I SA/Gd 298/03

WyrokWSA w Gdańsku2005-12-01

Skład orzekający: Małgorzata Gorzeń, Ewa Kwarcińska, Tomasz Kolanowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pieniężne wypłacone najemcy na podstawie umowy o rozwiązanie stosunku najmu, nazwane przez strony odszkodowaniem, podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie umowy o rozwiązanie stosunku najmu, nawet jeśli nazwane odszkodowaniem, nie podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli jego podstawą jest wyłącznie umowa, a nie przepis prawa. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest, aby obowiązek zapłaty odszkodowania wynikał bezpośrednio z ustawy, a nie z porozumienia stron.
Stan faktyczny
Podatnicy A. i R. K. otrzymali od A. S.A. kwotę 90.000 zł na podstawie umowy o warunkach rozwiązania najmu i opróżnienia lokalu, nazwanej odszkodowaniem za skrócenie najmu. Organy podatkowe uznały to świadczenie za dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, odmawiając zastosowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnicy wnieśli skargę, argumentując, że świadczenie to stanowiło odszkodowanie za poniesiony uszczerbek majątkowy i było zgodne z przepisami prawa cywilnego oraz ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia WSA Tomasz Kolanowski,, Protokolant Beata Jarecka, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 grudnia 2005 sprawy ze skargi A. i R. K na decyzję Izby Skarbowej z dnia 3 lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. oddala skargę. Urząd Skarbowy decyzją z dnia 30 października 2002r. Nr[...] określił A. i R. K. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w kwocie 942,60 zł oraz stwierdził nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w wysokości 28,50 zł. Od decyzji Urzędu Skarbowego podatnicy wnieśli odwołanie, zarzucając jej rażące naruszenie prawa, a w szczególności treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), który zdaniem odwołujących obejmuje zwolnieniem podatkowym wypłaconą przez A. S. A. z siedzibą w W. kwotę, na podstawie postanowień umowy z dnia 28 czerwca 2001 r. w sprawie warunków rozwiązania najmu i opróżnienia lokalu, będącą odszkodowaniem z tytułu skrócenia stosunku najmu. Izba Skarbowa decyzją z dnia 3 lutego 2003 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podała, iż stosownie do treści art. 9 ust. l ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem wymienionych w art. 21 i zwolnionych od podatku na podstawie odrębnych przepisów. Przepis art. 21 ust. l pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, iż wolne od podatku dochodowego są odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw, z wyjątkiem: a) przewidzianych w prawie pracy odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, b) odpraw wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, c) ( skreślony) d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody opodatkowane są na zasadach, o których mowa w art. 27 ust. l. Z powołanego uregulowania zdaniem Izby wynika jednoznacznie, iż chodzi tu wyłącznie o odszkodowania, do których prawo dochodzenia i otrzymania przez stronę uprawniają wprost obowiązujące przepisy prawa, a zatem przepisy tworzące umocowanie dla wypłaty odszkodowania muszą mieć rangę ustawową, na co też uwagę zwrócił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2000 r. sygn. akt III S.A. 1017/99. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na podstawie umowy z dnia 28 czerwca 2001 r. w sprawie warunków rozwiązania najmu i opróżnienia lokalu A. S.A. z siedzibą w W. zobowiązała się wypłacić najemcom - małżonkom A. i R. K. kwotę 90.000 zł tytułem odszkodowania za skrócenie najmu i rezygnację z zajmowanego na podstawie umowy najmu z dnia 08.05.2000 r. lokalu przy ul.[...] w G. (§ 2 ust. l umowy). Na mocy postanowień § 2 powołanej umowy wysokość przedmiotowego świadczenia obejmuje wszelkie należności i roszczenia najemcy związane z opróżnieniem lokalu. W świetle powyższego Izba Skarbowa uznała, że otrzymanego przez podatników, na podstawie załączonej umowy z dnia 28.06.2001 r. świadczenia pieniężnego, nie można utożsamiać z pojęciem odszkodowania. O ile bowiem obowiązek świadczenia może powstać z umowy, zawartej według swobodnego uznania stron (art. 353¹ KC), o tyle do powstania obowiązku zapłaty odszkodowania niezbędne jest istnienie wymogów ustawowych, niezależnych od woli stron. Przede wszystkim musi zaistnieć zdarzenie kreujące obowiązek odszkodowawczy, tzn. albo czyn niedozwolony (art. 415 KC), albo niewykonanie, bądź też nienależyte wykonanie zobowiązania (art. 471 KC). Umowa może co najwyżej umocnić istniejące zobowiązanie lub konkretyzować jego wysokość, wówczas nie istnieje konieczność ustalania zakresu odpowiedzialności na drodze sądowej. Nie zmienia to jednak faktu, iż obowiązek zapłaty odszkodowania wynika z ustawy, nie zaś z umowy. W przedmiotowej sprawie nie zaszło natomiast żadne zdarzenie, z którym ustawa wiązałaby obowiązek naprawienia szkody. Nabywca nieruchomości położonej przy ul. [...]w G. - A. S.A. z siedzibą w W., wstępujący z chwilą nabycia prawa najmującego (B Sp. z o.o. z siedzibą w G.) - nie dopuścił się czynu niedozwolonego ani też nie spowodował szkody poprzez niewykonanie, czy też nienależyte wykonanie umowy. Rozwiązanie stosunku najmu lokalu zawartego na czas nie oznaczony miało więc miejsce na mocy porozumienia stron, zgodnie z zapisem § 11 umowy najmu lokalu z dnia 08.05.2000 r., w świetle którego stronom umowy przysługuje prawo rozwiązania stosunku najmu w każdym czasie za zgodnym oświadczeniem stron wyrażonym w formie pisemnej. Reasumując, Izba Skarbowa stwierdziła, że do kategorii odszkodowań otrzymanych na mocy przepisów prawa cywilnego zaliczyć można tylko takie, do których prawo dochodzenia i otrzymania przez stronę uprawniają wprost przepisy ustawy, nie zaś postanowienia zawartej przez strony umowy, na mocy której dłużnik przyjmie odpowiedzialność za niewykonanie lub za nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi, co miało miejsce w sprawie. Ponadto Izba podkreśliła, iż twierdzenie podatników, że ponieśli szkodę w postaci uszczerbku majątkowego stoi w sprzeczności z obowiązującym stanem faktycznym i prawnym sprawy. Specyfika prawa podatkowego przewiduje wprawdzie zwolnienie z opodatkowania odszkodowań z tytułu poniesionych strat (damnum emergens) - bowiem służą one przywróceniu mu majątku, który istniał przed wystąpieniem szkody. Chodzi zatem o majątek obejmujący przychód z reguły opodatkowany. Aby szkoda została wyrównana do rąk poszkodowanego trafić winna równowartość uszczerbku w majątku. Zatem opodatkowanie takiego odszkodowania w praktyce oznaczałoby kolejne opodatkowanie tego samego dochodu. Z tych właśnie przyczyn ustawodawca wprowadził zwolnienie o którym mowa w art. 21 ust. l pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, sytuacja ta nie dotyczy jednak podatników również z racji tego, iż nie byli właścicielami majątku, na którym jak twierdzą ponieśli uszczerbek - szkodę, a status najemcy nie dawał im możliwości swobodnego dysponowania najmowanym majątkiem. Organ odwoławczy za bezzasadne uznał również twierdzenie odwołujących, iż wypłata przedmiotowej kwoty miała miejsce także na podstawie przepisów art. 33 i art. 35 ustawy z dnia 02 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 105, z. 509 z późn. zm.). Zdaniem organu odwoławczego przytoczone uregulowania prawne nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie, gdyż strony w dniu 28 czerwca 2001 r. zawarły porozumienie co do warunków i terminu rozwiązania umowy najmu. Odnośnie zarzutu dot. art. 361 i 363 KC, które w ocenie podatników stanowiły podstawę wypłaty przedmiotowego świadczenia odszkodowawczego, Izba stwierdziła, iż regulacje te odnoszą się wyłącznie do kwestii pojęcia szkody i form jej naprawienia, tj. przywrócenia stanu pierwotnego, bądź też zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej, zawierając tym samym podstawowe założenia i zasady odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej, o których mowa w przepisach art. 415 i n. KC oraz 471 i n. KC. Przy czym w świetle przepisu art. 361 § l KC przesłanką powstania odpowiedzialności jest związek przyczynowy między zdarzeniem stanowiącym naruszenie zobowiązania, a szkoda, zaś podstawowe znaczenie przy ponoszeniu odpowiedzialności przez dłużnika, zarówno w ramach odpowiedzialności kontraktowej, jak i deliktowej ma zasada winy. W skardze na powyższą decyzję Izby Skarbowej A. i R. K. wnieśli o jej uchylenie oraz