I SA/Gd 344/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi G. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów oddala skargę. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2008 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił G. J. przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania zabezpieczającego. Organ pierwszej instancji przyjął, że zarządzenie zabezpieczenia z dnia 25 października 2007 r., nr [...] zostało skutecznie doręczone stronie za pośrednictwem pracownika organu egzekucyjnego w dniu 7 listopada 2007 r., a zatem termin do wniesienia zarzutów upłynął z dniem 14 listopada 2007 r. Takie ustalenia znajdują odzwierciedlenie w treści notatki służbowej sporządzonej w dniu 7 listopada 2007 r. przez pracownika organu, z której wynika, że strona odmówiła przyjęcia przesyłki. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że strona w piśmie z dnia 10 grudnia 2007 r. (uzupełnionym pismem z dnia 8 stycznia 2007 r.), w którym wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. Wskazała jedynie, że dopiero w dniu 5 grudnia 2007 r., tj. w dniu doręczenia jej zawiadomienia nr [...] o zajęciu świadczenia wypłacanego przez ZUS dowiedziała się, że wydane zostało zarządzenie zabezpieczenia. Zakwestionowała jedynie sposób doręczenia zarządzenia zabezpieczenia z dnia 25 października 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia G. J., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 i art. 59 § 1 k.p.a., postanowieniem z dnia 12 marca 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 58 k.p.a. i wskazał, że przywrócenie uchybionego terminu zależy od równoczesnego spełnienia następujących przesłanek: wniesienia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, który uniemożliwiała dochowanie terminu, dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin oraz uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy. Jednocześnie podkreślił, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dyrektor Izby Skarbowej, tak jak i organ pierwszej instancji, ustalił że w dniu 7 listopada 2007 r. pracownik organu egzekucyjnego – poborca skarbowy podjął czynności celem doręczenia G. J. zarządzenia zabezpieczenia z dnia 25 października 2007 r. w miejscu jej zamieszkania. Z akt sprawy wynika, że strona odmówiła przyjęcia przesyłki. Zarządzenie zabezpieczenia pozostawiono zatem w aktach sprawy wraz ze stosowną adnotacją. W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy organ odwoławczy przyjął, że – zgodnie z art. 47 § 2 k.p.a. – zarządzenie zabezpieczenia zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 7 listopada 2007 r. Tym samym 7-dniowy termin do wniesienia zarzutów, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, upłynął z dniem 14 listopada 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że strona w piśmie z dnia 10 grudnia 2007 r., w którym wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. Samo twierdzenie odwołującej się, że w dniu 7 listopada 2007 r. nie przebywała w miejscu zamieszkania nie stanowi dowodu w rozumieniu art. 76 § 3 k.p.a. Strona zaś do żadnego z pism kierowanych do organów w dniu 10 grudnia 2007 r., 8 stycznia 2008 r. oraz 1 lutego 2008 r. nie dołączyła stosownych dowodów potwierdzających okoliczność swojej nieobecności. Organ odwoławczy stwierdził, że kwestionowane postanowienie zawiera wszystkie elementy określone w art. 124 k.p.a. Dodatkowo wyjaśnił, że kwestia dotycząca prawidłowego doręczenia odwołującej się zarządzenia zabezpieczenia została już rozstrzygnięta przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 17 stycznia 2008 r., nr [...], którym oddalono skargę strony na czynności zabezpieczające organu egzekucyjnego w postaci: zajęcia zabezpieczającego świadczenia z ubezpieczenia społecznego oraz wierzytelności z rachunków bankowych, dokonane na podstawie przedmiotowego zarządzenia z dnia 25 października 2007 r. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła G. J., żądając uchylenia postanowień organów obu instancji. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie następujących przepisów k.p.a.: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 58 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności faktycznych wskazanych przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienie zarzutów, a w konsekwencji błędne ustalenie, że skarżąca odmówiła przyjęcia od poborcy skarbowego zarządzenia zabezpieczającego i nieuzasadnioną odmowę przywrócenia terminu, - art. 47 k.p.a. poprzez bezzasadne jego zastosowanie, - 124 k.p.a. poprzez wadliwe zastosowanie. W ocenie skarżącej powoływana w treści zaskarżonych postanowień notatka służbowa sporządzona przez pracownika organu podatkowego jest anonimowa (nie podano danych pracownika) i z tego względu należy ją uznać za niewiarygodną. Wskazała, że w dniu 7 listopada 2007 r. nie przebywała w miejscu zamieszkania, na dowód czego posiada niezbite dowody. Tym samym doręczenie przesyłki pod adresem miejsca jej zamieszkania w tej dacie nie było możliwe. Przyjąć zatem należy, że w dniu 7 listopada 2007 r. organ nie podjął próby doręczenia zarządzenia zabezpieczenia. Zdaniem skarżącej ustalenia organu polegające na przyjęciu, że skarżąca odmówiła przyjęcia przesyłki są wadliwe. Podniosła także, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania zabezpieczającego nastąpiło bez jej winy, gdyż zarządzenie zabezpieczenia nie zostało jej doręczone. O fakcie, iż zostało ono wydane dowiedziała się dopiero w dniu 5 grudnia 2007 r., kiedy to doręczono jej zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Zwróciła również uwagę na niejednolitą praktykę organów w kwestii doręczeń pism wydawanych w toku prowadzonych wobec skarżącej postępowań. Pisma te doręczane były bowiem nie tylko za pośrednictwem pracowników organu podatkowego (egzekucyjnego), ale także urzędu miasta, czy też zastępczo w trybie art. 44 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż wbrew jej argumentacji nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności należało rozważyć kwestię prawidłowego doręczenia skarżącej wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zarządzenia zabezpieczenia. Na wstępie wskazać trzeba, że art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) stanowi, iż jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym maja odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 47 k.p.a., jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się do nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy (§ 1). W takim przypadku uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata (§ 2). Podkreślić przy tym należy, że zastosowanie przewidzianej w art. 47 § 2 k.p.a. fikcji prawnej sprowadzającej się do uznania, iż pismo zostało doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia, uniemożliwia uchylenie się adresata od skutków prawnych doręczenia i zapobiega hamowaniu czynności toczącego się postępowania. Regulacja ta ma zapobiegać blokowaniu biegu postępowania w przypadku, gdy adresat odmawia przyjęcia pisma. Przepis art. 39 k.p.a. stanowi z kolei, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. W myśl art. 42 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Pisma mogą być doręczane również w lokalu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd prezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1905/08 (zamieszczony na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie powołane orzeczenie zapadło na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej, jednakże z uwagi na tożsamość regulacji dotyczących doręczeń tak w postępowaniu podatkowym, jak i administracyjnym i egzekucyjnym stanowisko w nim przedstawione pozostaje aktualne także w niniejszej sprawie. W wyroku tym stwierdzono, że art. 153 Ordynacji podatkowej (art. 47 k.p.a.) przewidując skutek w postaci pozostawienia pisma w aktach sprawy jako doręczonego w przypadku odmowy jego przyjęcia nie określa żadnego wyjątku, jeśli chodzi o sposób doręczenia. Mówi bowiem o piśmie przesłanym w sposób określony w art. 144 Ordynacji podatkowej (art. 39 k.p.a.), a więc zarówno przesłanym przez pocztę, jak i przez pracowników organu podatkowego, przez inne osoby uprawnione. O wyborze sposobu doręczenia decyduje zatem organ podatkowy (organ administracji publicznej, organ egzekucyjny) jako podmiot obowiązany do załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (administracyjnym, egzekucyjnym), przy czym również w tym wypadku każdy ze sposobów doręczeń, przewidzianych w cytowanym przepisie, uznać należy za równorzędny. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego zdecydował o dokonaniu doręczenia skarżącej zarządzenia zabezpieczenia przez swojego pracownika – starszego poborcę skarbowego, a więc w jeden ze sposobów określonych w art. 39 k.p.a. Z czynności tej pracownik organu sporządził w dniach 26 października oraz 5, 6 i 7 listopada 2007 r. notatki służbowe (k. 3-6 akt administracyjnych). Z notatki sporządzonej w dniu 7 listopada 2007 r. jasno wynika, że tego dnia w godzinach wieczornych skarżąca przebywała w miejscu swojego zamieszkania (zameldowania), tj. w G. przy ul. [...], jednakże odmówiła ona przyjęcia przesyłki. Wbrew twierdzeniom skarżącej notatka ta została podpisana przez pracownika urzędu skarbowego, który ją sporządził imieniem i nazwiskiem wraz z podaniem stanowiska służbowego (k. 6 akt administracyjnych). W tym stanie faktycznym sprawy Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie przyjął, że doręczenie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 25 października 2007 r. miało miejsce w dniu 7 listopada 2007 r., a zatem termin do wniesienia zarzutów, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, upłynął z dniem 14 listopada 2007 r. Jak już bowiem wskazano w wypadku odmowy przyjęcia pisma przez adresata powinien znaleźć zastosowanie przewidziany w tym przepisie rygor pozostawienia pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia (art. 47 § 1 k.p.a.). Sąd podziela także stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania zabezpieczającego. W razie uchybienia terminu, termin ten należy przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.). Z regulacji tej wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tj. powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem. W złożonym w dniu 11 grudnia 2007 r. wniosku skarżąca nie podała żadnych okoliczności faktycznych, z których wynikałby nie tylko brak winy w uchybieniu przez nią terminowi, ale również które świadczyłyby o istnieniu obiektywnej przeszkody do wniesienia zarzutów w terminie, określonym w art. 156 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym uniemożliwiła organowi dokonanie oceny wniosku w kontekście zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 58 k.p.a. Przypomnieć jedynie należy, że cała argumentacja wniosku koncentruje się na kwestii braku doręczenia skarżącej zarządzenia zabezpieczenia. Za gołosłowne uznać trzeba podniesione przez stronę w skardze do Sądu twierdzenia, że posiada ona dowody, które potwierdzają, iż w dniu 7 listopada 2007 r. przyjętym przez organ jako dzień doręczenia nie przebywała w miejscu swojego zamieszkania, skoro nie przedstawiła ich na etapie postępowania przed organem, jak również nie dołączyła ich do skargi. Odnosząc się do zarzutów niezastosowania bądź też wadliwego zastosowania przez Dyrektora Izby Skarbowej przepisów postępowania oraz dowodowego, Sąd w niniejszym składzie zauważa, iż rozpatrując przedmiotowy wniosek organy wydały swoje rozstrzygnięcia w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, które pozwoliło na dokładne ustalenie stanu faktycznego, jak i właściwą jego ocenę. Wbrew twierdzeniom strony zaskarżone postanowienia zawiera również wszystkie elementy określone w art. 124 k.p.a., a w szczególności uzasadnienie faktyczne (zawarto wyczerpujący opis stanu faktycznego sprawy) i prawne (przywołano przepisy mające zastosowanie w sprawie). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.