I SA/Gd 250/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia 27 sierpnia 2013 r. określił R. K. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r. w kwocie 58.637 zł i za wrzesień 2009 r. w kwocie 88.476 zł oraz podatek należny podlegający wpłacie na rachunek urzędu skarbowego z tytułu wystawienia faktury, o których mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r. w kwocie 113.932 i za wrzesień 2009 r. kwocie 58.877 zł. Przedmiotowa decyzja została nadana przesyłką poleconą na wskazany przez stronę adres zamieszkania i jednocześnie adres do doręczeń, tj. ul. [...], [...]. Przesyłka ta po dwukrotnym jej awizowaniu w dniach 2 i 10 września 2013 r. została zwrócona do organu podatkowego z uwagi na jej niepodjęcie w terminie. W dniu 23 października 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że ww. odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej jako "O.p."). Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie ww. postanowienia, przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentacji znajdującej się w aktach postępowania karnego-skarbowego prowadzonego przez Urząd Kontroli Skarbowej, zawieszenia postępowania sądowego i zasądzenia kosztów wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., - art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., - art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wskazał na konieczność zawieszenia postępowania sądowego oraz szeroko zacytował wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 562/14, odnoszącego się do interpretacji przepisów ustawy o podatku akcyzowym (str. 2-21 skargi). Uzasadniając natomiast zarzuty dotyczące niniejszego postępowania, autor skargi podniósł, że przedmiotowa decyzja nie została skutecznie doręczona. Z akt sprawy wynika, iż przesyłka pocztowa została wysłana na niewłaściwy adres, tj. [...], ul. [...], podczas gdy adresem zamieszkania skarżącego jest adres: [...], ul. [...]. W tej sytuacji operator pocztowy bezzasadnie zwrócił przesyłkę pocztową do nadawcy. W ocenie skarżącego, uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy na skutek wysłania decyzji na błędny adres, nieprawidłowego działania poczty i usprawiedliwionej nieobecności strony pod adresem, na który została wysłana korespondencja. Poza tym poczta dopuściła się błędu poprzez zaniechanie prawidłowego doręczenia i awizowania przesyłki, za co strona nie odpowiada. Nadto skarżący z ważnych przyczyn nie przebywał pod adresem, na który wysłano decyzję i nie mógł przesyłki odebrać, nawet gdyby była prawidłowo awizowana. Wątpliwości budzi, czy na skarżącym spoczywał obowiązek informowania organu kontroli skarbowej o zmianie miejsca zamieszkania, gdyż nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu kontrolnym. Zdaniem autora skargi, termin do złożenia wniosku biegł od dnia 16 października 2014 r., tj. od daty zapoznania się przez skarżącego z fotokopią ww. decyzji sporządzoną w wyniku czynności przeglądu akt postępowania karnego-skarbowego prowadzonego przez Urząd Kontroli Skarbowej. Końcowo pełnomocnik strony podniósł, że zaskarżone postanowienie zawiera błędne uzasadnienie faktyczne i prawne, które nie spełnia przesłanek ustawowych a Dyrektor błędnie przyjął, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 16 marca 2015 r., tut. Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania sądowego uznając, że odpowiedź na wskazane w skardze pytania prejudycjalne pozostaje bez jakiegokolwiek związku z niniejszą sprawą, która dotyczy stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznając, że zarzuty sformułowane przez autora skargi nie znajdują uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym i faktycznym sprawy, w pierwszej kolejności za zasadne uznał odnieść się do instytucji doręczenia zastępczego przewidzianej w art. 150 O.p. Otóż stosownie do ww. przepisu w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi w jeden ze sposobów wskazanych w art. 148 lub w art. 149 O.p. poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę - lub pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczenia pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, a powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Doręczenie przewidziane w art. 150 Ordynacji podatkowej oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata, i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to jednak może być przez adresata obalone poprzez uprawdopodobnienie, że nie został zawiadomiony o przeznaczonym dla niego piśmie, złożonym w pocztowej placówce oddawczej. Nie jest przy tym wystarczające samo zaprzeczenie adresata, że nie powziął wiadomości o złożeniu go w danym urzędzie, lecz konieczne jest poparcie twierdzenia dowodami na uprawdopodobnienie okoliczności niepowzięcia wiadomości o piśmie (por. wyrok TK z dnia 17 września 2002 r. SK 35/01 OTK - A 2002, nr 5, poz. 60; postanowienie SN z dnia 104 września 1970 r., sygn. akt IPZ 53/70). Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca decyzję z dnia 27 sierpnia 2013 r. adresowana do skarżącego i wysłana na wskazany przez niego adres zamieszkania i jednocześnie adres do doręczeń, została awizowana przez doręczyciela w dniu 2 września 2013 r., powtórnie w dniu 10 września 2013 r., a następnie w dniu 17 września 2013 r. zwrócona do nadawcy. Przy czym doręczyciel we właściwym punkcie zwrotnego poświadczenia odbioru wskazał, że przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym, zaś awiza pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z treści skargi nie wynika, w czym jej autor upatruje błędu poczty, którego dopuściła się poprzez "zaniechanie prawidłowego doręczenia i awizowania przesyłki", podkreślić jednak należy, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 2 Ordynacji podatkowej, co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Co prawda możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 194 § 3 O.p. ), ale należy mieć na uwadze, że również w postępowaniu podatkowym ciężar przeprowadzenia dowodu, spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne. Uwzględniając, że znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji organu I instancji stanowi dokument urzędowy, z którym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści, w ocenie Sądu brak było podstaw do prowadzenia przez organ odwoławczy z urzędu dodatkowego postępowania wyjaśniającego i dowodowego z udziałem Poczty Polskiej związanego z doręczeniem tej decyzji, tym bardziej, że pełnomocnik skarżącego nie kwestionował tego dowodu, w szczególności dat awizowania przesyłki i liczonej od pierwszego awizowania daty uznania przesyłki za skutecznie doręczoną. Tym niemniej, Sąd dokonał oceny zwrotnego potwierdzenia przesyłki, znajdującego się w aktach sprawy i uznał, że dokument ten zawiera wszelkie niezbędne informacje zarówno co do sposobu awizowania, dat tej czynności, wreszcie zwrotu przesyłki do nadawcy. Natomiast skarżący nie zdołał obalić domniemania prawidłowości doręczenia zastępczego, opierając argumentację na gołosłownych twierdzeniach, że poczta dopuściła się błędu prawidłowego doręczenia i awizowania przesyłki. Okoliczności tych jednak w żaden sposób nie uprawdopodobniono. Dlatego Sąd potwierdza wniosek organu odwoławczego, że przesyłka kierowana do podatnika została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 16 września 2013 r., tj. z upływem 14 dni od pierwszego zawiadomienia o niemożności doręczenia i pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym. W kontekście powyższego zakreślony przepisem art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej 14-dniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg dnia 17 września 2013 r. i upłynął bezskutecznie 30 września 2013 r. Wskazania wymaga również, że w toku postępowania wymiarowego skarżący nie kwestionował sposobu doręczania korespondencji przez organ I instancji, nie zgłaszał także, że jego adres zamieszkania uległ zmianie. Dopiero w dniu 6 grudnia 2013 r., tj. niemalże dwa miesiące po wyekspediowaniu przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję, strona poinformowała, że od lipca 2013 r. nie mieszka na stałe pod adresem przy ul. [...] i nie jest jej znane docelowe miejsce zamieszkania. Natomiast obecny adres zamieszkania przy ul. [...] został wykazany dopiero we wniosku o zmianę wpisu w CEiDG z dnia 6 maja 2014 r. – niemal rok po wysłaniu przesyłki zawierającej sporną decyzję. Wyjaśniając wątpliwości skarżącego co do obowiązku informowania organu kontroli skarbowej o zmianie miejsca zamieszkania, wskazać należy, że obowiązek ten wprost wynika z art. 146 § 1 O.p. (stosowanym odpowiednio do postępowań kontrolnych na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej), a w razie jego zaniedbania pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy (§2). Powinność ta wydaje się oczywista, biorąc pod uwagę, że postępowania podatkowe załatwiane są w formie pisemnej (art. 126 O.p.) i to właśnie obowiązek aktualizacji danych adresowych ma na celu uchronienie strony od ewentualnego nieodebrania kierowanych do niej pism oraz zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu. Gros uzasadnienia skargi (str. 4-21) to cytat ww. wyroku WSA we Wrocławiu, który dotyczy postępowania wymiarowego – interpretacji ustawy o podatku akcyzowym, a zatem kwestii pozostającej poza zakresem niniejszego postępowania – rozstrzygnięcia dotyczącego stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Podobnie ocenić należy kwestię terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Okoliczność ta poddana była rozpatrzeniu przez Sąd w wyroku z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 251/15. Pomijając już fakt, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym (art. 106 § 3 p.p.s.a.), który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, czy inny akt prawny, to jeśli dowód, o którego przeprowadzenie wnioskował skarżący (z dokumentacji akt postępowania karnego-skarbowego), dotyczyć miał daty, od której termin do złożenia wniosku należało liczyć (co jednak wprost ze skargi nie wynika), to w niniejszym postępowaniu, kwestia ta nie miała żadnego znaczenia. Reasumując Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi, postępowanie podatkowe w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Organ podatkowy dochował należytej staranności, podejmując wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego ustalenia adresu zamieszkania skarżącego. Dokonana przez Sąd analiza akt postępowania nie daje podstaw dla stwierdzenia, że organ podatkowy zaniechał niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego lub nie dopuścił dowodu, który mógł przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w szczególności ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego. Ewidentny brak dbałości skarżącego o własne sprawy, nie uzasadnia zarzutu naruszenia wskazanych przez niego przepisów postępowania. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił