I SA/Gd 316/09

WyrokWSA w Gdańsku2009-07-01

Skład orzekający: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Ewa Kwarcińska, Danuta Oleś

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzut przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres sprzed 1 stycznia 2003 r., dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych z 2004 r., jest zasadny w świetle 10-letniego terminu przedawnienia wprowadzonego ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r.?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzut przedawnienia jest niezasadny. Wskazał, że czynności egzekucyjne podjęte w 1999 r. przerwały bieg 5-letniego terminu przedawnienia. W związku z tym, że przed 1 stycznia 2003 r. nie nastąpił skutek w postaci przedawnienia, do zobowiązań tych ma zastosowanie 10-letni termin przedawnienia wprowadzony ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r., co potwierdziła uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r. (II UZP 5/2008). Sąd stwierdził również, że tytuły wykonawcze dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne są prawidłowe, gdyż należności te podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie przepisów prawa.
Stan faktyczny
Skarżący M. T. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, które uznało za nieuzasadnione zarzuty przedawnienia i nieważności tytułów wykonawczych dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne za okres od maja do lipca 1995 r. oraz opłaty dodatkowej za lipiec 1995 r. Sprawa przeszła przez wieloinstancyjne postępowanie administracyjne i sądowe, w tym wyroki WSA i NSA, które wpływały na sposób rozpatrywania sprawy przez organy. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie właściwego terminu przedawnienia należności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia WSA Danuta Oleś (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 lipca 2009 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. I SA/Gd 316/09 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 marca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia M. T., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 grudnia 2008 r. Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny: Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego - wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego M. T. na podstawie wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] - tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z dnia 10 marca 2004 r., które obejmowały zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od maja do lipca 1995 r. oraz z tytułu opłaty dodatkowej za lipiec 1995 r. Zawiadomieniem o zajęciu z dnia 10 listopada 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zajął prawo majątkowe stanowiące wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności - w A S.A. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu doręczone zostały zobowiązanemu w dniu 29 listopada 2004 r. Pismem z dnia 6 grudnia 2004 r. M. T. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując jako podstawę nieważność tytułów wykonawczych (brak podstawy prawnej i faktycznej do ich wydania) oraz przedawnienie roszczeń objętych tymi tytułami. Zobowiązany zaznaczył, że tytuł wykonawczy może być wydany tylko na podstawie decyzji określającej wysokość zobowiązania, które - w podanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych okolicznościach - miałoby cechy zobowiązania zaległego. Zobowiązany wskazał, że ponieważ sprawa dotyczy zobowiązań z roku 1995, zastosowanie do nich powinny mieć przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (tekst jednolity: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), a w szczególności art. 5 ust. 3 tej ustawy, w związku z § 1 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych (Dz.U. Nr 6, poz. 40 ze zm. - zwanego w dalszej części "rozporządzeniem z dnia 16 lutego 1989 r."). Zobowiązany argumentował, że dochodzone składki uległy przedawnieniu na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm. - zwanej w dalszej części "ustawą o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych"), albowiem z treści tytułów wykonawczych wynika, iż obejmują one okres roku 1995. Mając na względzie treść art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm. - zwanej w dalszej części "u.p.e.a."), organ egzekucyjny w piśmie z dnia 15 grudnia 2004 r., zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2005 r. wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...], stwierdził bezzasadność zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Następnie postanowieniem z dnia 15 lutego 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał się niewłaściwym miejscowo i rzeczowo do dalszego prowadzenia egzekucji do majątku zobowiązanego M. T., a także do rozstrzygnięcia zarzutów zobowiązanego, wniesionych pismem z dnia 6 grudnia 2004 r. rozpoznanych przez wierzyciela wadliwym prawnie postanowieniem z dnia 5 stycznia 2005 r. oraz utrzymał w mocy czynności egzekucyjne dokonane na podstawie zawiadomienia o zajęciu z dnia 10 listopada 2004 r. Na skutek wniesionego zażalenia na w/w postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 31 maja 2005 r. uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy działający jako organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 31 października 2005 r. uznał za nieuzasadnione zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał na wiążący charakter ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, który postanowieniem z dnia 5 stycznia 2005 r. nie uwzględnił zarzutów, twierdząc, że egzekwowane obowiązki nie uległy przedawnieniu, są wymagalne i zasadne. Na powyższe postanowienie M. T. w dniu 18 listopada 2005 r. złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania, ponownie podnosząc zarzut przedawnienia oraz brak podstawy do wystawienia tytułów wykonawczych z dnia 10 marca 2004 r. W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 23 grudnia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. M. T. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 grudnia 2005 r. oraz jego zmianę poprzez uwzględnienie jego wniosków i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2006 r. (sygn. akt I SA/Gd 181/06) uchylił zaskarżone postanowienie uznając, iż akt ten został wydany z naruszeniem prawa. Sąd stwierdził, że związanie stanowiskiem wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.) dotyczy jedynie organu egzekucyjnego, a nie organu odwoławczego, który zobowiązany jest, podobnie jak w sytuacji, gdy organem egzekucyjnym jest ZUS, rozpoznać sprawę w pełnym zakresie objętym skierowanym doń zażaleniem, a więc również co do argumentów skierowanych wobec niezaskarżalnego odrębnie postanowienia ZUS. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 maja 2008 r.(sygn. akt II FSK 456/07) oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej. Pismem z dnia 11 września 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej wystąpił do wierzyciela czy podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. W odpowiedzi na to pismo Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] poinformował, iż nie podtrzymuje swojego stanowiska w sprawie. W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 9 października 2008 r., uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31 października 2005 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Naczelnik Urzędu Skarbowego rozpoznając sprawę ponownie wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów i po otrzymaniu pisma z dnia 27 listopada 2008 r., w którym wierzyciel podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. W związku z tym organ egzekucyjny w dniu 18 grudnia 2008 r. wydał postanowienie, w którym uznał za nieuzasadnione zarzuty przedawnienia oraz braku wymagalności obowiązków pieniężnych objętych tytułami wykonawczymi nr [...]i [...] z dnia 10 marca 2004 r. obejmującymi składki za okres od maja do lipca 1995 r. oraz opłatę dodatkową za lipiec 1995 r. Na powyższe postanowienie M. T. pismem z dnia 12 stycznia 2009 r. wniósł zażalenie, w którym wystąpił o jego uchylenie w całości, uwzględnienie jego zarzutu o przedawnieniu roszczeń, o upływie okresu ich dochodzenia oraz o umorzenie postępowania w sprawie. Jego zdaniem, organ stosował prawo w sposób niekonsekwentny i wybiórczy poprzez ponowne kierowanie do wierzyciela zapytań w kwestii wymagalności i przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 11 marca 2009 r., Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy uznał, że w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i pranych sprawy w postanowieniu organu egzekucyjnego z dnia 18 grudnia 2008 r., jak i poprzedzającym je postanowieniu wierzyciela z dnia 5 stycznia 2005 r. prawidłowo uznano za nieuzasadniony zarzut przedawnienia obowiązku. Przed wydaniem rozstrzygnięć organy dokonały zbadania sprawy w jej wymiarze podmiotowym jak i przedmiotowym oraz wyczerpująco uzasadniły swoje stanowiska. Od postanowienia M. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o jego zmianę poprzez uwzględnienie jego wniosku i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił błędne rozstrzygnięcie merytoryczne w związku z błędnym zastosowaniem przez Dyrektora Izby Skarbowej przepisów dotyczących rozliczania składek ZUS za lata 1995 – 1998. Jego zdaniem, powtórnie występując do wierzyciela o zajęcie stanowiska organ egzekucyjny uzyskał zmianę stanowiska na sprzeczną z prawem. Ponadto skarżący zwrócił uwagę na treść art. 109 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który jego zdaniem jednoznacznie określa sposób rozliczenia jego składek z roku 1995. Skarżący stwierdził, iż powołany przepis utrzymuje 5 letni okres przedawnienia i na poparcie swoich twierdzeń przytoczył wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2008 r. (sygn. akt V SA/Wa 875/2008), z dnia 14 kwietnia 2008 r. (sygn. akt V SA/Wa 427/2008), z dnia 3 kwietnia 2008 r. (sygn. akt V SA/Wa 25/2008), z dnia 7 lutego 2008 r. (sygn. akt V SA/Wa 2430/2007) oraz wyrok Sądu Najwyższego – Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 27 czerwca 2006 r. (sygn. akt I UK 377/2005). W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie zawarte w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy przypomniał, iż to wierzyciel jest dysponentem postępowania egzekucyjnego i na jego żądanie postępowanie to się toczy. Dyrektor uznał zatem, iż wypełniając wolę wierzyciela, na każdym etapie postępowania egzekucyjnego ma prawo wystąpić do niego jako uczestnika postępowania egzekucyjnego, o udzielenie informacji i wyjaśnień dotyczących tego postępowania, co znajduje oparcie w art. 36 § 1 u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku Dyrektor Izby Skarbowej ponownie zauważył, że prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczy nieuregulowanych przez M. T. należności składkowych za okres, w czasie którego obowiązywała ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Wraz z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074) nowelizacji uległ art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, który wprowadził generalną zasadę, że należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, a 10 letni termin przedawnienia dotyczył zarówno zobowiązań powstałych do 31 grudnia 2002 r., jeżeli nie wygasły one przed 1 stycznia 2003 r. według przepisów obowiązujących przed tą datą, jak i zobowiązań powstałych od 1 stycznia 2003 r. W związku z nieprzedawnieniem się wymienionych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz z tytułu opłaty dodatkowej należało ją objąć 10 letnim okresem. Organ wskazał, że w chwili powstania należności objętych tytułami wykonawczymi z dnia 10 marca 2004 r. obowiązywał przepis przewidujący pięcioletni termin przedawnienia tych należności (art. 35 ust. 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych), to jednak przed upływem tego terminu podjęto w przedmiotowej sprawie czynności zmierzające do ściągnięcia należności, a więc doszło do przerwania biegu przedawnienia. W konsekwencji powyższego należnych składek można było dochodzić, bowiem od terminu płatności nie upłynęło 10 lat. W niniejszej sprawie podjęcie czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek nastąpiło w dniu 29 listopada 2004 r. poprzez doręczenie odpisów tytułów, a więc przed upływem 10 lat od dnia wymagalności dochodzenia składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszej części "P.p.s.a"), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ono prawa i dlatego skargę jako nieuzasadnioną oddalił. Stan faktyczny sprawy nie jest między stronami sporny. Z akt sprawy wynika, iż na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z dnia 10 marca 2004 r., które obejmowały zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od maja do lipca 1995 r. oraz z tytułu opłaty dodatkowej za lipiec 1995 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego M. T. Zawiadomieniem o zajęciu z dnia 10 listopada 2004 r. organ egzekucyjny zajął prawo majątkowe stanowiące wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności - w A S.A. Odpisy w/w tytułów wykonawczych wraz z odpisem w/w zawiadomienia o zajęciu doręczone zostały zobowiązanemu w dniu 29 listopada 2004 r. Zobowiązany pismem z dnia 6 grudnia 2004 r. zgłosił zarzuty w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując jako podstawę nieważność tytułów wykonawczych (brak podstawy prawnej i faktycznej do ich wydania) oraz przedawnienie roszczeń objętych tymi tytułami. Wypowiadając się w sprawie zarzutów wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...]– w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. stwierdził bezzasadność zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Biorąc za podstawę stanowisko wyrażone w powyższym postanowieniu wierzyciela najpierw Naczelnik Urzędu Skarbowego w postanowieniu z dnia 18 grudnia 2008 r., uznał za nieuzasadnione zarzuty przedawnienia oraz braku wymagalności obowiązków pieniężnych objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...] z dnia 10 marca 2004 r. obejmującymi składki za okres od maja do lipca 1995 r. oraz opłatę dodatkową za lipiec 1995 r. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 11 marca 2009 r., po rozpatrzeniu zażalenia M. T., utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W tym miejscu należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2008 r. (sygn. akt II FSK 456/07) oddalającym skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2006 r. (sygn. akt I SA/Gd 181/06), nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku sądu pierwszej instancji. Sąd drugiej instancji stwierdził, iż z faktu, że w przepisie art. 34 § 1 u.p.e.a., ustawodawca nie wskazał, jako związanego stanowiskiem wierzyciela w zakresie wniesionych zarzutów, także organu nadzoru, nie uprawnia do stwierdzenia, że organ nadzoru uprawniony jest do ingerowania w treść stanowiska wierzyciela. Przepis art. 83c ust. 2 tej ustawy wprowadza wyjątek od zasady dwuinstancyjnego postępowania w przedmiocie stanowiska wierzyciela wynikającej z art. 34 § 2 u.p.e.a. Ustawodawca nie przewidział natomiast w żadnym z przepisów analizowanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani w innych przepisach możliwości sprawdzenia merytorycznej zasadności stanowiska wierzyciela, w przypadku kiedy wierzycielem jest ZUS, na etapie postępowania egzekucyjnego jak również na etapie postępowania przez organem nadzoru, wszczętym wniesionym do tego organu środkiem zaskarżenia na postanowienie organu egzekucyjnego pogląd, że prawo do kontroli prawidłowości niezaskarżalnego odrębnie postanowienia ZUS daje zobowiązanemu dopiero na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym art. 135 P.p.s.a. Przepis art. 135 P.p.s.a. przewiduje, iż Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, ani zaskarżone postanowienie ani poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 grudnia 2008 r. nie naruszają prawa, gdyż zgodne są ze stanowiskiem wyrażonym przez wierzyciela w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. Oba organy były związane tym stanowiskiem z mocy art. 34 § 1 u.p.e.a. Oceny tej nie zmienia fakt kilkukrotnego występowania przez organ egzekucyjny do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia 6 grudnia 2004 r. Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, że dla organu egzekucyjnego przez cały czas wiążące było stanowisko wierzyciela wyrażone w ostatecznym postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. Kierując się normą art. 135 P.p.s.a. Sąd dokonał oceny zarzutu dotyczącego przedawnienia roszczeń objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...] z dnia 10 marca 2004 r. Przy czym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę dokonując oceny kierował się treścią uchwały Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/2008 (publ. OSNP 2009/1-2 poz. 17). W uchwale tej Sąd Najwyższy stwierdził, że "dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241 poz. 2074), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych". W rozpatrywanej sprawie zarzuty podniesione przez M. T. dotyczą tytułów wykonawczych obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne za okres od maja do lipca 1995 r. oraz opłatę dodatkową za lipiec 1995 r. Zobowiązania te powstały i były dochodzone na podstawie ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 35 ust. 3 tej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Jednak bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat (art. 35 ust. 4). W oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] i [...] z dnia 10 marca 2004 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomieniem o zajęciu z dnia 10 listopada 2004 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności tj. w A S.A. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone M. T. w dniu 29 listopada 2004 r. Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest jednak, iż pierwotnie należności z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za okres od maja do lipca 1995 r. oraz z tytułu opłaty dodatkowej za lipiec 1995 r. dochodzone były w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 9 grudnia 1998 r. o numerach 1740-1743/1999. Odpisy tych tytułów wykonawczych M. T. odebrał osobiście w dniu 5 lutego 1999 r., i z tą datą nastąpił skutek w postaci przerwy biegu przedawnienia, o którym mowa w art. 35 ust. 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Po przerwie 5 letni termin przedawnienia zaczął biec na nowo i gdyby nie zmiana stanu prawnego upłynąłby z dniem 5 lutego 2004 r. Z dniem 1 stycznia 1999 r. ustawę z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych zastąpiła ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl art. 24 ust. 4 nowej ustawy należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednak wraz z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074) nowelizacji uległ art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ponieważ przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw nie uregulowały kwestii intertemporalnych dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek, w praktyce oraz w orzecznictwie powstały wątpliwości czy 10 letni termin przedawnienia można stosować do należności, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r. Ostatecznie wątpliwości te rozwiała cytowana uchwała Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/2008. Wobec tego należy stwierdzi, iż na skutek podjęcia czynności egzekucyjnych zmierzających do ściągnięcia należności za rok 1995, o których M. T. został zawiadomiony w dniu 5 lutego 1999 r., przed dniem 1 stycznia 2003 r. nie nastąpił skutek w postaci przedawnienia zobowiązań, a zatem z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074) do zobowiązań tych ma zastosowanie dłuższy, 10 letni termin przedawnienia. W związku z tym Sąd uznał za niezasadny zarzut przedawnienia dochodzonych należności. Wskazać także należy, iż powyżej prezentowany pogląd Sądu Najwyższego podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 6 listopada 2008 r., sygn., akt II GSK 447/08 (publ. LexPolonica nr 1974799) stwierdził, iż "ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to w żaden sposób na wysokość zobowiązania, albowiem nadal zobowiązanie dłużnika jest w stałej wysokości. Nie istnieje natomiast żadne "prawo do przedawniania", które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie. W związku z powyższym skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia. Nie dochodzi tu również do działania prawa wstecz, albowiem jak już zaznaczono zobowiązanie jest nadal to samo". W tej sytuacji za nieznajdujące zastosowania w sprawie należy uznać przywołane przez skarżącego wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2008 r. (sygn. akt V SA/Wa 875/2008), z dnia 14 kwietnia 2008 r. (sygn. akt V SA/Wa 427/2008), z dnia 3 kwietnia 2008 r. (sygn. akt V SA/Wa 25/2008), z dnia 7 lutego 2008 r. (sygn. akt V SA/Wa 2430/2007) oraz wyrok Sądu Najwyższego – Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 27 czerwca 2006 r. (sygn. akt I UK 377/2005). Nie ma też racji skarżący twierdząc w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, iż tytuły wykonawcze są nieważne, gdyż jego zdaniem tytuł wykonawczy może być wydany tylko na podstawie decyzji określającej wysokość zobowiązania na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 3 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2 (tj. podatki, opłaty, kary, grzywny), jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej (art. 3 § 1 u.p.e.a.). Do obowiązków, które podlegają egzekucji administracyjnej bez konieczności wydawania w tym zakresie decyzji lub postanowień należą należności z tytułu składek na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych W myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych organem wykonującym zadania z zakresu ubezpieczenia społecznego jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zakład jest centralnym organem administracji państwowej (art. 7 ust. 2 tej ustawy). Składki na ubezpieczenie społeczne pracowników oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę i dodatkowych opłat (...) nie opłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 35 ust. 1 ustawy). Również ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 66 ust. 1 stanowi, iż Zakład jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. W zakresie prowadzonej działalności, o której mowa w art. 68-71, Zakładowi przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej (art. 66 ust. 4). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ogranicza się do badania zaskarżonych postanowień pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, nie stwierdzając przy wydaniu zaskarżonego postanowienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło