I SA/Gd 253/13

WyrokWSA w Gdańsku2013-05-28

Skład orzekający: Zbigniew Romała, Irena Wesołowska, Bogusław Woźniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie przyznania płatności ONW oraz nałożeniu sankcji na rolnika, który nie użytkował faktycznie zadeklarowanych gruntów, jest zgodna z prawem, mimo że uchyla wcześniejszą decyzję ostateczną po kilku latach?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że płatności ONW przysługują tylko osobom faktycznie użytkującym grunty rolne, a nie tylko formalnym posiadaczom. Wobec ujawnienia nowych okoliczności dotyczących dzierżawy gruntów, organ miał podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia wcześniejszej decyzji. Zaskarżona decyzja była zgodna z prawem, a skarga została oddalona.
Stan faktyczny
F.W., producent rolny, złożył wniosek o pomoc finansową na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za rok 2007, deklarując 9,26 ha gruntów. Po przyznaniu płatności organ wznowił postępowanie na podstawie informacji o dzierżawie gruntów przez inne osoby w okresie objętym pomocą. Organ odmówił przyznania płatności i nałożył sankcję finansową. Skarżący kwestionował decyzję, powołując się na zasadę legalizmu i zaufania obywateli do państwa.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 maja 2013 r. sprawy ze skargi F. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w z dnia 20 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności ONW oraz wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach oddala skargę. F.W., działając jako producent rolny, wystąpił w dniu 14 maja 2007 r., do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. W złożonym wniosku w sekcji VII oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych, strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 9,26 ha. Decyzją z dnia 24 stycznia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał stronie pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 w wysokości 2 444,64 zł do powierzchni 9,26 ha. Decyzja została doręczona dnia 30 stycznia 2008 r. W dniu 12 sierpnia 2008 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęła informacja Oddziału Regionalnego KRUS, że grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego F.W. zostały wydzierżawione: w okresie od 22.02.1995 r. do 7.09.2004 r.- P.P.; od 7.09.2004 r. do 1.04.2005 r. – W.T.; a od dnia 1.04.2005 r. do 29.04.2008 r.– S.M. Okoliczności te potwierdzały załączone umowy dzierżawy, oświadczenia ww. osób oraz J.W. i F.W. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, postanowieniem z dnia 21 stycznia 2011 r. wznowił z urzędu postępowanie, ponieważ pojawiły się istotne dla sprawy, nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 Kpa) i decyzją z dnia 15 listopada 2011 r.: - uchylił swoją decyzję ostateczną z dnia 24 stycznia 2008 r., o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, - odmówił przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu: ONW -Nizinne strefa II - na rok 2007, - nałożył sankcję w wysokości 2444,64 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym, w którym stwierdzono niezgodności. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z dnia 14 lutego 2012 r. powołując m.in. art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 Kpa uchylił w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 listopada 2011 r., odmówił przyznania F.W. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) typ ONW - nizinne strefa II na rok 2007 oraz nałożył sankcję w wysokości 2444,64 zł, która będzie potrącona z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Organ odwoławczy podzielając zarzuty odwołania dotyczące przytoczenia podstaw prawnych decyzji pierwszoinstancyjnej oraz nieprawidłowości w opisie stanu faktycznego sprawy podkreślił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdzał, że skarżący we wniosku o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 nieprawidłowo zadeklarował powierzchnię działek rolnych o numerach 106, 77/2, 77/40, 77/41, 79, 77/46, 11/5. Skarżący nie był bowiem faktycznym posiadaczem i użytkownikiem tych gruntów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 430/12 uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 14 lutego 2012 r. W uzasadnieniu Sąd zauważył, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom wskazanym w art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 Kpa. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który uchylił w całości wydaną w wyniku wznowienia postępowania decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w z dnia 15 listopada 2011 r., odmówił przyznania F.W. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 oraz nałożył sankcję, spowodowało bowiem skutek tego rodzaju, że w obrocie pozostały dwie pozostające ze sobą w sprzeczności decyzje: pierwszoinstancyjna z dnia 24 stycznia 2008 r.– w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności obszarowej za 2007 r. i będąca przedmiotem skargi decyzja z dnia 14 lutego 2012 r., orzekająca m.in. o odmowie przyznania takiej płatności. Sytuacja taka jest nie do zaakceptowania w świetle uregulowanej w art. 16 § 1 Kpa zasady trwałości decyzji ostatecznych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r.: - uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 listopada 2011 r. - uchylił decyzję ostateczną Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 stycznia 2008 r., o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, - odmówił przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu: ONW -Nizinne strefa II - na rok 2007, - nałożył sankcję w wysokości 2444,64 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym, w którym stwierdzono niezgodności. Powołując się m. in. na treść przepisów § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm.) oraz art. 10 ust. 1, art. 18 ust. 1 i art. 20 ust.1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), organ odwoławczy stwierdził, ze w roku 2007 skarżący faktycznie nie użytkował działek, co do których otrzymał płatności, o czym organ powziął wiadomość po wydaniu decyzji przyznającej dopłaty, co skutkować musiało wznowieniem postępowania i wydaniem decyzji odmawiającej przyznania płatności. W rezultacie z uwagi na wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekraczającą 50%, zgodnie z art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975 z dnia 7 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE l 368, z 23 grudnia 2006 r., str. 74), rolnik został także wykluczony z otrzymania przedmiotowej pomocy, do której jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Jednocześnie organ odwoławczy przyznał, że organ pierwszej instancji błędnie wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), które obowiązują do wniosków złożonych po 1 stycznia 2009 r. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku F.W. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 20 grudnia 2012 r. jako bezzasadnej. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana w sposób sprzeczny z zasadą legalizmu oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli wobec Państwa. Zaskarżona decyzja uchyla bowiem decyzję ostateczną, już wykonaną, po pięciu latach od jej wydania. Skarżący podkreślił przy tym, że wszystkie dopłaty jakie otrzymał zostały przeznaczone na produkcje rolną, co potwierdza oświadczenie dzierżawcy. Jednocześnie dzierżawca nie występował o dofinansowanie do gruntów stanowiących własność skarżącego. W takiej sytuacji, zdaniem skarżącego właściciel gruntu nie może być uznany za osobę nieuprawnioną do otrzymania płatności. Skarżący zauważył przy tym, że nałożenie na niego sankcji, która ma być potrącana z przyznawanych płatności, w sytuacji gdy od 2009 r. płatności nie są mu przyznawane, stanowi o bezprzedmiotowości zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - dalej w skrócie p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Stwierdzenie przez sąd, że zaskarżony akt wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, musi skutkować jego uchyleniem - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c. W tak określonym zakresie kognicji sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 15 rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.): "do postępowań w sprawach dotyczących płatności ONW wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe." Wobec powyższego w rozpoznawanej sprawie, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm.). Zgodnie z § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (...), zwanemu dalej rolnikiem, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie, Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r., w sprawie Wsparcia Rozwoju Obszarów Wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. we L 160 z 26 czerwca 1999 r., str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391), a także jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha. Na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego funduszu rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm.), pomoc przyznawana jest na wniosek rolnika, w drodze decyzji administracyjnej przez kierownika biura powiatowego agencji restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa. Art. 18 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu. W rozpatrywanej sprawie strona we wniosku o przyznanie płatności ONW zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 9,26 ha. W trakcie postępowania zostało potwierdzone, że skarżący nie był użytkownikiem gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2008, a zgodnie z zawartą umową dzierżawy to inna osoba, S.M., uprawiała grunty zadeklarowane we wniosku strony. Zatem zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że skarżący nie spełniał przesłanki wynikającej z powyżej cytowanego § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia i nie przysługują mu płatności ONW za rok 2007. Powierzchnia zadeklarowana wyniosła 9,26 ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,00 ha, procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przekroczyła 50%. W rezultacie zastosowanie znajduje art. 16 ust. 3 akapit drugi oraz ust. 6 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r., ustanawiającego zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, stanowiący, że jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a obszarem zatwierdzonym) wynosi więcej niż 50%, beneficjenta dodatkowo wyklucza się z otrzymania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem i obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 Rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy, działając w zgodzie z obowiązującymi przepisami odmówił przyznania skarżącemu przedmiotowej płatności oraz nałożył sankcję w wysokości 2.444,64 zł, Odnosząc się do podniesionych w skardze argumentów należy wskazać, że pojęcie posiadania, jako warunek przyznania przedmiotowych płatności nie jest regulowane ww. przepisami prawnymi; użyte pojęcie posiadania należy więc interpretować zgodnie przepisami kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, również prezentowane przez WSA w Gdańsku (por. między innymi wyrok z 17 lipca 2007r., w sprawie I SA/Gd 283/07), że posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niedostateczne i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, zaś pojęcie posiadanie na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07, wyrok WSA w Gdańsku z 17 lipca 2007 r., w sprawie I SA/Gd 283/07, wyrok WSA warszawa z 19 stycznia 2009 r. w sprawie V SA/Wa 1562/08; wyrok WSA Warszawa z 9 stycznia 2009 r. w sprawie V SA/WA 1742/08). Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej. Przy takim ujęciu użytkowania, jako przesłanki posiadania, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że w rozpatrywanej sprawie skarżący - w odniesieniu do spornych działek - faktycznie nie użytkował ich w powyższym znaczeniu. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2008 r., w sprawie II GSK 227/07, podkreślono, że płatności są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE); system dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Krajowy ustawodawca określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazuje na posiadanie, jako ustawowo określoną przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku i odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej jako k.c.). Stosownie do treści art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, czyli inaczej mówiąc władanie we własnym imieniu i dla siebie, jest posiadaniem samoistnym, a władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby, jest posiadaniem zależnym (por. postanowienie SN z 9 maja 2003 r., sygn. akt V CK 13/03, postanowienie SN z 13 stycznia 2004 r., sygn. akt V CK 131/03). Natomiast w doktrynie podkreśla się, iż posiadanie w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem) ale może także wskazywać na stan faktycznego władztwa nad rzeczą i to w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne) (por. K. Pietrzykowski, kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2005, str. 799). To rozróżnienie rodzajów posiadania ma istotne znaczenie, z uwagi na to, że konstrukcja instytucji płatności wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że przesłanki niezbędne do otrzymania płatności określa akt prawny i nie jest prawnie skuteczna umowa zawarta pomiędzy właścicielem a dzierżawcą ustalająca, który z nich wystąpi z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich. Uzyskanie płatności następuje poprzez wydanie decyzji w stosunku do określonej osoby, po spełnieniu przez tę osobę ustawowych warunków. Przyjąć należy, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ponadto zdaniem sądu, zasadnie organ drugiej instancji wskazał, jako podstawę prawną wznowienia postępowania, art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). do organu pierwszej instancji, po wydaniu decyzji przyznającej skarżącemu płatności, wpłynęła bowiem informacja, że skarżący wydzierżawił gospodarstwo rolne, co jest okolicznością w sprawie poza sporem. Wyszły wobec tego na jaw nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji ale nie znane organowi pierwszej instancji; zaistniała wobec tego przesłanka do wznowienia postępowania. Zatem przeprowadzone w sprawie postępowanie, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji nie narusza żadnego z przepisów proceduralnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Za mijające się z prawdę należy uznać przy tym twierdzenie skarżącego, że zaskarżona decyzja została wydana po upływie pięciu lat od wydania decyzji ostatecznej przyznającej płatności. Decyzją z dnia 24 stycznia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał stronie pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 w wysokości 2 444,64 zł do powierzchni 9,26 ha. Decyzja ta została doręczona dnia 30 stycznia 2008 r. Zaskarżona decyzja wydana zaś została w dniu 20 grudnia 2012 r. i doręczona stronie w dniu 28 grudnia 2012 r. Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło