I SA/Gd 294/06
WyrokWSA w Gdańsku2006-11-10
Skład orzekający: Elżbieta Rischka, Małgorzata Gorzeń, Małgorzata Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wspólnik spółki cywilnej, który wystąpił z niej przed powstaniem zaległości podatkowych, może ponosić odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe powstałe na skutek czynności dokonanych przez drugiego wspólnika po rozwiązaniu spółki, udokumentowanych fakturami VAT z podaniem NIP-u spółki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wspólnik, który wystąpił ze spółki cywilnej przed powstaniem zaległości podatkowych, nie może ponosić odpowiedzialności za działania podjęte przez drugiego wspólnika po rozwiązaniu spółki, nawet jeśli były one udokumentowane fakturami VAT z podaniem NIP-u spółki. Odpowiedzialność za takie działania ponosi wyłącznie wspólnik, który je faktycznie podjął, ponieważ spółka cywilna po rozwiązaniu traci zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków podatkowych.Stan faktyczny
Spółka cywilna "A" została rozwiązana z dniem 5 maja 2004 r. po wypowiedzeniu udziału przez wspólniczkę G. T. Pomimo rozwiązania spółki, drugi wspólnik, S. G., nadal wystawiał faktury VAT dokumentujące sprzedaż. Organy podatkowe uznały G. T. za odpowiedzialną za zaległości podatkowe spółki, w tym te wynikające z faktur wystawionych po jej rozwiązaniu. G. T. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, argumentując, że nie przyczyniła się do powstania zadłużenia i nie miała wpływu na działania S. G. po rozwiązaniu spółki.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 2.400 złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Referent Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 października 2006 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2004 r. oraz orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki cywilnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 2.400 (dwa tysiące czterysta ) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.
I SA/Gd 294/06
U z a s a d n i e n i e
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej z dnia
[...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] określającą (na mocy art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej) spółce cywilnej "A" kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2004 r. w wysokości 19.218,00 złotych i orzekającą (na podstawie art. 107 § 1 i 2, art. 108 § 1, art. 109 § 1 i art. 115 Ordynacji podatkowej) o odpowiedzialności podatkowej G. T. jako wspólnika ww. spółki cywilnej za zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2004 r., odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego.
Podstawę wydania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego stanowiły ustalenia dokonane w toku przeprowadzonej na podstawie upoważnienia z dnia [...] kontroli podatkowej w przedmiocie sprawdzenia rozliczenia podatku od towarów i usług spółki cywilnej "A" za miesiąc maj 2004 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z umową spółki cywilnej z dnia [...] oraz aneksem do umowy z dnia
[...] wspólnikami spółki cywilnej "A" byli:
G. T. oraz S. G. G. T. pismem z dnia
30 kwietnia 2004 r. wypowiedziała swój udział w umowie spółki cywilnej w oparciu o
art. 869 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony.
W dniu 31 maja 2004 r. G. T. złożyła w Urzędzie Skarbowym zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT z dniem 5 maja 2004 r. Z tym też dniem Burmistrz [...] wykreślił ją z ewidencji działalności gospodarczej. W związku z powyższym spółka cywilna "A" z tą też datą została wykreślona z rejestru podatników podatku VAT.
W dniu 21 czerwca 2004 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęła deklaracja podatkowa VAT-7 spółki cywilnej "A" za maj 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, powołując się na przepisy art. 14 ustawy z dnia
11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług stwierdził, iż spółka zaniżyła wartość podatku należnego. Stosownie bowiem do treści ww. przepisów w związku z rozwiązaniem spółki cywilnej wspólnicy rozwiązanej spółki cywilnej zobowiązani byli opodatkować podatkiem od towarów i usług towary własnej produkcji i towary, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy. Wspólnicy nie sporządzili w obowiązującym terminie spisu z natury, tym samym w złożonej w dniu 21 czerwca 2004 r. deklaracji VAT-7 za miesiąc maj 2004 nie został wykazany podatek VAT należny od towarów objętych spisem z natury. Organ podatkowy pierwszej instancji, biorąc pod uwagę ustalenia kontroli, ustalił łączną wartość stanu remanentowego towarów handlowych oraz środków trwałych będących w posiadaniu spółki cywilnej w dniu 05 maja 2004 r. w wysokości 35.949,65 złotych i przy zastosowaniu stawki podatku VAT 22% wyliczył podatek należny w wysokości w wysokości 7.908,92 złotych.
Organ podatkowy stwierdził ponadto, iż dokonanie przez spółkę cywilną "A" w rozliczeniu za maj 2004 r. obniżenia podatku należnego o podatek naliczony na podstawie faktur dokumentujących nabycie towarów i usług od
5 maja 2004 r. stanowiło naruszenie przepisu art. 88 ust, 4 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r. Zgodnie bowiem z treścią przywołanego przepisu obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni. Tymczasem na skutek złożenia przez spółkę zgłoszenia VAT-7 spółka cywilna "A" została wykreślona z rejestru podatników VAT z dniem 5 maja 2004 r., i tym samym spółka przestała być podatnikiem podatku od towarów i usług. W związku z powyższym już od 5 maja 2004 r. spółka nie była uprawniona do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, a nieprawidłowe działanie podatnika spowodowało zawyżenie podatku naliczonego do odliczenia o kwotę 2.071,75 złotych.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji podniesiono również, iż pomimo likwidacji na spółce cywilnej ciążyło zobowiązanie podatkowe z tytułu wystawienia w dniach od 5 do 31 maja 2004 r. faktur VAT dokumentujących sprzedaż na łączną kwotę netto 59.060,01 złotych, VAT 12.993,20 złotych. W tym zakresie wskazano, że obowiązek podatkowy z tego tytułu powstał na mocy art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r., zgodnie z którym w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku jest obowiązana do jego zapłaty.
W związku ze stwierdzonym stanem faktycznym oraz działając na podstawie
art. 99 ust. 12 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r. i art. 21 § 3
Ordynacji podatkowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał rozliczenia podatku od towarów i usług spółki cywilnej "A" za miesiąc
maj 2004 r. w następujący sposób:
1) podatek należny - 20.901,00 złotych,
2) podatek naliczony 1.683,00 złotych,
3) zobowiązanie podatkowe - 19.218,00 złotych.
Organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, iż w deklaracji VAT za maj 2004 r. podatnik wykazał zobowiązanie podatkowe w kwocie 9.238,00 złotych, jednakże nie dokonał żadnych wpłat, co spowodowało powstanie zaległości podatkowej w tej wysokości. W związku z tym w dniu 1 września wystawiony został tytuł wykonawczy
nr [...] oraz naliczone zostały koszty egzekucji w wysokości 674,39 złotych. Odsetki od ww. zaległości na dzień wydania decyzji organ pierwszej instancji wyliczył na kwotę 3.545,10 złotych.
Pismem z dnia 06 października 2005 r. G. T. wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], wnosząc o zwolnienie jej z obowiązku zapłaty kwoty określonej w decyzji organu podatkowego pierwszej instancji.
W złożonym odwołaniu G. T . podniosła, iż z dniem 5 maja 2004 r. wystąpiła ze spółki cywilnej "A" z powodu braku możliwości porozumienia się ze wspólnikiem S. G. Mimo likwidacji spółki cywilnej S. G. nadal wystawiał faktury VAT oraz dokonywał zakupu towarów, co doprowadziło do zadłużenia m.in. wobec urzędu skarbowego. Odwołująca się wskazała również, że były wspólnik dokonał zajęcia całego majątku spółki. Nadto G. T. wskazała, iż w dniu 1 kwietnia 2005 r. złożyła do Prokuratury Rejonowej zawiadomienie o popełnieniu przez S. G. przestępstwa dotyczącego zagarnięcia mienia wspólnego, czyli majątku spółki cywilnej "A".
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż za zobowiązania podatkowe spółki cywilnej powstałe na podstawie przepisów odrębnych po rozwiązaniu spółki odpowiadają osoby będące wspólnikami w momencie rozwiązania spółki. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał także, iż w obowiązującym stanie prawnym jeżeli zachodzą określone ustawą przesłanki odpowiedzialności osób trzecich za powstałe zaległości podatkowe spółki cywilnej, organ podatkowy zobowiązany jest do orzeczenia o tej odpowiedzialności. Nie ma przy tym podstaw prawnych, by orzec tylko o odpowiedzialności niektórych ze wspólników rozwiązanej spółki cywilnej za zobowiązania tej spółki. Pominięcie bowiem w wydanej w oparciu o art. 115 w zw. z
art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej decyzji jednego ze wspólników spółki cywilnej byłoby nieprawidłowe z uwagi na solidarną odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej.
