I SA/Gd 2396/02

WyrokWSA w Gdańsku2005-11-08

Skład orzekający: Alicja Stępień, Irena Wesołowska, Ewa Wojtynowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa o pełnienie obowiązków członka zarządu zawarta przez pełnomocnika powołanego przez jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest ważna, a wydatki z niej wynikające mogą stanowić koszty uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowa zawarta przez pełnomocnika powołanego przez jedynego wspólnika spółki z o.o. jest ważna, a zakaz głosowania wspólnika dotyczący umów z samym sobą nie obejmuje ustanowienia takiego pełnomocnika. Wydatki na wynagrodzenie Prezesa Zarządu mogą być kosztami uzyskania przychodów, o ile nie mają charakteru jednostronnego świadczenia na rzecz udziałowca niebędącego pracownikiem.
Stan faktyczny
A Spółka z o.o., założona przez jedynego wspólnika G. L., zawarła umowę o pełnienie obowiązków Prezesa Zarządu za pośrednictwem pełnomocnika powołanego uchwałą jedynego wspólnika. Organ podatkowy zakwestionował ważność tej umowy i wyłączył wypłacone wynagrodzenie z kosztów uzyskania przychodów, uznając umowę za nieważną z powodu naruszenia przepisów Kodeksu handlowego dotyczących głosowania wspólników. Spółka zaskarżyła decyzję organu podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej z dnia 9 października 2002 roku, zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 14.565,50 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 października 2005 sprawy ze skargi A Sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 9 października 2002 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2000 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 14.565,50 (czternaście tysięcy pięćset sześćdziesiąt pięć 50/100)złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 2396/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 25 czerwca 2002 roku Inspektor Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej określił A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wysokość należnego podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2000 w kwocie 292.697 złotych, tj. w kwocie o 260.855 złotych wyższej od wykazanej przez Spółkę w zeznaniu CIT-8 za ten rok. W uzasadnieniu wskazano, że powodem dokonania innego rozliczenia, niż wykazał podatnik w zeznaniu CIT - 8 było zawyżenie przez Spółkę kosztów uzyskania przychodów o kwotę 869.518,37 złotych, odpowiadającą wypłaconemu przez Spółkę w kontrolowanym roku wynagrodzeniu dla Prezesa Zarządu Spółki. Zdaniem Inspektora umowa, na podstawie której Spółka wypłaciła przedmiotowe wynagrodzenie była nieważna, co skutkować musiało wyłączeniem spornych wydatków z kosztów uzyskania przychodów przy sporządzaniu rachunku podatkowego Spółki. Od powyższej decyzji Spółka odwołała się, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, w szczególności poprzez obrazę treści art. 203 Kodeksu handlowego, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, mogących mieć wpływ na wynik sprawy, pozbawienie odwołującego się prawa do ewentualnego złożenia wyjaśnień i zastrzeżeń poprzez nie podniesienie, zarówno w wyniku kontroli z dnia 28 lutego 2002 roku, jak i w protokole z dnia 16 maja 2002 roku nieprawidłowości, które stały się podstawą zaskarżonej decyzji. Izba Skarbowa decyzją z dnia 9 października 2002 roku utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Izba przedstawiła następujący stan faktyczny: A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością została zawiązana aktem założycielskim w dniu 3 lutego 2000 roku przez jedynego udziałowca Spółki - obywatela Niemiec - G. L. Postanowieniem Sądu Rejonowego, Wydział XII Gospodarczy z dnia 9 lutego 2000 r. Spółka została wpisana do Rejestru Handlowego pod nr [...]. Na dzień 1 marca 2000 roku jedynym wspólnikiem Spółki był G. L. natomiast Zarząd Spółki był dwuosobowy. W jego skład wchodzili: G. L. - jako Prezes Zarządu oraz W. Z.