I SA/Gd 337/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w sprawie ze skargi "A" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2008-2011 postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu PPPr w dniu 24 lipca 2013 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zwróciło się z wnioskiem o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem o majątku i dochodach wnioskodawcy posiada on środki trwałe o wartości [...], w ostatnim roku poniósł stratę w wysokości [...], na prowadzonym dla niego rachunku bankowym znajduje się kwota [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie przekracza 4.000 zł, zaś w budżecie Kolegium na cały 2013 r. wyodrębniono kwotę 5.000 zł na pokrycie kosztów sądowych. Pozycja ta dotyczy kosztów, które Kolegium winno uiścić w związku z kosztami zasądzonymi przez Sąd. Kwota ta nie jest przeznaczona na pokrycie kosztów wpisów w sprawach, w których Kolegium występuje jako skarżący. Te koszty Kolegium musi zgromadzić w ramach przesunięć pomiędzy poszczególnymi działami swojego budżetu. Wskazano też, że aktualnie Kolegium nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, gdyż stan rachunku wynosi [...]. Do wniosku dołączono wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający saldo w wysokości [...] na dzień 24 lipca 2013 r. Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozważając zasadność przyznania w niniejszej sprawie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, należy zwrócić uwagę na fakt, że z wnioskiem o jego przyznanie wystąpiła państwowa jednostka budżetowa, będąca zarazem organem administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, będąc jednostką budżetową, umieszcza kwotę przewidywanych wydatków na kolejny rok w planie finansowym, w którym powinno zaplanować środki na wykonanie zadań ustawowych. Nie ma wątpliwości, że do zadań organu administracji, jakim jest wnioskodawca, zalicza się prowadzenie postępowań administracyjnych, a co za tym idzie udział w postępowaniach sądowoadministracyjnych dotyczących prowadzonej działalności. W oczywisty sposób możliwość składania skarg na działalność organów administracji wiąże się bowiem z wszczynaniem przez obywateli postępowań sądowych. Oznacza to, że organ administracji powinien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i przewidzieć w budżecie środki na ten cel. Brak takich środków, bez względu na to, czy spowodowany niedopatrzeniem, czy też niezależnym od danej jednostki budżetowej ograniczeniem przyznanych środków, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, które również jest formą pomocy finansowanej z budżetu państwa. Należy uznać, że skoro ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia organów administracji publicznej od kosztów sądowych, winny one przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków. Jeżeli jednak zdecydowały się przeznaczyć posiadane środki na inne cele, nie mogą powoływać się na ten fakt w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem argument wnioskodawcy, iż w planach finansowych nie przewidział wszystkich wydatków na zapłatę wpisów sądowych nie może być okolicznością uzasadniającą uzyskanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 września 2007 r., II OZ 709/07, niepubl. oraz postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2006 r., I FZ 534/06 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził – wzorem procedury cywilnej – zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowań sądowych w planach finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2007 r., I FZ 567/06 niepubl., postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., I FZ 123/07, niepubl. oraz postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lipca 2010 r., I SO/Wa 19/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to podzielane jest w piśmiennictwie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 591). W ocenie referendarza sądowego nie można uznać, aby wnioskujące o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie – Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] – spełniło przesłankę z cyt. powyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Należy bowiem podkreślić, iż kolegia są państwowymi jednostkami budżetowymi. Tym samym ma w stosunku do nich zastosowanie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). Przepis art. 171 tej ustawy określa zasady dokonywania przeniesień środków pomiędzy podziałkami klasyfikacji budżetu państwa przez władzę wykonawczą. Owe przeniesienie pozwala na zwiększenie wydatków budżetowych w określonej przedziałce klasyfikacji budżetowej, przy jednoczesnym zmniejszeniu w zamian o tę samą kwotę wysokości wydatków w innej przedziałce (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2013 r., II GZ 163/13 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając stosowną wiedzę, że przed Sądem zostało wszczęte postępowanie, którego stroną jest Kolegium, organ ten winien był rozważyć zasadność skorzystania ze wskazanego uprawnienia, a nadto w razie rzeczywistego braku środków finansowych powinien zwrócić się do organu nadrzędnego – właściwego ministra – o ewentualne przekazanie ich z przeznaczeniem na pokrycie kosztów postępowania sądowego (por. postanowienie WSA w Gorzowie z dnia 3 marca 2010 r., II SA/Go 674/09 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.