Pismem z dnia 3 marca 2006 r. G. T. zaskarżyła powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie skażonej decyzji i umorzenie postępowania podatkowego w stosunku do skarżącej, a także spowodowanie, aby Izba Skarbowa dochodziła zapłaty podatku od osoby zobowiązanej, oraz zwolnienie od wszelkich opłat i kosztów sądowych.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego została skierowana do skarżącej zamiast do S. G., który bezprawnie i samowolnie nadal prowadzi działalność gospodarczą. Według skarżącej, to S. G. doprowadził do zadłużenia wobec Urzędu Skarbowego. Skarżąca podała, iż stanowisko organu podatkowego uważa za wysoce niesprawiedliwe i bardzo krzywdzące, bowiem w żaden sposób nie przyczyniła się do powstania zadłużenia za miesiąc maj 2004 r., skoro z dniem 5 maja 2004 r. uznano zakończenie jej działalności. Skarżąca wskazała, iż wielokrotnie bezskutecznie wzywała wspólnika do rozliczenia się z majątku spółki. Nie miała zatem możliwości kontroli należności i zaspokojenia roszczeń wierzycieli.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pełnomocnik skarżącej z urzędu w złożonym przez siebie piśmie zakwestionował dzień 5 maja 2004 r. jako datę rozwiązania (umowy) spółki cywilnej "A", wskazując, iż spółka uległa rozwiązaniu w dniu 30 kwietnia 2004 r. Jednocześnie pełnomocnik podniósł, iż w związku z powyższym organy podatkowe obu instancji niewłaściwie zastosowały w sprawie przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej ustawa o podatku od towarów i usług), która weszła wżycie z dniem 1 maja 2004 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Z przepisu art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia tego przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek, dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd administracyjny naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.
Tak rozumiejąc swoją rolę, Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarżąca pismem z dnia 30 kwietnia 2004 r. wypowiedziała swój udział w umowie spółki cywilnej "A" w oparciu o art. 869 § 2 ustawy z dnia
23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej k.c.), zgodnie z którym z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony, a w dniu 31 maja 2004 r. skarżąca złożyła w Urzędzie Skarbowym zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT z dniem 5 maja 2004 r. Z tym też dniem Burmistrz [...] wykreślił skarżącą z ewidencji działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu, z powyższego wynika, iż skarżąca przyjęła, że dniem jej wystąpienia ze spółki cywilnej, a więc dniem rozwiązania spółki, jest dzień
05 maja 2004 r. Daty tej nie kwestionował także w toku postępowania drugi ze wspólników spółki cywilnej "A" – S. G.
Sąd uznał zatem, iż organy podatkowe obu instancji zasadnie przyjęły, iż oświadczenie woli skarżącej o wypowiedzeniu udziału w spółce cywilnej "A" musiało zostać doręczone S. G. w dniu 5 maja 2004 r. (por, art. 61 k.c.) i z tym dniem umowa spółki cywilnej "A" została rozwiązana. Organ podatkowy był zatem uprawniony – w oparciu o art. 96 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej ustawa o podatku od towarów i usług z 2004 r.) - do wykreślenia spółki cywilnej "A" z rejestru podatników podatku VAT z dniem 5 maja 2004 r., czego też skarżąca nie kwestionowała przed organami podatkowymi obu instancji.
Zauważyć bowiem w tym miejscu należy, iż skarżąca zakwestionowała datę rozwiązania (umowy) spółki cywilnej dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżąca nie przedstawiła jednak dowodu na tę okoliczność, iż w zgłoszeniu zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT z dnia 31 maja 2004 r. i we wniosku o wykreślenie jej z ewidencji działalności gospodarczej w związku z zaprzestaniem tej działalności podała błędną datę tego zaprzestania i że w rzeczywistości jej oświadczenie o wypowiedzeniu udziału w spółce cywilnej dotarło do S. G. w dniu 30 kwietnia 2004 r. w taki sposób, że mógł się on zapoznać z jego treścią.
Do czasu wykazania więc przez skarżącą wskazanych wyżej okoliczności organy podatkowe mogą zasadnie przyjmować, iż spółka cywilna "A" uległa rozwiązaniu w dniu 5 maja 2004 r., a co się z tym wiąże - do skutków tego rozwiązania znajdują zastosowanie przepisy ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r., nie zaś przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 50 ze zm., dalej ustawa o podatku od towarów i usług z 1993 r.).
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż wspólnicy rozwiązanej spółki cywilnej "A" powinni byli sporządzić na dzień rozwiązania spółki spis z natury towarów w terminie 14 dni, licząc od dnia rozwiązania spółki, oraz zawiadomić o dokonanym spisie z natury, o ustalonej wartości i o kwocie podatku należnego Naczelnika Urzędu Skarbowego w terminie 7 dni, licząc od dnia zakończenia tego spisu. Taki obowiązek nakłada bowiem na wspólników rozwiązanej spółki cywilnej przepis art. 14 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 1, 6 i ust. 8 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r. w razie rozwiązania spółki cywilnej opodatkowaniu podatkiem podlegają towary własnej produkcji i towary, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy towarów, przy czym obowiązek podatkowy powstaje w dniu, w którym powinien być sporządzony spis z natury, nie później jednak niż 14 dnia, licząc od dnia rozwiązania spółki, a podstawą opodatkowania jest wartość towarów podlegających spisowi z natury.
Gdyby jednak przy ponownym rozpoznawaniu sprawy skarżąca przedstawiła stosowny dowód na tę okoliczność, iż umowa spółki cywilnej faktycznie uległa rozwiązaniu w dniu 30 kwietnia 2004 r., wówczas organy podatkowe powinny zastosować do skutków rozwiązania spółki cywilnej przepisy ustawy o podatku od towarów i usług z 1993 r., w szczególności art. 6a tej ustawy, zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają również towary własnej produkcji oraz towary, które po nabyciu nie zostały odprzedane, w przypadku rozwiązania spółki prawa cywilnego - w takim wypadku podatnicy obowiązani są do sporządzenia spisu z natury towarów na dzień rozwiązania spółki w ciągu 30 dni od dnia rozwiązania spółki oraz do zawiadomienia o dokonanym spisie z natury, ustalonej wartości towarów i kwocie podatku należnego właściwego organu podatkowego w terminie 14 dni od dnia zakończenia sporządzenia tego spisu, a obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstaje w dniu, w którym powinien być sporządzony spis z natury, nie później jednak niż 30 dnia od dnia rozwiązania spółki (przy czym jeżeli spis z natury nie został sporządzony w terminie określonym lub sporządzony został w sposób nierzetelny, właściwy organ podatkowy określa wartość towarów w drodze oszacowania i określa wysokość zobowiązania podatkowego przy zastosowaniu stawki podatku w wysokości 22% bez możliwości odliczenia podatku naliczonego).
Organy podatkowe - w oparciu o art. 115 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa) - są zatem uprawnione do obciążenia skarżącej odpowiedzialnością za niedopełnienie przez nią i S. G. jako wspólników rozwiązanej spółki cywilnej "A" obowiązków wynikających z art. 14 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r., względnie bardzo podobnych obowiązków wynikających z
art. 6a ustawy o podatku od towarów i usług z 1993 r., i przez to nie wykazanie (i nie uiszczenie) zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług w należnej wysokości.
Zgodnie bowiem z przepisem art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki, przy czym przepis ten stosuje się również do odpowiedzialności byłego wspólnika za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań powstałych w okresie, gdy był on wspólnikiem. Za zobowiązania podatkowe powstałe, na podstawie odrębnych przepisów, po rozwiązaniu spółki odpowiadają zaś osoby będące wspólnikami w momencie rozwiązania spółki (art. 115 § 2 Ordynacji podatkowej).
W ocenie Sądu, w oparciu o przepis art. 115 Ordynacji podatkowej skarżąca nie może natomiast ponosić odpowiedzialności za działania podjęte przez
S. G. wbrew jej woli i bez jej współdziałania po rozwiązaniu spółki cywilnej. W tym zakresie ustalenia organów podatkowych obu instancji nie są zatem prawidłowe i tym samym nie mogą się ostać.
