I SA/Gd 302/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-12-28
Skład orzekający: Marek Kraus, Alicja Stępień, Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, pomimo podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących istnienia wierzytelności spółki oraz wadliwości postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo orzekły o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Skarżący nie wykazał istnienia przesłanek egzoneracyjnych, w szczególności nie udowodnił istnienia bezspornej wierzytelności spółki, która mogłaby pokryć zaległości podatkowe, ani nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki we właściwym czasie. Kwestionowanie zasadności decyzji wymiarowej nie jest dopuszczalne w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła solidarnej odpowiedzialności członka zarządu (J. S.) za zaległości podatkowe spółki A S.A. Sp. z o.o. po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Organy podatkowe orzekły o odpowiedzialności skarżącego za zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. oraz podatku od towarów i usług za określone okresy 2010 i 2011 r. Skarżący kwestionował zasadność decyzji, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące istnienia wierzytelności spółki oraz wadliwości postępowania egzekucyjnego. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. oddala skargę.
Wobec bezskutecznej egzekucji z majątku A S.A. Sp. z o.o.
w G. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej pana J. S. solidarnie ze Spółką za zaległości podatkowe. Następnie, decyzją z dnia 9 lipca 2015 r. organ podatkowy orzekł o odpowiedzialności solidarnej pana J. S., członka zarządu A S.A. Sp. z o.o., za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 rok oraz podatku od towarów i usług za trzeci i czwarty kwartał 2010 r., za maj, czerwiec, lipiec, sierpień wrzesień, październik, listopad i grudzień 2011 r.
wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania, decyzją
z dnia 18 grudnia 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji
w części dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 rok
oraz podatku od towarów i usług za trzeci i czwarty kwartał 2010 r., za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik i grudzień 2011 r. oraz poinformował, że w zakresie dotyczącym orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatnika ze Spółką A S.A. Sp. z o.o. za zaległości tej Spółki z tytułu podatku od towarów
i usług za wrzesień i listopad 2011 r. została wydana w dniu 18 grudnia 2015 r. odrębna decyzja.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że postępowanie
w sprawie solidarnej odpowiedzialności podatkowej pana J. S.
z A S.A. Sp. z o.o. za zaległości Spółki zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 12 maja 2015 r. Decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 8 stycznia 2015 r. określająca Spółce m.in. wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za trzeci i czwarty kwartał 2010 r. oraz za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik i grudzień 2011 r., została doręczona podatnikowi w dniu 19 stycznia 2015 r., co wypełnia przesłankę określoną w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). W związku z wystawieniem przez wierzyciela tytułu wykonawczego z dnia 4 grudnia 2012 r. dotyczącego zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 rok, spełniona została także przesłanka, o której mowa w art. 108 § 2 pkt 3 i § 3 Ordynacji podatkowej.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że pan J. S. pełnił funkcję członka Zarządu A S.A. Sp. z o.o. w okresie, w którym upływał termin płatności podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r., podatku
od towarów i usług za trzeci kwartał 2010 r., czwarty kwartał 2010 r, za: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik oraz grudzień 2011 r., co znajduje potwierdzenie w Rejestrze Przedsiębiorców KRS.
Prowadzone przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego - w ramach postępowania egzekucyjnego działania, mające na celu wyegzekwowanie nieuiszczonych zaległości podatkowych z majątku dłużnika A S.A. Sp. z o.o., okazały się bezskuteczne. W szczególności, z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie 9 tytułów wykonawczych obejmujących zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. oraz w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2010 r. a także za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik i grudzień 2011 r.
W okresie od 7 grudnia 2012 r. do 12 lutego 2015 r. organ egzekucyjny podjął szereg czynności zmierzających do zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, które także okazały się bezskuteczne. Ustalono także, że A S.A. sp. z o.o. nie posiada nieruchomości
oraz ruchomości, co znajduje potwierdzenie zarówno w piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 13 kwietnia 2015r., jak i w informacji Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Z raportu sporządzonego przez poborcę skarbowego w dniu 12 lutego 2015 r. wynika ponadto, że w lokalu mieszczącym się w G.
przy ul. [...], wskazanym w KRS jako adres siedziby Spółki, znajduje się mieszkanie prywatne. Osoba w nim zamieszkująca oświadczyła, że nie zna przedsiębiorstwa A S.A. Sp. z o.o., a także że Spółka nie ma siedziby pod wskazanym adresem oraz nie pozostawiła żadnego majątku. W związku z powyższymi ustaleniami, Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art.59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego A S.A. Sp. z o.o.
