I SA/Gd 2279/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Edyta Anyżewska /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Tomaszewska NSA Alicja Stępień Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. W. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 12 października 2001r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 52,80 (słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 2279/01 U z a s a d n i e n i e W dniu 28 lipca 1998 r. A. i Z. W. dokonali sprzedaży lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość za cenę [...] zł, przy czym sprzedaż ta nastąpiła przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie. Urząd Skarbowy decyzją z dnia 14 lipca 1999r., nr [...] określił skarżącej zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dokonanej sprzedaży w kwocie [...] zł oraz wysokość odsetek za zwłokę od tej zaległości w kwocie [...] zł, uwzględniając, że część przychodu uzyskanego ze sprzedaży korzysta ze zwolnienia od opodatkowania, bowiem została wydatkowana na zakup budynku mieszkalnego. Decyzją z dnia 19 stycznia 2000 r. Nr [...] Izba Skarbowa uchyliła decyzję urzędu skarbowego w części i obniżyła wysokość zaległości do kwoty [...] zł oraz odsetek za zwłokę do kwoty [...] zł, przyjmując, ze wolna od opodatkowania jest również ta część przychodu, która została przeznaczona na remont tego budynku. Decyzja powyższa została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego i uchylona wyrokiem z dnia 7 lutego 2003 r., sygn. akt I SA/GD 365/00. Pismem z dnia 7 marca 2001 r. A. i Z. W. zwrócili się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w 1998 r. W uzasadnieniu powołali się na trudną sytuację materialną, okoliczności związane z leczeniem dziecka specjalnej troski oraz przyczynę powstania przedmiotowej zaległości, tj. nieznajomość przepisów prawa podatkowego. Podatnicy wskazali również na toczące się przed NSA postępowanie w sprawie ze skarg na decyzje wymiarową w przedmiocie zryczałtowanego podatku z tytułu dokonanej sprzedaży (zakończone wyrokami z dnia 07.02.2003 r., sygn. akt I S.A./Gd 365/00 oraz I S.A./Gd 366/00). Urząd Skarbowy nie uwzględnił złożonego wniosku i decyzją z dnia 29 czerwca 2001 r., nr [...], wydaną w oparciu o przepis art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) odmówił A. W. umorzenia powstałej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, ze skarżącej udzielono już pomocy w zapłacie zaistniałej zaległości, umarzając jej część w kwocie [...] zł, decyzją z dnia 1 sierpnia 2000r., nr [...] wydaną w odpowiedzi na wniosek z dnia 23 maja 2000r. Dodatkowo organ podatkowy podniósł, ze skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności mogących uzasadnić udzielenie pomocy, poza tymi które były znane organowi wcześniej, a które były przedmiotem oceny w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia 23 maja 2000r. Ponadto urząd skarbowy wskazał na okoliczności powstania zaległości podatkowej i przebieg postępowania w sprawie określenia tej zaległości. Reasumując urząd skarbowy stwierdził, ze jakkolwiek sytuacja finansowa skarżącej nie należy do łatwych, to udzielenie pomocy w zapłacie zaległości podatkowej poprzez jej umorzenie byłoby sprzeczne z zasadą sprawiedliwości podatkowej. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca ponowiła argumenty podniesione w złożonym wniosku, dotyczące trudnej sytuacji finansowej i choroby dziecka oraz przyczyn powstania zaległości podatkowej. Izba Skarbowa decyzją z dnia 12 października 2001r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując przede wszystkim na uznaniowy i nadzwyczajny charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Uzasadniając decyzję Izba Skarbowa w pełni podzieliła stanowisko organu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji, a dodatkowo podniosła, iż skarżąca pomimo prawidłowego wezwania nie przedstawiła aktualnych dokumentów pozwalających na dokonanie ustaleń dotyczących jej sytuacji życiowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. W. podniosłą , że nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji i odmową wnioskowanego umorzenia. Przy czym skarżąca powtórzyła argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżąca wskazała ponadto, że organy obu instancji posiadają wszelką dokumentację dotyczącą jej stanu majątkowego. Jednocześnie skarżąca zakwestionowała zasadność rozdzielenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości oraz wydanie dwóch decyzji na wspólny wniosek małżonków o umorzenie tej zaległości, w sytuacji gdy organy podatkowe uwzględniają łączne dochody i wydatki małżonków. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W kwestii zasadności wydania dwóch odrębnych decyzji małżonkom W. na wspólny wniosek w zakresie umorzenia zaistniałej zaległości Izba Skarbowa wyjaśniła, że jest to wynikiem funkcjonowania w obrocie prawnym odrębnych decyzji wymiarowych adresowanych do A. W. i Z. W. Przy czym Izba wskazała, że podstawę do wydania dwóch decyzji wymiarowych stanowił przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1992 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 z późn. zm.). Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Treść powołanego przepisu świadczy o tym, iż decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sadów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadami postępowania. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisu postępowania podatkowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z taką sytuacją mamy zaś do czynienia w niniejszej sprawie. Organy podatkowe nie rozważyły bowiem dostatecznie okoliczności świadczących o ważnym interesie podatnika, uzasadniającym zastosowanie ulgi w zapłacie podatku. W niniejszej sprawie nie sposób bowiem nie zauważyć, w jakich okolicznościach doszło do powstania zaległości podatkowej. Zaległość ta powstała bowiem w wyniku nie wywiązania się z obowiązku zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu sprzedaży nieruchomości, dokonanej przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w który nastąpiło jej nabycie. Zauważyć jednak należy, że ustawodawca, w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 z późn. zm.) przewidział zwolnienie od opodatkowania przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, o ile zostanie on wydatkowany w okresie dwóch lat na cele mieszkaniowe wskazane w ustawie. Z decyzji wymiarowej wynika, że skarżąca nie spełniła wszystkich warunków, koniecznych do zastosowania tego zwolnienia. Tym niemniej okoliczności faktyczne sprawy potwierdzają, że przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości został w całości przeznaczony na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych podatnika. Wprawdzie skarżąca nie mogła skorzystać z dobrodziejstwa zwolnienia od opodatkowania przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, bowiem nie spełniła wszystkich warunków formalnych do jego zastosowania, jednakże faktyczne przeznaczenie uzyskanego przychodu na cele mieszkaniowe powinno być rozważone w kontekście wystąpienia w sprawie ważnego interesu podatnika, uzasadniającego umorzenie powstałej zaległości podatkowej. Ponadto, zdaniem Sądu, przy ocenie ważnego interesu podatnika, należy mieć na względzie także całokształt jego sytuacji, również w aspekcie rzetelności w wywiązywaniu z innych zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Okoliczność ta nie została w ogóle zbadana w trakcie toczącego się postępowania podatkowego, a w konsekwencji nie była brana pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia Izby Skarbowej. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), uwzględnił skargę. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie artr.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżony do sądu akt nadaje się ze swej istoty do wykonania.