I SA/Gd 2549/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędziowie NSA Marek Gorski WSA Alina Dominiak Protokolant – Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. M. – "A" na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 3 listopada 2000 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 22 maja 2000 r., nr [...] w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej w kwocie 4926,90 zł, wymierzonej dla towarów stanowiących niedobór 2. w pozostałej części skargę oddala 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego 1350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania 4. zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części uchylonej punktem 1 wyroku. 3 I SA/Gd 2549/00 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego T. M. – "A" za nieprawidłowe. W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że w dniu 05.05.2000 r., w Urzędzie Celnym , działająca z upoważnienia firmy "A" – T. M. Agencja Celna, dokonała zgłoszenia celnego towaru (kosmetyków do opalania w tubach z tworzywa sztucznego) do procedury dopuszczenia do obrotu. Zgłoszenie celne zostało przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym i zarejestrowane. Po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, działając na podstawie art. 70 § 1 Kodeksu celnego, przystąpił do jego weryfikacji, polegającej na badaniu dokumentów oraz rewizji celnej towaru. W wyniku przeprowadzonej rewizji celnej stwierdzono różnicę między towarem przedstawionym (ujętym w fakturze nr [...] z dnia 25.04.2000 r.) a znajdującym się w przesyłce, tj. niedobór towaru w ilości: - 11 kartonów kosmetyków o symbolu 4001 (12 tubek artykułu o nazwie "Body cream"), - 20 kartonów kosmetyków o symbolu 4000 (50 tubek "Body cream"), oraz nadwyżkę towaru w ilości: - 1 karton kosmetyków o symbolu 3005 (12 butelek "Body tan"), - 1 karton kosmetyków o symbolu 3007 (12 butelek "Body tan"), - 20 kartonów kosmetyków o symbolu 5000 (50 tubek artykułu o nazwie "Body gel"), - 11 kartonów kosmetyków o symbolu 5001 (12 tubek artykułu "Body gel"), - 1 karton kosmetyków o symbolu 10000 (12 butelek artykułu o nazwie "Body sensitive deopray). W dniu 11.05.2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego wydał postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w niniejszej sprawie, w którym wezwał stronę do złożenia wniosku o nadanie towarowi nielegalnie wprowadzonemu na polski obszar celny, ujawnionemu w wyniku rewizji celnej, przeznaczenia celnego i wyznaczył jednocześnie stronie 3-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Pismem z dnia 11.05.2000 r. strona zwróciła się do Urzędu Celnego z prośbą o uregulowanie sytuacji prawnej wyżej wymienionego towaru, stanowiącego nadwyżkę w stosunku do ilości towaru ujętej w fakturze [...] z dnia 25.04.2000 r., tj. o objęcie tego towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Do wniosku z dnia 11.05.2000 r. strona załączyła m. in. fakturę nr [...] z dnia 09.05.2000 r., w której została ujęta nadwyżka towaru ujawniona w wyniku rewizji celnej, oraz pismo kontrahenta zagranicznego wyjaśniające przyczynę zaistniałej różnicy między ilością towaru ujętą w fakturze nr [...] z dnia 25.04.2000 r. a faktycznie wprowadzoną na polski obszar celny. W dniu 22.05.2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego wydał decyzję, w której: - uznał zgłoszenie celne z dnia 05.05.2000 r. nr [...] za nieprawidłowe, - określił kwotę wynikającą z długu celnego dla towarów ujętych w zgłoszeniu celnym nr jw. oraz dla towarów nielegalnie wprowadzonych na polski obszar celny (stanowiących nadwyżkę w stosunku do towarów ujętych w deklaracjach), - objął towary nielegalnie wprowadzone na polski obszar celny procedurą dopuszczenia do obrotu, - wymierzył opłatę manipulacyjną za przeprowadzenie rewizji celnej w wysokości 40,- zł, - wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości 10.644,90 zł, równej wartości towaru stanowiącego niedobór i nadwyżkę w stosunku do ilości towaru ujętej w dokumentach. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Prezes Głównego Urzędu Ceł podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. 65 § 4 pkt 2 lit.a Kodeksu celnego, po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznaje zgłoszenie za nieprawidłowe i określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego. W myśl art. 275 § 3 pkt 1 Kodeksu celnego, organ celny pobiera opłaty manipulacyjne za wykonywanie czynności kontroli celnej. Zgodnie z art. 276 § 2 Kodeksu celnego, jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby która wprowadziła towar na polski obszar celny, lub od osoby, która przejęła odpowiedzialność za ten towar po jego wprowadzeniu, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy. W odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 22.05.2000 r. strona zwróciła się z prośbą o zwrot opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Wyjaśniła, iż zgodnie z oświadczeniem eksportera, towar stanowiący nadwyżkę w stosunku do ilości tego towaru ujętej w dokumentach nie był przeznaczony dla firmy "A" – T. M., lecz dla kontrahenta holenderskiego i został omyłkowo załadowany na samochód polskiego przewoźnika (firmy spedycyjnej "T". Towar ten był zafoliowany na palecie bez etykiety i nie nosił znamion naruszeń. Ponadto strona zauważyła, iż obciążenie firmy "A" opłatą manipulacyjną dodatkową może doprowadzić do jej upadku. Podniósł Prezes GUC, że zaskarżona decyzja I instancji została wydana prawidłowo, a zatem brak podstaw do jej uchylenia. Opłata manipulacyjna została wymieniona zasadnie. W świetle art. 276 § 2 Kodeksu celnego opłatę, manipulacyjną dodatkową należy pobierać w każdym przypadku, gdy po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej. W przypadku zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest więc obligatoryjny. Powyższy przepis, jak również inne przepisy prawa celnego, nie przewidują możliwości odstąpienia od wymiaru wyżej wymienionej opłaty. Organ celny nie jest uprawniony do odstąpienia od tego wymiaru również w sytuacji, gdy różnica między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej powstała na skutek okoliczności, na które strona nie miała wpływu (np. pomyłki kontrahenta zagranicznego). Wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej osobie, która wprowadza towar na polski obszar celny lub osobie, która przejmuje odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu, jest sankcją za niedopełnienie przez tę osobę obowiązku celnego, jakim jest posiadanie pełnej wiedzy o towarach przedstawionych organowi celnemu, a także obowiązku przedłożenia organowi celnemu dokumentów stwierdzających rodzaj, jakość i ilość sprowadzanego z zagranicy towaru. Skargę na powyższą decyzję, uzupełnioną pismem z 26.01.2004 r., wniósł T. M. Wnosząc o uchylenie decyzji i zwrot uiszczonej kwoty T. M. wskazał, że w wyniku ostatecznej kontroli celnej okazało się, że na oryginalnej zawiniętej folią palecie znajdowały się kosmetyki w ilości niezgodnej z fakturą nr [...]. W związku z tą niezgodnością Dyrektor Urzędu Celnego wydał postanowienie nr [...] o wszczęciu postępowania w tej sprawie, wyznaczył 3-dniowy termin celem wyjaśnienia. Pismem z dnia 11.05.2000 r. zwrócił się skarżący do Urzędu Celnego z prośbą o uregulowanie sytuacji prawnej niedoborów i nadwyżek sprowadzonego towaru z Niemiec na polski obszar celny. Jednocześnie wyjaśnił zaistniały problem, niedoboru i nadwyżki towaru, zgodnie z oświadczeniem strony niemieckiej. Towar stanowiący nadwyżkę i niedobór w stosunku do ilości tego towaru ujętej w dokumentach nie był przeznaczony dla firmy "A" T. M., lecz dla kontrahenta holenderskiego i został pomyłkowo załadowany na samochód polskiego przewoźnika. Towar ten był zafoliowany na palecie bez etykiet i nie nosił znamion naruszeń, co stwierdzono przez Urząd Celny . W konsekwencji tej pomyłki Dyrektor Urzędu Celnego wydał decyzje, w której uznał zgłoszenie celne z dnia 05.05.2000 r. za nieprawidłowe, jednocześnie określił kwotę wynikającą z niedoboru i nadwyżki towaru i wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową w wys. 10.644,90 zł. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o: - uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 22.05.2000 r. w części wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości wartości towaru stanowiącego niedobór w stosunku do stanu towaru deklarowanego w dokumentach, - oddalenie skargi w pozostałej części. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia 03.11.2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego nr [...] z dnia 22.05.2000 r. w części wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości wartości towaru stanowiącego niedobór w stosunku do stanu tego towaru deklarowanego w dokumentach Prezes GUC wskazał, że zawarte w art. 276 § 2 Kodeksu celnego pojęcie "różnica między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej" oznacza niezgodność pomiędzy rzeczywistym stanem towaru a stanem wynikającym z dokumentów celnych, która może przybrać formę nadwyżki lub niedoboru towaru wprowadzonego na polski obszar celny w stosunku do stanu deklarowanego w dokumentach. Ze względów racjonalnych i celowościowych należałoby jednak przyjąć zawężającą wykładnię powyższego przepisu, zgodnie z którą opłatę manipulacyjną dodatkową należy pobierać jedynie w przypadku stwierdzenia przez organ celny, w wyniku rewizji celnej, nadwyżki towaru w stosunku do jego stanu deklarowanego w dokumentach. Trudno bowiem zgodzić się z faktem, aby intencją ustawodawcy było obciążanie osób dokonujących przywozu towarów z zagranicy opłatą manipulacyjną dodatkową w sytuacji, gdy towar ten, mimo iż ujęty w dokumentach, nie został w ogóle wprowadzony na polski obszar celny. Tym bardziej, że w przypadku stwierdzenia przez organ celny niedoboru towaru w stosunku do jego ilości przedstawionej w dokumentach Skarb Państwa nie ponosi z tego tytułu strat. W takim przypadku ewentualne straty ponieść może jedynie osoba wnioskująca o nadanie towarowi przeznaczenia celnego, uiszczająca należności celne dotyczące towaru ujętego w dokumentach, lecz faktycznie nie wprowadzonego na polski obszar celny. O ile w opłacie manipulacyjnej dodatkowej, wymierzanej na podstawie art. 276 § 2 Kodeksu celnego w sytuacji wykazania nadwyżki towaru w stosunku do jego stanu deklarowanego w dokumentach, można dopatrywać się sankcji za niedopełnienie obowiązku celnego, skutkujące narażeniem Skarbu Państwa na uszczuplenie należności celnych (za wymiarem tej opłaty przemawiają więc względy celowościowe), o tyle pozbawione celu jest obciążanie osoby taką opłatą w przypadku stwierdzenia braku towaru ujętego w dokumentach. Opłata ta stanowi wówczas jedynie dodatkową represję, pozbawioną logicznego uzasadnienia. W pozostałej części skargi tj. dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości wartości towaru stanowiącego nadwyżkę w stosunku do stanu tego towaru deklarowanego w dokumentach, Prezes Głównego Urzędu Ceł podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I instancji nie mogą pozostać w obrocie prawnym w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej wymierzonej dla towarów stanowiących niedobór w stosunku do stanu towarów zadeklarowanego w dokumentach, gdyż w tym zakresie zostały wydane z naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z treścią art. 276 § 2 Kodeksu celnego i utrwalonym – na jego gruncie – orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niedopuszczalne jest pobranie opłaty manipulacyjnej dodatkowej, o której mowa w art. 276 § 2 Kodeksu celnego, w sytuacji gdy w wyniku rewizji celnej organ celny wykaże różnicę pomiędzy towarem przedstawionym a ujawnionym polegającą na niedoborze towaru (por. wyrok NSA z dnia 13.02.2002 r. sygn. akt I SA/Ka 2447/00 – ONSA 2003/1/37, wyrok NSA z dnia 20.11.2001 r., sygn. akt I SA/Wr 1390/00 – ONSA 2003/1/19). Stanowisko powyższe zaakceptował również Prezes Głównego Urzędu Ceł wnosząc w odpowiedzi na skargę o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji w tej części. Natomiast odnośnie opłaty manipulacyjnej dodatkowej w części dotyczącej wymiaru opłaty w wysokości wartości towaru stanowiącego nadwyżkę w stosunku do stanu tego towaru deklarowanego w dokumentach, wymierzonej zaskarżoną decyzją to jest ona zgodna z prawem. Art. 276 § 2 Kodeksu celnego stanowi bowiem, że jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby, o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy. Z treści tego przepisu wynika, że opłata manipulacyjna dodatkowa, będąca formą sankcji, obciąża osobę o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego, bez względu na to, czy przyczyniła się ona, czy też nie do próby przewiezienia towaru nie ujętego w dokumentacji celnej. Brak świadomości dopuszczenia się próby przewiezienia towaru nie ujętego w dokumentacji celnej, nie uwalnia osoby od uiszczenia tej opłaty. Przepis ten nie przewiduje bowiem okoliczności, które przedstawione przez osobę wprowadzającą towar na polski obszar celny, mogą zwolnić ją od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej. W tym zakresie, zdaniem składu orzekającego pozostaje aktualne bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowane również na gruncie art. 70 prawa celnego (por. wyrok NSA z dnia 16.01.1996 r. sygn. akt SA/Po 2254/95 – Pr. Gospodarcze 1996/7/35; wyrok NSA z dnia 8.11.1995 r. sygn. akt SA/Kr 2840/94). Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1a i art. 152 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm.). MK