Dyrektor zauważył ponadto, że w pełnym odpisie z KRS Spółki - według stanu na dzień 9 października 2015r. - znajdują się zapisy o umorzeniu egzekucji prowadzonych przeciwko Spółce z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych.
Zdaniem Dyrektora wskazane okoliczności potwierdzają bezskuteczność egzekucji prowadzonej do majątku A S.A. Sp. z o.o. Tym samym
w niniejszej sprawie zaistniały obie pozytywne przesłanki warunkujące orzeczenie odpowiedzialności pana J. S. - jako Prezesa Zarządu A S.A. Sp. z o.o. - za zaległości podatkowe Spółki tj.: bezskuteczność egzekucji prowadzonej do majątku spółki oraz pełnienie przez osobę trzecią funkcji w zarządzie spółki w czasie gdy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych spółki.
Organ wskazał ponadto, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby pan J. S. - jako członek Zarządu A S.A.
Sp. z o.o. – spełniał przesłanki wynikające z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wyłączające odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki, w szczególności: skutecznie zgłosił we właściwym terminie wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki
ani że zostało wszczęte postępowanie układowe. Zdaniem organu, pomimo faktu,
że nie nastąpiło zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości ani nie zostało wszczęte postępowanie układowe w przypadku Spółki zaistniały okoliczności do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Spółka:
- na dzień 16 czerwca 2015r. nie uregulowała w ustawowym terminie płatności zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 rok oraz w podatku od towarów i usług za trzeci i czwarty kwartał 2010 r., za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2011 r.
- na dzień 14 listopada 2014 r. posiadała zaległości z tytułu nieopłaconych składek na:
ubezpieczenie społeczne za okres luty - kwiecień, czerwiec – grudzień 2012r. styczeń 2013 r. – wrzesień 2014r. w kwocie należności głównej 10.043,57 zł
wraz z odsetkami za zwłokę 1.343,00 zł, kosztami upomnienia 75,60 zł kosztami egzekucyjnymi 557,00 zł,
ubezpieczenie zdrowotne za okres luty, czerwiec – grudzień 2012r., styczeń 2013r. – wrzesień 2014r. w kwocie należności głównej 2,372,11 zł wraz z odsetkami za zwłokę 278,00 zł, kosztami upomnienia 75,60 zł kosztami egzekucyjnymi 136,50 zł.
Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres czerwiec grudzień 2012r., styczeń 2013r. - wrzesień 2014r. w kwocie należności głównej 31,38 zł.
W związku z powyższym, zdaniem Dyrektora, dzień 26 stycznia 2011 r.
(a nie jak omyłkowo wskazał organ pierwszej instancji - 1 kwietnia 2011 r.) był pierwszym dniem opóźnienia w zapłacie drugiego z kolei zobowiązania Spółki wobec Skarbu Państwa (podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010r.). Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza ponadto, że na koniec 2008 r. wartość zobowiązań Spółki (792.067,49 zł) znacznie przekroczyła wartość jej majątku (563.138,76 zł). Tym samym, najpóźniej na dzień 31 grudnia 2008 r. została spełniona przesłanka wymieniona w art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego do uznania A S.A. Spółki z o.o. za niewypłacalną. Ustalono ponadto, że kapitał własny Spółki na koniec 2008 r., 2009 r. i 2010 r. przyjął wartości ujemne i wyniósł odpowiednio: -228.928,73 zł, -151.187,17 zł i -7.677.51 zł. Ujemne wartości kapitału własnego oznaczały zagrożenie kontynuacji działalności spółki.
Zdaniem organu z zebranego w sprawie materiału wynika, że zostały spełnione obydwie przesłanki do uznania spółki za niewypłacalną, wymienione
w art. 11 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego i naprawczego. Jednak przesłanka w art. 11 ust. 2 wskazanej ustawy, dotycząca nadwyżki zobowiązań nad majątkiem spółki wystąpiła wcześniej, tj. już na dzień 31 grudnia 2008 r. W związku z powyższym, zgodnie z treścią art. 21 § 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, Zarząd Spółki był obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Termin zgłoszenia wniosku przypadał na dzień 14 stycznia 2009 r., jednakże pan J. S. - Prezes Zarządu Spółki, takiego wniosku nie złożył.
W dalszej kolejności Dyrektor wyjaśnił, że wskazana przez stronę wierzytelność Urzędu Morskiego nie spełnia wymogów wynikających z art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Strona nie wykazała również, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie nastąpiło nie z jej winy.