Podkreślić bowiem należy, iż z chwilą ustania spółki cywilnej (na skutek wystąpienia z dwuosobowej spółki jednego ze wspólników) traci ona zdolność do tego, by być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa podatkowego, bowiem przestaje istnieć jako jednostka organizacyjna (wyrok NSA z dnia 16 listopada 1998 r., l SA/Lu 837/97, Lex Polonica Maxima w wersji na październik 2006 r.).
Skarżąca nie może zatem ponosić odpowiedzialności za działalność podejmowaną przez S. G. po rozwiązaniu spółki cywilnej i to niezależnie od tego, czy S. G., wystawiając faktury VAT, umieszczał na nich numer identyfikacji podatkowej (NIP) spółki cywilnej "A", czy też swój własny NIP, ponieważ brak w tym zakresie przepisów szczególnych, do jakich odsyła art. 115 § 2 Ordynacji podatkowej statuujący odpowiedzialność osób będących wspólnikami spółki cywilnej w momencie jej rozwiązania za zobowiązania podatkowe powstałe po rozwiązaniu spółki.
W ocenie Sądu, skoro zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r. w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty, to do zapłaty podatku od towarów i usług wynikającego z faktur VAT wystawionych po rozwiązaniu spółki cywilnej "A" zobowiązany jest S. G., który przedmiotowe faktury VAT wystawił.
Nie ma przy tym znaczenia, czy S. G. wiedział, czy też nie wiedział, iż fakt rozwiązania spółki cywilnej i kontynuowanie działalności gospodarczej przez jednego ze wspólników nie może być utożsamiany z przekształceniem podatnika powodującym sukcesję numeru identyfikacyjnego, gdyż wspólnik prowadzący nadal tę samą działalność co spółka jest odrębnym, nowym podatnikiem podatku od towarów i usług (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 1998 r., l SA/Lu 530/97, Lex Polonica Maxima w wersji na październik 2006 r.).
W związku z powyższym stwierdzić należy, iż organy podatkowe obu instancji obciążyły skarżącą odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe powstałe na skutek czynności dokonywanych przez S. G. po rozwiązaniu spółki cywilnej, udokumentowanych fakturami VAT z podaniem NIP-u spółki cywilnej "A", chociaż nie miały do tego żadnej podstawy prawnej.
Zauważyć przy tym należy, iż rozumowanie organów podatkowych w tym zakresie jest sprzeczne także z zasadami logiki, ponieważ organy te z jednej strony przyjęły, że umowa spółki cywilnej uległa rozwiązaniu z dniem 5 maja 2004 r., i z tym dniem wykreśliły tę spółkę z rejestru podatników czynnych podatku VAT, a z drugiej strony – ustaliły, że po dniu 5 maja 2004 r. spółka cywilna, reprezentowana przez jednego z byłych wspólników, działającego bez wiedzy i zgody drugiego byłego wspólnika (tj. skarżącej), dokonywała czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług i wystawiała faktury VAT, za co powinni odpowiadać obaj byli wspólnicy spółki cywilnej. Takie rozumowanie organów podatkowych oznaczałoby, że podatnik może zostać obciążony odpowiedzialnością za działania osób całkowicie z nim nie związanych, czy wręcz mu nieznanych, jeśli osoby te - wbrew woli i wiedzy podatnika - wystawiłyby fakturę VAT z podaniem NIP-u tego podatnika.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, decyzja organu odwoławczego (a także decyzja organu pierwszej instancji), uchybia przepisom prawa materialnego, w szczególności, art. 107, art. 108 i art. 115 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r., i przepisom postępowania, w szczególności art. 120, art. 121, art. 122, art. 124 i art. 187 Ordynacji podatkowej, w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i z tego względu nie może się ostać.
Z tych też względów Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w pkt 1 i pkt 2 wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach (pkt 3 wyroku) Sąd oparł na art. 200, art. 205 i
art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, § 2 ust. 1 pkt 1 lit. e i § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075).
Przepisy te nakazują zasądzić zwrot kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu i zwrot jego wydatków, od organu, którego akt został zaskarżony, a nie od Skarbu Państwa, i na rzecz skarżącego.
DSz
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło