownej w kwocie 1.750 zł i wydatków na cele rehabilitacyjne w kwocie 1.350 zł. W toku przeprowadzonych przez Urząd Skarbowy czynności sprawdzających odliczenia wydatków na cele rehabilitacyjne oraz z tytułu jednej umowy renty, ustanowionej przez skarżącego na rzecz W. Z. zostały zakwestionowane. W dniu 19 lutego 2001 roku postanowieniem Nr [...] Urząd Skarbowy wszczął postępowanie podatkowe zakończone decyzją z dnia 13 lipca 2001 r. Nr [...], w której określił skarżącym wysokość zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 rok w kwocie 845,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 765 zł. Od decyzji tej skarżący wnieśli w dniu 1 sierpnia 2001 r. odwołanie. Zarzucili w nim błędną ocenę odliczenia na cele rehabilitacyjne oraz niewłaściwe interpretowanie zeznań rentobiorcy – W. Z. – w zakresie przeznaczenia środków uzyskanych tytułem renty. Podnosili ponadto, że nie mogli skorzystać z 3-dniowego terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, gdyż zawiadomienie zostało doręczone domownikowi podczas nieobecności skarżących. Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa decyzją z dnia 5 października 2001 r. Nr [...] będącą przedmiotem skargi, utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W dniu 2 listopada 2001 r. S. i B. S. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku. Skarżący podnieśli te same zarzuty, co w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem państwa S. odliczenie wydatków na cele rehabilitacyjne jest zasadne. Skarżący podkreślają, że z § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 24 marca 1995 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że podstawą do odliczenia wydatków poniesionych na cele rehabilitacyjne jest posiadanie dowodu poniesienia tych wydatków, z wyjątkiem wydatków, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 8 i 13a. Niezrozumiałe zatem jest, iż organy skarbowe domagają się dokumentów, których nie wymagają przepisy. Skarżący twierdzą, że wszelkie wymagane prawem dokumenty zostały przedstawione. Jak informują, B. S. posiada II grupę inwalidzką, prawo jazdy oraz samochód zarejestrowany na własne nazwisko. Dodatkowo w toku postępowania przed organem drugiej instancji skarżący załączył kserokopie karty pobytu w szpitalu, oraz kartę informacyjną 5-cio miesięcznego pobytu na oddziale szpitalno-sanatoryjnym Szpitala Wojewódzkiego Chorób Płuc w S. Skarżący nie zgadzają się także z niemożnością dokonania odliczenia z tytułu dojazdów na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne w związku z siostrą S. S. – L., inwalidką I grupy, z uszkodzeniem narządów ruchu. Według skarżących ustawa określa kryterium dochodów, posiadanie I lub II grupy inwalidztwa oraz wspólnego zamieszkiwania. Zdaniem S. i B. S. kryteria te zostały spełnione. Skarżący przyznają, że L. S. posiadała mieszkanie spółdzielcze i własną rentę, jednakże ponoszone opłaty powodowały, że uzyskiwane przychody nie były wystarczające. Państwo S. informują także, że nie posiadają dokumentów dotyczących leczenia i rehabilitacji L.S. Skarżący nie zgadzają się ponadto z nieuznaniem renty ustanowionej na rzecz W. Z. Ich zdaniem umowa renty została sporządzona prawidłowo a przekazanie jej tytułem kwoty podlegają odliczeniu od podstawy opodatkowania. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sądy administracyjne zgodnie ze swoimi kompetencjami orzekają o zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującym prawem. W niniejszej sprawie uznano, że decyzja Izby Skarbowej w części prawo narusza. Zatem złożoną na nią skargę należało uznać za częściowo zasadną. Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 13a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 35, poz. 173 ze zm.) – za wydatki poniesione na cele rehabilitacyjne przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne uważa się wydatki na używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Jak wskazuje przepis § 8 ust. 3 powołanego rozporządzenia, wydatków tych nie trzeba dokumentować. Wskazać jednak należy, że brzmienie § 8 ust. 1 pkt 13a rozporządzenia, wyraźnie warunkuje możliwość odliczenia poniesionych wydatków od potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Jak zatem z powyższego wynika niezbędność tych zabiegów winna być uprawdopodobniona. Nie można się zgodzić z poglądem Izby Skarbowej, że skarżący nie wykazał właśnie w taki sposób faktu poniesienia wydatków w związku z koniecznością dojazdów na oddział szpitalno-sanatoryjny Szpitala Wojewódzkiego Chorób Płuc w S. Odmienny w tym zakresie pogląd Izby Skarbowej nie znajduje potwierdzenia w dotychczas zebranym materiale dowodowym i stoi w sprzeczności z wyjaśnieniami strony złożonymi w sprawie. Oznacza to, że w tej części skarga jest zasadna. Zdaniem Sądu zawarte w pozostałej części skargi poglądy podatników nie zasługują na uwzględnienie. Dotyczy dokonanego przez nich odliczenia wydatków na używanie samochodu w celu przewozu siostry skarżącej na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych mają charakter wyjątku od zasady generalnej jaką jest płacenie podatków, zatem dla skorzystania z tej instytucji niezbędne jest przedstawienie dowodów uzasadniających ich zastosowanie. Na podatniku ciąży bowiem obowiązek udowodnienia, że jest on osobą uprawnioną w tym zakresie. Skoro zatem skarżący nie są w stanie udowodnić uprawnień, z których wywodzą prawo do ulgi, organy podatkowe nie mają obowiązku bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia podatnika, że prawo takie mu przysługuje. Dodatkowo wskazać należy, że z powołanego wyżej § 8 ust. 1 pkt 13a rozporządzenia wynika, że odliczeniu podlegają wydatki poniesione na rzecz osoby będącej na utrzymaniu podatnika. Z akt sprawy wynika natomiast, że siostra skarżącej L. S. prowadziła osobne gospodarstwo domowe, posiadała własne mieszkanie, oraz dochód z tytułu renty inwalidzkiej. Pod pojęciem utrzymania rozumieć należy zapewnienie środków do życia, ponoszenie kosztów wyżywienia czy też mieszkania. Sam fakt uzyskiwania niskich dochodów, nie pozwala na stwierdzenie, że osoba ta była na faktycznym utrzymaniu skarżących. Odnosząc się do zarzutu odmowy uznania odliczenia tytułem renty na rzecz W. Z. stwierdzić należy, że zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) podstawę odliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot m. in. rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów. Nie wszystkie jednak wypłaty wynikające z aktów nazwanych przez strony umowami renty podlegały odliczeniu od dochodu w myśl tego przepisu. Przy ocenie charakteru czynności prawnej decydujące znaczenie ma jej istota, a nie nadana przez strony nazwa. W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma definicji pojęcia "renta". Należało zatem odwołać się do prawa cywilnego, w szczególności do art. 903 Kc. Zgodnie z tym przepisem przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do okresowych świadczeń w pieniądzach lub rzeczach ruchomych oznaczonych co do gatunku. Umowa renty, jako czynność prawna przysparzająca, ma charakter czynności kauzalnej i jakkolwiek cel nie musi być wymieniony w umowie, ma on decydujący wpływ na jej ważność i każdorazowo powinien być uwzględniony przy ocenie umowy renty. Analizę umowy renty zawartej z W. Z. dokonaną przez Izbę Skarbową i przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd uznał za prawidłową. Rentę cechuje kauzalność. Oznacza to, że musi mieć przyczynę. Istotą instytucji renty jest jej alimentacyjny charakter, a jej podstawowym celem dostarczenie środków utrzymania osobie uprawnionej. Dla właściwej oceny, należy przeanalizować sytuację materialną zarówno rentodawcy jak i rentobiorcy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż przekazana kwota została wydatkowana na środki ochrony roślin oraz paliwo. Ponadto rentobiorca jest posiadaczem rachunku oszczędnościowego w kwocie 5.000 zł oraz drugiego mieszkania w T. W toku postępowania ustalono ponadto, że córka rentobiorcy również pobierała rentę umowną, będąc w tym czasie na jego utrzymaniu. Zauważyć także należy, że w okresie otrzymywania renty, rentobiorca uzyskiwał przychody z prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz renty inwalidzkiej. W tej sytuacji należy się zgodzić ze zdaniem organów skarbowych, iż trudno było uznać, że sytuacja rentobiorcy wymagała wspomożenia oraz, że zawarcie umowy renty nie było czynnością pozorną, zmierzającą wyłącznie do obniżenia podstawy opodatkowania. Jednakże zważywszy na zawarte na wstępie uwagi w niniejszej sprawie zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł w myśl art. 145 § 1 pkt c, art. 200 i art. 152 p.p.s.a.