Końcowo Dyrektor wyjaśnił, że kwestionowanie zasadności decyzji wymiarowej nie może odbywać się w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członków zarządu spółki za jej zaległości podatkowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan J. S. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Zdaniem skarżącego organ oparł zaskarżoną decyzję na błędnych ustaleniach oraz dokonał niekorzystnej dla strony nadinterpretacji prawa oraz okoliczności towarzyszących. W ocenie strony zaskarżona decyzja jest szkodliwa społecznie i sprzeczna z duchem kształtującego się prawa (tj. rozpatrywaniu spraw na korzyść podatnika). Zdaniem skarżącego aby wykazać o odpowiedzialność strony za należności w podatku VAT organ wykroczył poza ramy czasowe kontrolowanego okresu, tj. rok 2010 i 2011. Organ pominął także wystąpienie do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o pomoc w odzyskaniu zaległych należności od Urzędu Morskiego mającej wpływ na możliwości finansowe zarządzanej Spółki. Zdaniem skarżącego organ pominął także wyniki kontroli w podatku VAT i podatku dochodowym za lata wcześniejsze a także pominął encyklopedyczne określenie brzegu morskiego, jako środowiska morskiego.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 16 grudnia 2016 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skarg Spółki A na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 marca 2016 r. w sprawach sygn. akt I SA/Gd 639-640/16 a także wniosku
o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 8 stycznia 2015 r. Dodatkowo wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Wniósł także o przeprowadzenie dowodów:
- z załączonych do pisma dokumentów - na okoliczność nieprzeprowadzenia egzekucji z całego majątku Spółki, posiadania przez Spółkę majątku, składania
przez skarżącego wniosków o ogłoszenie upadłości Spółki oraz na okoliczność złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania,
- dokumentów z akt rejestrowych Spółki A S.A. sp. z o.o. w G. w postaci: wniosków składanych przez skarżącego w 2013 roku w imieniu Spółki
i dotyczących ich zarządzeń oraz postanowień Sądu rejestrowego - w tym celu wniósł o zwrócenie się do Sądu Rejonowego G. — P. w G., VII Wydziału Gospodarczego KRS, o przedstawienie poświadczonych kopii tych dokumentów. Wniósł także o połączenie do wspólnego rozpoznania lub rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw sygn. akt I SA/Gd 639-640/16 oraz I SA/Gd 1399/16.
W dodatkowym piśmie z dnia 20 grudnia 2016 r. strona skarżąca wniosła
o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 2 grudnia 2016 r. na okoliczność wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną
z dnia 8 stycznia 2015 r., umowy [...] z 30 czerwca 2011 r., pism B w O. z 2 września 2012 r. oraz 8 listopada 2012 r. na okoliczność istnienia wierzytelności Spółki A wobec C S.A. i B w O.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych decyzji z prawem.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu została poddana konstytutywna decyzja wydana na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej.
Zarzut skargi dotyczący pominięcia wystąpienia kierowanego do organu I instancji o pomoc w odzyskaniu zaległych należności od Urzędu Morskiego
na rzecz A S.A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. nie może być uznany za zasadny.
W ocenie skarżącego uzyskanie przez Spółkę zapłaty zgodnej z żądaniem
w kwocie kilkuset tysięcy złotych stanowi okoliczność istotną z uwagi na ustalenie subsydiarnej odpowiedzialności członka zarządu po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji. W ocenie Sądu wskazana jako wierzytelność należność nie spełnia istotnej przesłanki zwolnienia skarżącego od odpowiedzialności. Zgodnie z art. 116
§ 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej wykazanie przez członka zarządu mienia spółki,
z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki
w znacznej części stanowi przesłankę ekskulpacyjną. Zarzuty dotyczące prowadzenia egzekucyjnego nie stanowią realizacji przez skarżącego ciężaru wskazania pominiętego przez organ egzekucyjny majątku spółki umożliwiającego zaspokojenie należności podatkowych.
Istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu, a następnie jest
w postępowaniu sądowym kontrolowana, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 943/15).
Organy podatkowe, wykazując bezskuteczność egzekucji wobec majątku spółki, powołały się na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego
z dnia 17 czerwca 2015 r. o umorzeniu egzekucji wobec spółki, z uwagi na jej bezskuteczność. Z akt administracyjnych wynika, że umorzenie egzekucji nastąpiło po bezskutecznej egzekucji z rachunków bankowych oraz po uprzednim sprawdzeniu, że spółka nie jest figuruje w elektronicznym rejestrze ksiąg wieczystych i w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Postanowienie to nie zostało zaskarżone
przez Spółkę.