- jako Wiceprezes Zarządu. W dniu 1 marca 2000 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki ( w osobie jedynego Wspólnika Spółki p. G. L. ) podjęło uchwałę o ustaleniu wysokości oraz zasad przeliczania wynagrodzenia członków Zarządu Spółki, obowiązującą od dnia 1 marca 2000 roku. W punkcie l w/w uchwały określono, że wynagrodzenie Prezesa Zarządu Spółki – G. L. - za pełnienie obowiązków członka Zarządu wynosić będzie miesięcznie 20.000 EURO, która to kwota będzie przeliczana na złote polskie wg średniego kursu NBP z pierwszego roboczego dnia miesiąca, w którym następuje wypłata wynagrodzenia za pełnienie obowiązków członka Zarządu Spółki. W tym też dniu, również uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki - w osobie jedynego wspólnika Spółki p. G. L.- ustanowiono B. Z. pełnomocnikiem Spółki do zawierania umów z członkami Zarządu. Wymienione wyżej pełnomocnictwo posłużyło do zawarcia, także w dniu 1 marca 2000 roku, "Umowy o pełnienie obowiązków członku Zarządu" z G. L. Z treści tej umowy wynika, że G. L. zobowiązał się do pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu Spółki, w zamian za co Spółka zobowiązała się do płacenia comiesięcznego wynagrodzenia w wysokości 20.000 EURO brutto. W badanym roku 2000, Spółka wypłaciła Prezesowi Spółki - G. L. wynagrodzenie w łącznej kwocie 869.518,37 złotych. Wymienioną kwotą Spółka obciążyła koszty uzyskania przychodów kontrolowanego roku 2000. W ocenie Izby Skarbowej zawarcie przedmiotowej umowy nastąpiło z naruszeniem art. 203 w zw. z art. 235 Kodeksu handlowego. Naruszenie przepisów polegało na podjęciu przez jedynego wspólnika, a zarazem jej Prezesa pana G. L. - działającego jako Zgromadzenie Wspólników - uchwały o ustanowieniu B. Z. pełnomocnikiem Spółki do zawarcia z tymże wspólnikiem umowy o pełnienie obowiązków członka Zarządu. Przepis art. 235 Kodeksu handlowego zabrania bowiem wspólnikom głosowania przy podejmowaniu uchwał dotyczących m. in. umów zawieranych pomiędzy nimi a Spółką. Tymczasem z treści uchwały Walnego Zgromadzenia Wspólników podjętej w dniu 1 marca 2000 roku wynika jednoznacznie, że dotyczyła ona ustanowienia przez G. L. B. Z. pełnomocnikiem do zawarcia z nim umowy o pełnienie obowiązków członka Zarządu. W tej sytuacji udzielenie przedmiotowego pełnomocnictwa było - stosownie do art. 235 K.h. - bezskuteczne, a w konsekwencji naruszony został również przepis art. 203 Kodeksu handlowego, gdyż doszło do zawarcia umowy z członkiem Zarządu przez nieskutecznie powołanego pełnomocnika ( spółka nie była więc należycie reprezentowana ). Powyższa umowa - jako sprzeczna z ustawą - jest czynnością prawną nieważną stosownie do art. 58 § l Kodeksu cywilnego. Na potwierdzenie powyższego organ wskazał, iż pogląd dotyczący zawarcia tego typu umowy przez jedynego wspólnika Spółki, za którego działał pełnomocnik ustanowiony w tym celu przez tegoż wspólnika ( występującego jako Zgromadzenie Wspólników ) nie przestaje być czynnością "z samym sobą", a tym samym jest czynnością nieważną z mocy prawa został utrwalony w orzecznictwie sądowym ( np. w wyroku SN z dnia 17grudnia 1996r. sygn. akt II UKN 37/96 czy też w wyrokach NSA z dnia 12 maja 1999r., sygn. akt I SA/Lu 285/98 oraz z dnia 6 maja 1999r., sygn. akt I SA/Kr 1540/97). Skoro zatem przedmiotowa umowa zawarta z G. L. o pełnienie obowiązków członka Zarządu - w związku z naruszeniem przepisów o charakterze iuris cogentis - nie może być uznana za skutecznie zawartą, to tym samym również poniesione przez Spółkę wydatki na jej podstawie nie stanowią kosztów uzyskania przychodu, stosownie do art. 15 ust. l ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Tylko bowiem ważnie zawarta umowa może być podstawą do sporządzenia dowodów dokumentujących dane zdarzenie i wprowadzenia ich do ewidencji księgowej. Z tych samych przyczyn podstawą zaliczenia spornych wydatków do kosztów uzyskania przychodów nie może być - w ocenie Izby Skarbowej - uchwała Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 1 marca 2000 roku ustalająca wysokość oraz zasady przeliczania wynagrodzenia dla członków Zarządu Spółki. Uchwała ta bowiem została zawarta przez Prezesa Spółki G. L. działającego jako Zgromadzenia Wspólników, co stanowi naruszenie art. 235 Kodeksu handlowego i powoduje bezskuteczność podjętej uchwały. Stosownie bowiem do dyspozycji tego przepisu wspólnik nie może głosować w sprawie przyznania sobie wynagrodzenia, a taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Izba wskazała nadto, że w przedmiotowej sprawie nie miał żadnego znaczenia fakt późniejszego nabycia udziałów przez żonę G. L. skoro nieważna, stosownie do art. 58 k.c.umowa nie mogła być konwalidowana. Za niezasadny uznała Izba podnoszony przez podatnika zarzut naruszenia przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 roku o kontroli skarbowej poprzez brak wskazania przez Inspektora zarówno w wyniku kontroli z 28 lutego 2002 roku, jak i protokole z 16 maja 2002 roku nieprawidłowości, które stały się podstawą wydania kwestionowanej decyzji, albowiem z przepisów przywołanej ustawy nie wynika, by organ kontroli musiał wskazywać w protokole na dokonane naruszenia przepisów prawa. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie podatnik został zapoznany ze zgromadzoną dokumentacją, jak i z ustaleniami kontroli, o czym świadczy dokonany na sporządzonej adnotacji podpis Wiceprezesa Zarządu Spółki W. Z. Żadnych uwag ani zastrzeżeń Spółka nie zgłosiła do tego protokołu, stąd za bezzasadne uznać należy twierdzenie strony, iż przyjęty przez Inspektora tryb pozbawił ją prawa do złożenia wyjaśnień. Spółka nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego zaskarżyła je w całości do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze, wnosząc o jej uchylenie zarzuciła: naruszenie art. 203 i 235 rozporządzenia prezydenta RP z dnia 27 czerwca 1934 roku Kodeks handlowy, naruszenie art. 15 i 16 ust. l pkt 38 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych przez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów. Wniosła nadto o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem Izby Skarbowej zajętym w przedmiotowej sprawie odnośnie nieważności umowy cywilnoprawnej zawartej z Prezesem Zarządu - jako zawartej z samym sobą, jak również z zakwestionowaniem przez organ podatkowy skuteczności uchwały Zgromadzenia Wspólników z dnia 1 marca 2000 roku w przedmiocie udzielenia pełnomocnictwa. Skarżąca podniosła, że ustawodawca dopuszczając istnienie spółek jednoosobowych, nie wyłączył w stosunku do nich stosowania art. 203 Kodeksu handlowego, a zatem skoro umowa z G. L. została zawarta zgodnie z dyspozycją cytowanego przepisu, tj. przez pełnomocnika powołanego uchwałą Wspólników, to jest w pełni skuteczna i nie może być uznana za umowę "z samym sobą". Opierając się na całokształcie uregulowań Kodeksu handlowego ( w szczególności jego systematyce) oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2000 roku ( II UKN 636/99 ) strona skarżąca wskazała, że pozycja prawna Zgromadzenia Wspólników w spółce jednoosobowej i poszczególnych Wspólników jest odmienna, zatem uchwała Zgromadzenia Wspólników nie traci charakteru aktu pochodzącego od tego organu tylko dlatego, że została podjęta przez jedynego wspólnika Spółki. Toteż w przedmiotowej sprawie Zgromadzenie Wspólników spółki A mogło podjąć uchwalę w przedmiocie powołania pełnomocnika do zawarcia umowy z jedynym jej udziałowcem. Spółka podniosła przy tym, że prawna dopuszczalność dokonywania czynności pomiędzy jedynym Wspólnikiem, będącym zarazem jedynym członkiem zarządu a reprezentowaną przez niego spółką przesądzona została wprost w art. 173 § 2 Kodeksu Spółek Handlowych. Z kolei możliwość zawierania takich umów w poprzednio obowiązującym stanie prawnym została zaakceptowana w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca l998 roku (sygn. akt II UKN 13 1/98). Ponadto - w ocenie skarżącej - dokonana przez Izbę Skarbową interpretacja art. 235 Kodeksu handlowego stoi w sprzeczności z poglądami doktryny i orzecznictwem Sądu Najwyższego. Wymieniony przepis nie wyłącza bowiem prawa Wspólnika do głosowania nad podjęciem uchwały w sprawie powołania pełnomocnika do zawarcia z nim umowy. Jest to - jak dalej argumentuje skarżąca - przepis szczególny i dlatego też, nie może być interpretowany rozszerzająco, a takiej właśnie wykładni dokonał w przedmiotowej sprawie organ podatkowy. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy przypomnieć treść art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który wyznacza generalną regułę w zakresie kosztów uzyskania przychodów. Wynika z niej, że kosztami uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1. Zasadą zatem jest, że podatnik może odliczyć od przychodów wszelkie koszty ich uzyskania, pod warunkiem jednak, że miały one bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie miało, bądź mogło mieć wpływ na wysokość osiągniętego przychodu. Zasada ta ulega jednak istotnemu ograniczeniu ze względu na treść wspomnianego art. 16 ust. 1 ustawy - przepis ten określa bowiem wydatki, które zostały wyłączone z kategorii kosztów uzyskania przychodów. I tak w myśl art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych ( w brzmieniu obowiązującym w roku 2000 ) nie uważa się za koszty uzyskania przychodu wydatków związanych z dokonywaniem jednostronnych świadczeń na rzecz udziałowców ( akcjonariuszy ) lub członków spółdzielni nie będących pracownikami w rozumieniu odrębnych przepisów. Poza sporem w sprawie jest zaliczenie przez skarżącą spółkę w ciężar kosztów uzyskania przychodów wynagrodzeń jakie zostały wypłacone Prezesowi Zarządu G. L.( będącemu jednocześnie jedynym wspólnikiem spółki ), w wysokości zgodnej z treścią zawartej w dniu 1 marca 2000 roku uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o ustaleniu wysokości oraz zasad przeliczania wynagrodzenia członków zarządu Spółki oraz na podstawie umowy o pełnienie obowiązków członka zarządu zawartej z pełnomocnikiem B. Z. powołanym mocą uchwały tego zgromadzenia, do zawierania umów z członkami zarządu. Przedmiotem sporu są natomiast skutki prawnopodatkowe tych umów, uznanych przez organy podatkowe jako naruszające bezwzględnie obowiązujące przepisy art. 203 i 235 Kodeksu handlowego. Za nieuprawnione należy uznać stanowisko Izby Skarbowej, że uchwała jedynego wspólnika skarżącej spółki w przedmiocie ustanowienia pełnomocnika do zawarcia umowy o pełnienie obowiązków członka zarządu, została podjęta z naruszeniem art. 235 Kodeksu handlowego. Zgodnie z tym przepisem wspólnicy nie mogą głosować przy podejmowaniu uchwał dotyczących ich odpowiedzialności, przyznania im wynagrodzenia, umów i sporów pomiędzy nimi a spółką. Przepis ten nie ogranicza uprawnienia wspólników i dlatego należy go interpretować ściśle. Nie można zatem obejmować zakresem przedmiotowych wyłączeń, jak tego dokonała Izba Skarbowa, innych czynności niż wymienione w tym przepisie. Innymi słowy nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca powołanego przepisu. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2000 roku, sygn. akt II UKN 636/99 ( opubl. OSNP 2002/2/53 ) wyraził pogląd, w pełni zaakceptowany przez skład orzekający w rozpoznawanej sprawie, że wyłączenie prawa wspólnika do głosowania przy podejmowaniu uchwały zgromadzenia wspólników nie obejmuje ustanowienia pełnomocnika spółki do zawierania umów ze wspólnikami. W przeciwnym razie art. 203 Kodeksu handlowego nie mógłby być zastosowany w sprawie, a umowę musiałaby zawierać tylko rada nadzorcza, co w sytuacji, gdy w spółce jej nie powołano, prowadziłoby do absurdalnej wykładni tego przepisu. Zatem, skoro w przedstawionym stanie faktycznym sprawy B. Z. jako pełnomocnik zawarła z G. L. w dniu 1 marca 2000 roku umowę o pełnienie obowiązków Prezesa zarządu, to umowa ta była prawnie skuteczna. W ocenie Sądu pełnomocnik został prawidłowo i ważnie ustanowiony, a zatem konsekwencje przewidziane w powoływanych przez organy podatkowe przepisach Kodeksu handlowego nie mogą obciążać skarżącej spółki. Analogiczna sytuacja była już przedmiotem rozważań m.in. Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 15 lipca 1998 roku ( sygn. akt. II UKN 131/98 ) przyjął, że w sytuacji, gdy w charakterze zgromadzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością działa jedyny wspólnik, może on - za pośrednictwem ustanowionego przez siebie pełnomocnika - dokonywać czynności prawnych praktycznie "z samym sobą", będąc podmiotem umów cywilnoprawnych ze spółką, w tym umowy o świadczenie odpłatnych usług. "Ważność umowy o świadczenie w swojej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością usług podobnych do zlecenia nie może być kwestionowana ze względu na ich odpłatność. Status właściciela udziałów nie zobowiązuje bowiem jedynego wspólnika do zarządzania spółką, a tym bardziej do czynienia tego nieodpłatnie... " W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe zupełnie pominęły charakter czynności świadczonych na rzecz spółki przez G. L. Z treści § 2 umowy o pełnienie obowiązków członka zarządu wynika, że Prezes Zarządu zobowiązał się do dokonywania czynności, które ustawodawca przewidział w Kodeksie handlowym jako należące do kompetencji zarządu. Oceny tych działań w kontekście art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w ogóle nie dokonano, powołując się jedynie na nieważność zawartych umów. W ocenie Sądu dopiero ustalenie, że wydatki związane z otrzymywanym przez Prezesa Zarządu wynagrodzeniem miały zdecydowanie jednostronny charakter, winno skutkować konsekwencjami przewidzianymi w powołanym wyżej przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 lipca 2005 roku, sygn. akt FSK 1720/04 wyraził pogląd, który skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela, że "do wyłączenia wydatków poniesionych na rzecz udziałowców nie będących pracownikami z kosztów uzyskania przychodu nie jest wystarczające tylko ustalenie, że udziałowiec ten nie był pracownikiem albowiem wiążącą go ze spółką umowa o pracę była nieważna. Jest charakterystycznym, że przepis art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zawiera alternatywę nierozłączną "lub", która w regułach logiki formalnej wyklucza jedynie jednoczesną fałszywość zdań składowych a dopuszcza ich jednoczesną prawdziwość, co w języku powszechnym i regułach techniki prawodawczej oznacza obowiązek określonego jego zrozumienia Określenie "nie będących pracownikami" należy odnosić zarówno do przesłanki "udziałowców" jak i do przesłanki "członków spółdzielni". Do skutecznego ich wyłączenia może dojść tylko wówczas, gdy zostanie stwierdzone i ustalone, ze wydatki te miały również jednostronny charakter. Przy czym pojęcie jednostronnego świadczenia nie zostało zdefiniowane. Przyjąć więc należy, ze jednostronne świadczenie spółki na rzecz jej udziałowca w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych to takie, któremu nie odpowiada wzajemne świadczenie udziałowca na rzecz spółki. Aby uznać świadczenie za jednostronne przysporzenie majątkowe występować powinno wyłącznie na rzecz udziałowca." Nienależność świadczenia w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego ( art. 410 § 2 k.c. ) nie powoduje, że spełnia ono równocześnie przesłankę jednostronności świadczenia. To zaś oznacza, że wykonywanie przez udziałowca czynności faktycznych na rzecz spółki pozbawiają tego wynagrodzenia cechy jednostronności. Rzeczą organów podatkowych będzie zatem ustalenie czy G. L. wykonywał na rzecz spółki czynności faktyczne, które stanowić mogły ekwiwalent za otrzymane wynagrodzenie, a także czy czynności te miały jakikolwiek wpływ na osiągnięty przez spółkę przychód. Dopiero ustalenie, że G. L. takich czynności nie wykonywał pozwoli stwierdzić, że wypłacone świadczenia mają charakter jednostronny, a w konsekwencji wyłączyć je z kosztów uzyskania przychodu spółki. Powyższe przesądziło o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisu art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 200 w zw. z art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło