I SA/Gd 289/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2009 r. D.T. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, stwierdzając, że analiza przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów nie pozwala na przyjęcie, iż nie posiada ona możliwości poniesienia kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia D.T. wskazała, że referendarz ocenił jej możliwości finansowe opierając się wyłącznie na przychodach z działalności gospodarczej prowadzonej przez męża, podczas gdy o stanie finansowym firmy decyduje przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania. Ponoszone przez Cz.T. w ramach prowadzonej działalności straty, zostały natomiast wykazane w dołączonych do wniosku dokumentach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie wniesienia sprzeciwu Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożoną dokumentacją źródłową D.T. jest osoba bezrobotną, nieuzyskującą własnych dochodów, prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z utrzymującym ją mężem. Cz.T. otrzymuje emeryturę w wysokości 2.486,05 zł netto oraz prowadzi działalność gospodarczą, która w 2008 r. przyniosła mu stratę w wysokości 194.811,75 zł. Majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 70,5 m2, gorzelnia rolnicza, ciągnik rolniczy oraz samochód osobowy Citroen Xsara, rok produkcji [...]. Prowadzona przez Cz.T. działalność nie przynosi dochodu również w roku bieżącym, co potwierdza analiza historii rachunku bankowego prowadzonego dla potrzeb firmy. Na rachunku tym w okresie od 14 marca do 7 maja 2009 r. zaksięgowano co prawda wpływy od kontrahentów w łącznej wysokości 184.185,38 zł, jednak żadna z tych wpłat nie pozwoliła na całkowitą spłatę debetu (stan konta na minusie). Cz.T. zaciągnął dla celów prowadzonej działalności gospodarczej również kredyt obrotowy, którego raty wynoszą 1.167,97 zł, a zadłużenie stanowi kwotę 75.470,65 zł oraz dwie pożyczki, których miesięczne raty kapitałowe wynoszą odpowiednio 1.850 zł i 1.820 zł. Łączne zadłużenie z tytułu tych pożyczek na dzień 25 maja 2009 r. wynosiło 117.410 zł, Do stałych kosztów utrzymania ponoszonych przez małżonków należą opłaty za prąd i telefon oraz świadczenia wnoszone na rzecz wspólnoty mieszkaniowej. Średnia miesięczna wysokość tych opłat kształtuje się w przybliżeniu na poziomie 700 zł. Mając na uwadze, że każde z małżonków wniosło odrębną skargę, wysokość wpisów, o opłacenie których zostali wezwani przez Sąd, wynosi łącznie 1000 zł. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). W tym miejscu podkreślania wymaga, że choć D.T. jest bezrobotna i samodzielnie nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, pozostaje ona na utrzymaniu męża, z którym posiada wspólny majątek. Wobec powyższego tj. z uwagi na ciążący na małżonkach wzajemny obowiązek pomocy, Sąd dokonał ponownego rozpatrzenia wniosku D.T. i ponownej analizy zebranego materiału dowodowego, koncentrując się na ocenie możliwości finansowych męża wnioskodawczyni. W ocenie Sądu D.T. nie wykazała, aby nie mogła ponieść pełnych kosztów postępowania, mając na uwadze zarówno posiadany wspólnie przez małżonków majątek, jak i okoliczność, że mąż wnioskodawczyni otrzymuje stały dochód z emerytury, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza stwarza dodatkowe możliwości wygospodarowania środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych obu zainicjowanych przez małżonków postępowań. Porównując wysokość otrzymywanej przez Cz.T. emerytury (około 2500 zł) z kosztami utrzymania mieszkania ( około 700 zł) oraz uwzględniając fakt prowadzenia działalności gospodarczej, Sąd uznał, że w dyspozycji małżonków postają środki pozwalające na uiszczenie wpisów od skarg (1000 zł ). Oceniając możliwości finansowe Cz.T. Sąd wziął pod uwagę, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty tj. że suma uzyskiwanych z niej przychodów jest niższa od ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów uzyskania przychodów. Z tego jednak powodu, że strata jest wynikiem nadwyżki kosztów nad przychodami, jej wystąpienie, samo w sobie, nie oznacza braku środków finansowych (zob. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08). Analiza rachunku bankowego wskazuje, że Cz.T. z tytułu prowadzonej działalności otrzymuje wpłaty od kontrahentów. Dzięki uzyskiwanym przychodom, posiada więc realną możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na opłacenie wpisów od skarg, tym bardziej, że posiadane przez niego konto bankowe dopuszcza limit debetowy w wysokości 83 000 zł, natomiast konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań natury gospodarczej, nie korzysta z pierwszeństwa przed opłaceniem wnoszonych do Sądu z inicjatywy małżonków pism procesowych. Cz.T. ma zatem obiektywną i realną możliwość sfinansowania udziału małżonków w obu zainicjowanych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku postępowaniach. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.