I SA/Gd 2278/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Edyta Anyżewska /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Tomaszewska NSA Alicja Stępień Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 12 października 2001r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 43,80 (słownie: czterdzieści trzy złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 2278/01 U z a s a d n i e n i e W dniu 28 lipca 1998 r. A. i Z. W. dokonali sprzedaży lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość za cenę [...] zł, przy czym sprzedaż ta nastąpiła przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie. Urząd Skarbowy decyzją z dnia 14 lipca 1999r., nr [...] określił skarżącemu zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dokonanej sprzedaży w kwocie [...] zł oraz wysokość odsetek za zwłokę od tej zaległości w kwocie [...] zł, uwzględniając, że część przychodu uzyskanego ze sprzedaży korzysta ze zwolnienia od opodatkowania, bowiem została wydatkowana na zakup budynku mieszkalnego. Decyzją z dnia 19 stycznia 2000 r. Nr [...] Izba Skarbowa uchyliła decyzję urzędu skarbowego w części i obniżyła wysokość zaległości do kwoty [...] zł oraz odsetek za zwłokę do kwoty [...] zł, przyjmując, ze wolna od opodatkowania jest również ta część przychodu, która została przeznaczona na remont tego budynku. Decyzja powyższa została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego i uchylona wyrokiem z dnia 7 lutego 2003 r., sygn. akt I S.A./GD 366/00. Pismem z dnia 7 marca 2001 r. A. i Z. W. zwrócili się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w 1998 r. W uzasadnieniu powołali się na trudną sytuację materialną, okoliczności związane z leczeniem dziecka specjalnej troski oraz przyczynę powstania przedmiotowej zaległości, tj. nieznajomość przepisów prawa podatkowego. Podatnicy wskazali również na toczące się przed NSA postępowanie w sprawie ze skarg na decyzje wymiarowe w przedmiocie zryczałtowanego podatku z tytułu dokonanej sprzedaży (zakończone wyrokami z dnia 07.02.2003 r., sygn. akt I SA/Gd 365/00 oraz I SA/Gd 366/00). Urząd Skarbowy nie uwzględnił złożonego wniosku i decyzją z dnia 29 czerwca 2001 r., nr [...], wydaną w oparciu o przepis art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) odmówił Z. W. umorzenia powstałej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, ze skarżącemu udzielono już pomocy w zapłacie zaistniałej zaległości, umarzając jej część, w kwocie [...] zł, decyzją z dnia 1 sierpnia 2000r., nr [...] wydaną w odpowiedzi na wniosek z dnia 23 maja 2000 r. Dodatkowo organ podatkowy podniósł, ze skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności mogących uzasadnić udzielenie pomocy, poza tymi które były znane organowi wcześniej, a które były przedmiotem oceny w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia 23 maja 2000r. Ponadto urząd skarbowy wskazał na okoliczności powstania zaległości podatkowej i przebieg postępowania w sprawie określenia tej zaległości. Reasumując urząd skarbowy stwierdził, ze jakkolwiek sytuacja finansowa skarżącego nie należy do łatwych, to udzielenie pomocy w zapłacie zaległości podatkowej poprzez jej umorzenie byłoby sprzeczne z zasadą sprawiedliwości podatkowej. W odwołaniu od tej decyzji skarżący ponowił argumenty podniesione w złożonym wniosku, dotyczące trudnej sytuacji finansowej i choroby dziecka oraz przyczyn powstania zaległości podatkowej. Izba Skarbowa decyzją z dnia 12 października 2001 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując przede wszystkim na uznaniowy i nadzwyczajny charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Uzasadniając decyzję Izba Skarbowa w pełni podzieliła stanowisko organu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji, a dodatkowo podniosła, iż skarżący pomimo prawidłowego wezwania nie przedstawił aktualnych dokumentów pozwalających na dokonanie ustaleń dotyczących jego sytuacji życiowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. W. podniósł, że nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji i odmową wnioskowanego umorzenia. Przy czym skarżący powtórzył argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżący wskazał ponadto, że organy obu instancji posiadają wszelką dokumentację dotyczącą jego stanu majątkowego. Jednocześnie skarżący zakwestionował zasadność rozdzielenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości oraz wydanie dwóch decyzji na wspólny wniosek małżonków o umorzenie tej zaległości, w sytuacji gdy organy podatkowe uwzględniają łączne dochody i wydatki małżonków. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W kwestii zasadności wydania dwóch odrębnych decyzji małżonkom W. na wspólny wniosek w zakresie umorzenia zaistniałej zaległości Izba Skarbowa wyjaśniła, że jest to wynikiem funkcjonowania w obrocie prawnym odrębnych decyzji wymiarowych adresowanych do A. W. i Z. W. Przy czym Izba wskazała, że podstawę do wydania dwóch decyzji wymiarowych stanowił przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1992 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 z późn. zm.). Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Treść powołanego przepisu świadczy o tym, iż decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sadów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadami postępowania. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisu postępowania podatkowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z taką sytuacją mamy zaś do czynienia w niniejszej sprawie. Organy podatkowe nie rozważyły bowiem dostatecznie okoliczności świadczących o ważnym interesie podatnika, uzasadniającym zastosowanie ulgi w zapłacie podatku. W niniejszej sprawie nie sposób bowiem nie zauważyć, w jakich okolicznościach doszło do powstania zaległości podatkowej. Zaległość ta powstała bowiem w wyniku nie wywiązania się z obowiązku zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu sprzedaży nieruchomości, dokonanej przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w który nastąpiło jej nabycie. Zauważyć jednak należy, że ustawodawca, w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 z późn. zm.) przewidział zwolnienie od opodatkowania przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, o ile zostanie on wydatkowany w okresie dwóch lat na cele mieszkaniowe wskazane w ustawie. Z decyzji wymiarowej wynika, że skarżący nie spełnił wszystkich warunków, koniecznych do zastosowania tego zwolnienia. Tym niemniej okoliczności faktyczne sprawy potwierdzają, że przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości został przeznaczony na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych podatnika. Wprawdzie skarżący nie mógł skorzystać z dobrodziejstwa zwolnienia od opodatkowania przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, bowiem nie spełnił wszystkich warunków formalnych do jego zastosowania, jednakże faktyczne przeznaczenie uzyskanego przychodu na cele mieszkaniowe powinno być rozważane w kontekście wystąpienia w sprawie ważnego interesu podatnika, uzasadniającego umorzenie powstałej zaległości podatkowej. Ponadto, zdaniem Sądu, przy ocenie ważnego interesu podatnika, należy mieć na względzie także całokształt jego sytuacji, również w aspekcie rzetelności w wywiązywaniu z innych zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Okoliczność ta nie została w ogóle zbadana w trakcie toczącego się postępowania podatkowego, a w konsekwencji nie była brana pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia Izby Skarbowej. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), uwzględnił skargę. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie artr.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżony do sądu akt nadaje się ze swej istoty do wykonania.