o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w kwocie 22.000,50 zł. Skarżący zarzucili decyzji Izby Skarbowej rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 21 ust l pkt 3 ustawy o dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie uwzględnia ona obowiązku zwrotu podatku z wykorzystania ulgi budowlanej, a zarazem nakłada obowiązek opodatkowania kwoty 90.000 zł uzyskanej od A. S.A. jako odszkodowanie za rozwiązanie umowy najmu lokalu położonego w G. przy ul. [...] W ocenie skarżących zapłacony przez nich z tego tytułu podatek był nienależny. Zgodnie bowiem z art. 21 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw. Otrzymane odszkodowanie wynika zarówno z przepisów prawa cywilnego jak i z ustawy z dnia 02.07.1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych. Podpisana przez skarżących z A. S.A. umowa była porozumieniem, znajdującym swoją podstawę prawną w art. 33 ust. l w zw. z art. 35 wspominanej ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych. A. S.A. - właściciel kamienicy - zamierzała przeprowadzić remont całego budynku, zaadaptować go na cele biurowe. Status prawny najemców opłacających czynsz regulowany w myśl wspomnianej ustawy, (która obowiązywała w dacie zawarcia umowy) - dawał najemcy szeroką możliwość obrony praw do lokalu. Właściciel lokalu nie mógł wedle własnego uznania wypowiedzieć umowy najmu i pozbawić najemcy mieszkania. W tym celu winien był wytoczyć powództwo - zgodnie z art. 33 ust. l oraz zapewnić lokatorowi lokal zamienny - zgodnie z art. 35 ustawy. Inne rozwiązanie umowy najmu możliwe było wyłącznie na zasadzie porozumienia, które wymagało akceptacji przez najemcę. Najemca mógł uzależnić swoją zgodę na rozwiązanie np. od zapewnienia mu lokalu zamiennego - tak, aby nie ponieść uszczerbku dla swoich potrzeb "mieszkalno – bytowych". Porozumienie z A S.A. o rozwiązaniu umowy najmu miało zatem na celu wyrównanie poniesionego przez podatników uszczerbku i na tej zasadzie przewidywało wypłacenie odszkodowania. Odszkodowanie to pozwoliło zakupić inne mieszkanie. W rozumieniu ogólnych zasad kodeksu cywilnego szkoda jest uszczerbkiem majątkowym. Natomiast odszkodowanie jest świadczeniem rekompensującym zaistniałą szkodę i ekwiwalentnym do rozmiarów tej szkody. Uszczerbek majątkowy w przypadku rozwiązania umowy najmu polegałby m. in. na konieczności zakupu nowego mieszkania, gdyż w systemie gospodarki wolnorynkowej nie mieliby już możliwości uzyskania prawa najmu innego lokalu mieszkalnego z czynszem regulowanym, podlegającego tak samo silnej ochronie przed właścicielem, co prawo najmu lokalu przy ul. [...]. Z tej przyczyny odszkodowanie uzyskane przez skarżących od A. S.A. było świadczeniem ekwiwalentnym w stosunku do uszczerbku i zgodnym z zasadami naprawienia szkody, wyznaczonymi wprost w art. 361 i 363 Kc. Zdaniem skarżących "za "odszkodowania", o których mowa w ustawach podatkowych powinny być także uznane - stosując wykładnię systemową tych przepisów, co jest uzasadnione wskutek odwołania się przepisów podatkowych wprost do przepisów innych działów prawa, świadczenia nie nazwane przez przepisy regulujące ich przyznawanie "odszkodowaniami", ale uznane przez doktrynę danego prawa lub judykaturę za "odszkodowania", lub przyznane w celu naprawienia szkody". W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosła o jej oddalenie. Zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2002.153.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego sporu jest prawna kwalifikacja świadczenia, nazwanego przez strony umowy odszkodowaniem określonym w umowie dotyczącej warunków rozwiązania najmu i opróżnienia lokalu, a wypłaconego przez A S.A. skarżącym. Zgodnie z § 2 pkt. 1 przedmiotowej umowy z dnia 28 czerwca 2001 r. A. zobowiązała się do wypłaty odszkodowania za skrócenie najmu – tj. pokrycia kosztów najemcy (skarżących), związanych z rozwiązaniem najmu, w tym w szczególności z pozyskaniem nowego lokalu, w uzgodnionej kwocie 90.000 zł., w zamian za zgodę najemcy na rozwiązanie najmu na mocy porozumienia najemcy i A, która z chwilą nabycia nieruchomości wstąpi w stosunek najmu w miejsce wynajmującego oraz w zamian za zgodę najemcy na opróżnienie lokalu. Do rozstrzygnięcia sporu konieczne jest zatem dokonanie wykładni art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2001 r. Przepis ten stanowił, iż wolne od podatku są odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw, z wyjątkiem: przewidzianych w prawie pracy odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, odpraw wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody opodatkowane są na zasadach, o których mowa w art. 27 ust. l. Przewidziane w tym przepisie zwolnienie przedmiotowe dotyczyło zatem przychodów, które spełniają jednocześnie następujące warunki: 1) są odszkodowaniami, co do których nie zachodzą wyłączenia wskazane w pkt od a) do f); 2) podstawą ich otrzymania są przepisy prawa administracyjnego, cywilnego lub przepisy innych ustaw. Warunkiem wystarczającym do powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych było więc niezrealizowanie choćby jednej ze wskazanych wyżej przesłanek. W przypadku, gdy otrzymane przez stronę świadczenie było wprawdzie odszkodowaniem, ale zostało wypłacone na innej podstawie niż określona w tym przepisie (innej niż ustawa), to odpadała możliwość zastosowania zwolnienia podatkowego, przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z identyczną sytuacją mielibyśmy do czynienia, gdyby świadczenie zostało, co prawda, wypłacone na podstawie ustawowego unormowania, ale nie miało charakteru odszkodowawczego, bądź też, gdy zaszła jedna z okoliczności warunkujących opodatkowanie odszkodowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych - stosownie do pkt od a) do f) omawianego przepisu. Sąd zauważa dodatkowo, że aby wypłacone świadczenie uznać za odszkodowanie, konieczne jest wystąpienie - stosownie do unormowań zawartych w Kodeksie cywilnym - 1) szkody, która jest albo źródłem zobowiązania przy tzw. odpowiedzialności ex delicto (art. 415 k.c.), albo stanowi następstwo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przy odpowiedzialności ex contractu (471 k.c.), 2) szkoda musi być spowodowana przez jakiś fakt (działanie lub inne zdarzenie), 3) między szkodą a faktem musi istnieć związek przyczynowy. Brak lub przerwanie takiego związku wyłącza odpowiedzialność. Powyższe rozważania nie zmieniają jednak tego, że do zastosowania przepisu art. 21 ust.1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych konieczne jest równoczesne wystąpienie drugiej przesłanki - obowiązek zapłaty odszkodowania musi wynikać z konkretnego przepisu ustawy, a nie z umowy (ugody, porozumienia). Tym samym nie korzystają ze zwolnienia, określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na przykład odszkodowania, których podstawą jest wyłącznie porozumienie, tak jak w przedmiotowej sprawie. Ponadto w ocenie Sądu nie nazwa, lecz rzeczywisty charakter świadczenia decyduje o tym, czy przybiera ono cechy odszkodowania, czy też nie. W tym konkretnym przypadku należy przyjąć, że wypłacone świadczenie miało jedynie charakter gratyfikacji związanej z rozwiązaniem umowy najmu z dnia 1 grudnia 1999 r. Nie zaistniało zatem zdarzenie kreujące obowiązek naprawienia szkody tj. w sprawie tej nie mieliśmy do czynienia z czynem niedozwolonym, jak i niewykonaniem czy też nienależytym wykonaniem umowy. Ponadto zgodne z prawem rozwiązanie stosunku najmu na mocy porozumienia stron, nie rodzi samo przez się obowiązku odszkodowawczego, umowa zostaje wówczas rozwiązana na zasadzie swobodnej woli stron tj. art. 353¹ k.c. Nie wynika taki obowiązek również z przepisu art. 33 ust. 1 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. nr 120 poz. 787 z późn. zm.), przepisu obowiązującego w dacie podpisania ww. umowy. Zgodnie z tym przepisem z ważnych przyczyn, innych niż określone w art. 32, wynajmujący może wytoczyć powództwo o rozwiązanie najmu i nakazanie przez sąd opróżnienia lokalu, jeżeli strony nie osiągnęły porozumienia co do warunków i terminu rozwiązania umowy. W takim wypadku do upływu wyznaczonego przez sąd terminu opróżnienia lokalu najemca jest obowiązany uiszczać odszkodowanie za korzystanie z lokalu bez tytułu prawnego w wysokości odpowiadającej czynszowi, jaki najemca powinien był płacić, gdyby powództwa nie wytoczono. W ocenie Sądu przepis ten określa jedynie wysokość odszkodowania, jak i obowiązek jego zapłaty, ale przez najemcę, który zajmuje sporny lokal mieszkalny do czasu opróżnienia go, w wyznaczonym przez sąd w wyroku. W rozpatrywanej sprawie taki stan faktyczny nie zaistniał. Nie zasadne są również argumenty skarżących jakoby silna ochrona prawna lokatorów i związana z nią niemożność swobodnego wypowiedzenia przez właściciela lokalu najmu lokalu, powodowała, iż podatnicy winni dostać za zgodę na rozwiązanie najmu lokalu mieszkalnego jakiekolwiek odszkodowanie, a tym bardziej, iż ponieśli w związku z tym jakąś szkodę. Okoliczność ta wynika jedynie z woli stron kształtowania swoich stosunków prawnych. Polubowne rozwiązanie najmu - tak jak w przedmiotowej sprawie nie powoduje zatem powstania ustawowej odpowiedzialności odszkodowawczej. Bezpośrednim źródłem wypłaty świadczenia w wysokości 90.000 zł, wynikającego ze stosunku najmu były więc przepisy porozumienia zawartego przez skarżących z A S. A. w W., która zamierzała nabyć lokal mieszkalny przy ul. [...]Wypłata spornego świadczenia nie miała zatem swego oparcia w przepisach ustawy tak, jak chce ustawodawca w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przedstawione wyżej objaśnienia dotyczące art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są zbieżne z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyrokach: z dnia 25 maja 2000 r., sygn. akt III SA 1016/99 (Prawo Gospodarcze 2001/3/40) oraz sygn. akt III SA 1017/99 (Przegląd Podatkowy 2001/3/63), a także z dnia 10 września 2003 r., sygn. akt: III SA 20/03, III SA 3353/02, III SA 3352/02, III SA 3350/02, III SA 3349/02, III SA 3348/02, III SA 3347/02, III SA 3346/02, III SA 3345/02, III SA 3343/02, III SA 3342/02, III SA 3341/02 (orzeczenia niepublikowane) i z dnia 15 maja 2003 r. sygn. akt: III SA 3340/02, III SA 3339/02, III SA 3338/02, III SA 3337/02, III SA 3336/02 (orzeczenia niepublikowane) stwierdzał, że do rekompensat, odszkodowań wypłacanych na podstawie postanowienia umownego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podobny pogląd wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16.06.2004 roku w sprawie o sygn. III SA 528/03. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż przepisy art. 415 oraz 471 k.c., a także przepisy ustawy z dnia 02.07.1994r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych nie stanowiły podstawy do wypłaty świadczenia, i tym samym nie podważa to tezy, że do skorzystania z dobrodziejstw ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie zwolnienia przewidzianego w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 tej ustawy konieczne jest otrzymanie odszkodowania bezpośrednio w oparciu o przepis ustawy. W rozpatrywanej sprawie bezpośrednim źródłem wypłaty świadczenia było porozumienie. Tym samym nie zostało spełnione żadne z warunków zawartych w powyższych przepisach kodeksu cywilnego, które stanowiłyby przesłankę przemawiającą za tym, że wypłacone przez A skarżącym świadczenie podlegałoby zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych. Zasadne i zgodne z prawem było zatem stwierdzenie przez organy podatkowe odpowiedzialności skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych, w zakresie określonym w zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, iż przywołane przez skarżących przepisy art. 361 i 363 K.c., co też sami przyznają określają jedynie zasady naprawienia szkody, nie stanowią jednak same w sobie podstawy do jej naprawienia. Ponadto Sąd podziela pogląd skarżących, iż ze zwolnienia o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 cyt. wyżej ustawy podatnicy mogliby skorzystać wówczas, gdyby A. S.A. będąca stroną przedmiotowego porozumienia nie wykonała go w części dotyczącej zapłaty spornej kwoty tj. 90.000 zł. Mielibyśmy wówczas do czynienia z roszczeniem odszkodowawczym opartym na przepisie art. 471 K.c., strona umowy nie wykonałaby należycie swego zobowiązania. W ocenie Sądu zwolnienie z opodatkowania świadczenia pieniężnego, wypłaconego zgodnie z warunkami umowy, a co sugerują skarżący, w kontekście ww. poglądu, prowadziłoby jednak do nadinterpretacji prawa, a tym samym naruszenia prawa materialnego co miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Reasumując Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących norm prawa materialnego, jak też prawa procesowego, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło