I SA/Gd 290/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Cz.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2009 r. Cz.T. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (od połowy wpisu od skargi). Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, stwierdzając, że analiza przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów nie pozwala na przyjęcie, iż nie posiada on możliwości poniesienia kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Cz.T. wskazał, że referendarz ocenił jego możliwości finansowe opierając się wyłącznie na przychodach z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, podczas gdy o stanie finansowym firmy decyduje przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania. Ponoszone przez podatnika w ramach prowadzonej działalności straty, zostały natomiast wykazane w dołączonych do wniosku dokumentach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie wniesienia sprzeciwu Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożoną dokumentacją źródłową Cz.T. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotną żoną, otrzymuje emeryturę w wysokości 2.486,05 zł netto oraz prowadzi działalność gospodarczą, która w 2008 r. przyniosła mu stratę w wysokości 194.811,75 zł. Majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 70,5 m2, gorzelnia rolnicza, ciągnik rolniczy oraz samochód osobowy Citroen Xsara, rok produkcji [...]. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że prowadzona przez niego działalność nie przynosi dochodu również w roku bieżącym, co potwierdza analiza historii rachunku bankowego prowadzonego dla potrzeb firmy. Na rachunku tym w okresie od 14 marca do 7 maja 2009 r. zaksięgowano co prawda wpływy od kontrahentów w łącznej wysokości 184.185,38 zł, jednak żadna z tych wpłat nie pozwoliła wnioskodawcy na całkowitą spłatę debetu (stan konta na minusie). Wnioskodawca zaciągnął dla celów prowadzonej działalności gospodarczej również kredyt obrotowy, którego raty wynoszą 1.167,97 zł, a zadłużenie stanowi kwotę 75.470,65 zł oraz dwie pożyczki, których miesięczne raty kapitałowe wynoszą odpowiednio 1.850 zł i 1.820 zł. Łączne zadłużenie z tytułu tych pożyczek na dzień 25 maja 2009 r. wynosiło 117.410 zł. Do stałych kosztów utrzymania ponoszonych przez małżonków należą opłaty za prąd i telefon oraz świadczenia wnoszone na rzecz wspólnoty mieszkaniowej. Średnia miesięczna wysokość tych opłat kształtuje się w przybliżeniu na poziomie 700 zł. Mając na uwadze, że każde z małżonków wniosło odrębną skargę, wysokość wpisów, o opłacenie których zostali wezwani przez Sąd, wynosi łącznie 1000 zł. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). Wobec powyższego, w wyniku ponownego rozpoznania wniosku i ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd uznał, że wnioskodawca jest w stawnie ponieść pełne koszty postępowania, ponieważ otrzymuje stały dochód z emerytury, posiada majątek, a prowadzona działalność gospodarcza stwarza mu dodatkowe możliwości wygospodarowania środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych niniejszego, a także równolegle zainicjowanego przez żonę postępowania. Porównując wysokość otrzymywanej przez wnioskodawcę emerytury (około 2500 zł) z kosztami utrzymania mieszkania (około 700 zł) oraz uwzględniając fakt prowadzenia działalności gospodarczej Sąd uznał, że wnioskodawca posiada środki pozwalające mu na uiszczenie wpisów od skarg (1000 zł ). Oceniając możliwości finansowe wnioskodawcy Sąd wziął pod uwagę, że prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza przynosi straty tj. że suma uzyskiwanych z niej przychodów jest niższa od ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów uzyskania przychodów. Z tego jednak powodu, że strata jest wynikiem nadwyżki kosztów nad przychodami, jej wystąpienie, samo w sobie, nie oznacza braku środków finansowych (zob. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08). Analiza rachunku bankowego wskazuje, że wnioskodawca z tytułu prowadzonej działalności otrzymuje wpłaty od kontrahentów. Dzięki uzyskiwanym przychodom, posiada więc realną możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na opłacenie wpisów od skarg, tym bardziej, że konto wnioskodawcy posiada limit debetowy w wysokości 83 000 zł, natomiast konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań natury gospodarczej, nie korzysta z pierwszeństwa przed opłaceniem wnoszonych przez wnioskodawcę do Sądu pism procesowych. Wnioskodawca ma zatem obiektywną i realną możliwość sfinansowania udziału małżonków w obu zainicjowanych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku postępowaniach. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.