Sąd podziela stanowisko organów o braku wykazania przez skarżącego przesłanki egzoneracyjnej w postaci wskazania przez skarżącego mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Mienie, aby posiadało walor uwalniający skarżącego od odpowiedzialności musi faktycznie istnieć, przedstawiać realną wartość finansową i nadawać się do egzekucji pozytywnie rokującej wyegzekwowanie znacznych kwot, w odniesieniu do wysokości zaległości podatkowych. Uwolnienie się od odpowiedzialności za podatkowe zaległości spółki nie może nastąpić poprzez wskazanie należności spornych
(por. wyrok NSA z dnia 4 października 2015 r., sygn. akt I FSK 366/14, wyrok WSA
w Gliwicach z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 932/15).
Skarżący nie wskazał precyzyjnie tytułu powstania wierzytelności oraz jej kwoty. Z treści odwołania wynika, że skarżący konsekwentnie podnosi zarzut istnienia wierzytelności mającej zdecydowany wpływ na możliwości finansowe zarządzanej przez niego Spółki. Należy zauważyć, że w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 8 stycznia 2015 r. w przedmiocie określenia zobowiązania Spółki z tytułu podatku od towarów i usług na III i IV kwartał 2010 r.,
za miesiące maj, czerwiec oraz od sierpnia do grudnia 2011 r. organ poczynił ustalenia na podstawie faktur uzyskanych przez A S.A. Sp. z o.o.
w G. w związku z pracami związanymi z przebudową Nabrzeża D w porcie w Ł. – wykonanie oczepu żelbetonowego oraz w D. – odbudowa zespołu ostróg.
Z uzasadnienia (k. 238 akt administracyjnych) wynika, że Spółka zaewidencjonowała w rejestrze sprzedaży za miesiąc maj 2011 r. faktury
nr [...] z 3 marca 2011 r. o wartości sprzedaży netto 436.214,70 zł
za odbudowę zespołu ostróg w D., jednakże przedmiotowa faktura została zwrócona przez Urząd Morski bez księgowania, co skutkowało ustaleniem, że faktura nie została wprowadzona do obrotu prawnego i nie skutkuje obowiązkiem rozliczenia podatku należnego.
W odpowiedzi na zapytanie Dyrektora Izby Skarbowej Urząd Morski w sprawie rozpoznawanej poinformował w piśmie z 27 października 2015 r., że nie ma wymagalnych zobowiązań wobec spółki A S.A. Sp. z o.o. w G., zaś w związku z wadliwym wykonaniem umowy na odbudowę zespołu ostróg w D. toczy się postepowanie z powództwa Urzędu Morskiego przeciwko spółce A o zapłatę.
W świetle powyższego prawidłowe jest ustalenie organu poczynione
w zaskarżonej decyzji, że skarżący nie wykazał, aby wierzytelność była wierzytelnością bezsporną.
W niniejszej sprawie organy podatkowe udowodniły wystąpienie przesłanek pozwalających orzec o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe Spółki. W kontekście przesłanek egzoneracyjnych przewidzianych w art. 116 § 1
pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej należy wskazać, że ciężar wykazania istnienia tych przesłanek spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się
od odpowiedzialności. Istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu, a następnie jest w postępowaniu sądowym kontrolowana, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu (por.: wyrok NSA z dnia
5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 249/13 ). Przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania sprowadzają się przy tym
do wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego.
Jedną z przesłanek uwalniających członka zarządu osoby prawnej
od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe jest zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego jej ogłoszeniu (postępowanie układowe). Przy ustalaniu właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o upadłość w rozumieniu tego przepisu nie należy mechanicznie przenosić terminu wskazanego w Prawie upadłościowym
i naprawczym, ale w warunkach konkretnej sprawy oceniać samo zaistnienie przesłanek zgłoszenia wniosku o upadłość, jak i to, że z punktu widzenia realizacji celu postępowania upadłościowego i art. 116 Ordynacji podatkowej wniosek
o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociażby częściowego, zaspokojenia
z majątku spółki (tak: wyrok NSA z dnia 09 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1383/13).
Należy stwierdzić, że okoliczności podane przez skarżącego nie mają wpływu na wynikający z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 233 ze zm. – dalej w skrócie "p.u.n.") obowiązek członka zarządu sp. z o.o. złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w razie jej niewypłacalności. Stosownie do postanowień art. 11 ust. 1 p.u.n. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Nieistotny jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 p.u.n. Co najwyżej można w takim przypadkach oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 12 p.u.n.
Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań (tak: wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 249/13).
Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas,
gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Przepisy art. 21 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1, 2, 4, 5, 7 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze wskazują, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w terminie dwóch tygodni
od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.
W odniesieniu do zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa spółka jest zobowiązana do zapłaty podatku należnego w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. Niewypełnienie tych obowiązków w terminie i we właściwej (przewidzianej przepisami prawa) wysokości uzasadnia wydanie decyzji przez organ podatkowy na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej Nie zmienia to oceny,
że zobowiązanie to już powstało wcześniej i powinno zostać wykonane w terminach przewidzianych w przepisach prawa (tak: wyrok NSA z dnia 28 maja 2015 r.,
sygn. akt I FSK 471/14). Organy podatkowe są kompetentne i posiadają dostateczną wiedzę i umiejętności dla dokonania oceny sytuacji finansowej podatnika w celu ustalenia właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości
(tak: wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2991/12).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyjaśnia się, że w sytuacji,
gdy przeniesienie odpowiedzialności podatkowej na członków zarządu spółki należy traktować jako wyjątkowy instrument, to w celu ustalenia "czasu właściwego
do zgłoszenia wniosku", należy ustalić moment, kiedy zarząd spółki, przy dołożeniu należytej staranności, mógł uzyskać wiedzę o tym, że Spółka stała się niewypłacalna i w sposób trwały zaprzestała płacenia długów, a jej majątek nie wystarczał na ich zaspokojenie (por wyrok NSA z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1190/13, dostępne w bazie internetowej CBOSA). Powyższe oznacza, że istotna jest samodzielna (na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego) ocena, który moment był właściwy dla zgłoszenia przez członka zarządu wniosku o upadłość
lub wszczęcie postępowania układowego spółki. Ustalenia te nie mogą być jednak dowolne i muszą być oparte na wyczerpującym materiale dowodowym (tak: wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I FSK 1406/07).
Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał braku winy w zakresie niezgłoszenia wniosku o upadłość spółki lub o otwarcie postępowania układowego.
Wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak świadomości, ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, a rozważając kryterium winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (zob. wyrok SN z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II UK 6/15).
W niniejszej sprawie organ ustalił, że z materiału dowodowego nie wynika,
aby skarżący we właściwym czasie skutecznie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości A S.A. Sp. z o.o. lub zostało wszczęte postępowanie układowe (art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Szerokie rozważania dotyczące zaistnienia w sytuacji finansowej Spółki już na dzień 31 grudnia 2008 r. przesłanek złożenia stosownych wniosków nie wpływa na uznanie za zasadne twierdzenia, iż w niniejszej sprawie ustalenia dotyczą okresu innego niż objętego jej przedmiotem. W sytuacji gdy nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub nie zostało wszczęte postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości organ zobligowany
był do ustalenia, czy powody były inne niż wina członka zarządu. Skarżący jako powód wskazał przekonanie o przysługujących Spółce wierzytelnościach, jednakże
w sytuacji gdy nie były to należności bezsporne nie podlegające możliwościom egzekucyjnym nie wykazał braku winy niepodjęcia czynności prawem przewidzianych w związku z zaniechaniem przez Spółkę rozliczenia należności publicznoprawnych.
Podkreślić należy, że dla określenia stanu niewypłacalności przyczyna niewykonania zobowiązań nie jest okolicznością istotną (por. wyrok WSA w Łodzi z 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 161/11).
Decyzja wymiarowa nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Trwające postępowanie w związku z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją w przedmiocie wymiaru podatku nie uzasadnia zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, nie zachodzi bowiem relacja odpowiadająca treści art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." Rozstrzygnięcie sprawy niniejszej nie jest uzależnione od wyniku postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym,
a ewentualne rozstrzygnięcie skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji
z obrotu prawnego może zostać uwzględnione w odrębnym postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym.
Złożony przez stronę wniosek o zwrócenie się do sądu rejestrowego
o nadesłanie poświadczonych kopii dokumentów z akt rejestrowych Spółki w postaci wniosków składanych przez skarżącego w 2013 roku w imieniu Spółki
oraz zarządzeń i postanowień sądu rejestrowego nie został uwzględniony, albowiem zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez organy podatkowe
na okoliczność statusu skarżącego jako członka zarządu w okresie powstania zaległości podatkowych był odpowiedni, co uzasadnia brak celowości prowadzenia
w tym zakresie dowodowego postępowania uzupełniającego.
W sprawie w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu
za zobowiązania podatkowe spółki nie jest dopuszczalna polemika z ustaleniami ostatecznej decyzji w przedmiocie wymiaru podatku od towarów i usług
od zarządzanej spółki, zatem poza granicami kognicji Sądu są argumenty dotyczące zastosowania zerowej stawki VAT.
Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną Sąd, działając
na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło