I SA/Gd 304/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 19 lipca 2013 r., złożonym na formularzu PPF, K. D. zwróciła się do tutejszego Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł. Braki formalne wniosku poprzez prawidłowe wypełnienie rubryk o numerach od 6 do 11 wnioskodawczyni uzupełniła w dniu 2 sierpnia 2013 r. (data stempla pocztowego). Ze złożonego Sądowi oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwojgiem małoletnich synów, pomiędzy małżonkami istnieje wspólność majątkowa, a źródłem jej utrzymania jest zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 550,00 zł netto miesięcznie. Ponadto, wnioskodawczyni posiada mieszkanie o powierzchni 79 m2. W ocenie referendarza zawarte we wniosku oświadczenie nie było wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawczyni, dlatego zarządzeniem z dnia 9 sierpnia 2013 r. zobowiązana ją do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawczynię i jej małżonka zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego; (2) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków o ich nieposiadaniu; (3) dokumentu potwierdzającego wysokość wypłacanego wnioskodawczyni zasiłku dla bezrobotnych (w kwocie netto i brutto); (4) oświadczenia złożonego przez małżonka wnioskodawczyni w przedmiocie posiadanego majątku, w szczególności nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych); (5) oświadczenia złożonego przez małżonka wnioskodawczyni w przedmiocie źródeł i wysokości (w kwota brutto i netto) osiąganych przez niego dochodów wraz z dowodami, z których wynikałaby ich średnia miesięczna wysokość w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz kwota miesięcznego dochodu uzyskiwana aktualnie; (6) jeżeli małżonek wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą –zobowiązać do przedłożenia dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość przychodów, kosztów ich uzyskania oraz osiągniętego z dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy, wykazu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, związanych z wykonywaną działalnością oraz – w przypadku gdy jest podatnikiem VAT – deklaracji VAT-7 za okres ostatnich trzech miesięcy; (7) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny (opłaty czynszowe, za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, inne); (8) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię, jej małżonka pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Jednocześnie poinformowano wnioskodawczynię, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pismem z dnia 21 sierpnia 2013 r. pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o przedłużenie terminu do nadesłania wymaganych dokumentów o 14 dni. Wniosek ten został uwzględniony przez Referendarza sądowego zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2013 r. Pomimo przedłużenia tego terminu wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego z wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację danych zawartych we wniosku o przyznanie jej prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 304/13 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu reprezentowana przez pełnomocnika K. D. zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędne zastosowanie. Zdaniem strony skarżącej, opisana we wniosku sytuacja uzasadnia przyznanie skarżącej prawa pomocy, a referendarz sądowy dokonał błędnej oceny jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. W przedmiotowej sprawie skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosła o przyznanie jej w zakresie częściowym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest możliwe, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego, której celem jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Przytoczone powyżej przepisy stanowią jednak odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Tutejszy Sąd podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sad Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (GZ 64/04), zgodnie z którym udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Podkreślić należy, że to rzeczą wnoszącego o przyznanie prawa pomocy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. To na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 10 maja 2006 r. (Sygn. akt III SA/Wa 3456/05) doszedł nawet do przekonania, że ze względu na spoczywający na wnioskującym ciężar dowodu, wszelkie wątpliwości dotyczące jego stanu majątkowego i dochodów należy rozstrzygać na jego niekorzyść. Zgodnie natomiast z treścią art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z tej możliwości skorzystano i zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2013 r. zobowiązano wnioskodawczynię do przedłożenia wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów źródłowych mających zobrazować jej rzeczywistą sytuację finansową i majątkową. Wnioskodawczyni nie przedłożyła jednak niezbędnych dla rozpoznania złożonego wniosku dokumentów, czy oświadczeń, co uniemożliwiło Sądowi pełną ocenę aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Przyczyna takiego zaniechania nie została przez stronę w żaden sposób wyjaśniona w sprzeciwie z dnia 18 października 2013 r., co tym bardziej nie może zasługiwać na aprobatę Sądu. W tej sytuacji nie można przyjąć, że wnioskodawczyni dokonała wszelkich starań, by w pełny sposób zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który sprowadza się jedynie do wypełnionego formularza PPF, czyli rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest w ocenie Sądu niewystarczający do uznania, że sytuacja materialna strony jest na tyle trudna, że nie pozwala na poniesienie kosztów niniejszego postępowania, które na tym etapie sprawy sprowadzają się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.