I SA/Gd 226/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od stycznia 2006 r. do lutego 2007 r. postanawia oddalić wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. I SA/Gd 226/10 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2010 r. odmówił M. G. przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego – doradcy podatkowemu M. Z. 30 sierpnia 2010 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 89 akt). W dniu 7 września 2010 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 16 sierpnia 2010 r. Postanowieniem z dnia 27 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), stwierdził, że zostało ono wniesione z uchybieniem siedmiodniowego terminu, który upłynął z dniem 6 września 2010 r. i odrzucił zażalenie. Odpis tego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 14 października 2010 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 102 akt). W dniu 20 października 2010 r. (dowód: data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w którym wskazała, że skarżący w dniu 5 września 2010 r. (niedziela) telefonicznie poinformował ją o konieczności wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 16 sierpnia 2010 r. Pełnomocnik sporządziła zażalenie, jednakże z uwagi na udział w dniach od 6 do września 2010 r. w posiedzeniu Krajowej Rady Doradców Podatkowych i związany z tym wyjazd poleciła dokonanie wysyłki swojemu pracownikowi, który nie wywiązał się z nałożonego obowiązku. Wyjaśniła przy tym, że nie jest w stanie nadzorować każdej czynności zlecanej swoim pracownikom, w szczególności tych dokonywanych podczas jej nieobecności. W ocenie pełnomocnika powołane okoliczności uprawdopodobniają brak winy w niezachowaniu terminu. Nadmieniła, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I FZ 259/10 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 9/10, którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Jednocześnie wniosła zażalenie. Do wniosku dołączyła: oświadczenie pracownika wraz z umową o pracę, pismo Krajowej Rady Doradców Podatkowych o terminach posiedzeń, odpis powoływanego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może bronić się składając wniosek o przywrócenie terminu. Warunki przywrócenia terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej regulują przepisy art. 86 i art. 87 P.p.s.a. Aby przywrócić termin do dokonania spóźnionej czynności łącznie muszą wystąpić przesłanki określone w powołanych przepisach: (1) musi zostać złożony wniosek o przywrócenie terminu, (2) termin na złożenie wniosku wynosi 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, (3) spóźnienie musi negatywnie rzutować na sytuację prawną strony, (4) we wniosku należy uprawdopodobnić, że spóźnienie nie było zawinione, (5) równocześnie z wnioskiem strona winna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Rozważając przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu należy stwierdzić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 P.p.s.a. stanowiąc o tej przesłance nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu. Ocena ta została pozostawiona uznaniu sądu, który badając wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu powinien dokonywać ocen z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX nr 42023). Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W literaturze przedmiotu dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 329). Ponieważ w niniejszej sprawie skarżący ustanowił pełnomocnika procesowego, zatem złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia rozpoznać należało przez pryzmat braku winy po stronie pełnomocnika. W przypadku bowiem, działania strony przez pełnomocnika, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę, który ponosi konsekwencje braku należytej staranności osoby, przez którą działa (por. postanowienie SN z dnia 15 marca 2000 r., II CKN 554/00, Lex nr 51986, postanowienia NSA z dnia 10 maja 2004 r., FZ 7/04 oraz z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 110/04). W pierwszej kolejności w sprawie należy stwierdzić, że nieprawdą jest, że pełnomocnik sporządziła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 sierpnia 2010 r. niezwłocznie po podjęciu przez skarżącego decyzji o zaskarżeniu orzeczenia Sądu i przed upływem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia. Z akt sprawy wynika bowiem, że zażalenie zostało sporządzone przez pełnomocnika w dniu 7 września 2010 r. (data pisma) i tego samego dnia zostało nadane w placówce pocztowej (data stempla pocztowego). W ocenie Sądu przywołane przez pełnomocnika skarżącego w uzasadnieniu wniosku okoliczności, nie uprawdopodobniają braku jego winy w uchybieniu terminu. Za taką okoliczność nie sposób bowiem uznać powołanego nieprawidłowego (nieterminowego) wykonania przez jednego z pracowników pełnomocnika nałożonego obowiązku. Stwierdzić trzeba, iż taka organizacja prowadzonego przez pełnomocnika biura (kancelarii), która w czasie jego nieobecności uniemożliwia prowadzenie bieżących spraw nie jest okolicznością obiektywnie usprawiedliwiającą uchybienie terminowi ustawowemu. Końcowo, wyjaśnić należy pełnomocnikowi, że zgodnie z art. 243 P.p.s.a. wniosek o przyznanie stronie prawa pomocy może być złożony na każdym etapie postępowania sądowowadministracyjnego. Fakt negatywnego rozpoznania przez Sąd złożenia przez stronę wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie stanowi przeszkody do ponownego wniesienia żądania w tym zakresie, którego ocena zostanie dokonana w oparciu o aktualną jego sytuację finansową. Z tych względów Sąd uznał, że skarżący nie dołożył wymaganej w zaistniałych okolicznościach staranności, co wyłącza przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.