I SA/Gd 345/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska (spr.) Sędziowie: NSA Marek Gorski NSA Małgorzata Gorzeń Protokolant Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 11 lutego 2003r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1) uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżącego zwrot kwoty 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2) zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3 I SA/Gd 345/03 U z a s a d n i e n i e Strona dokonała zgłoszenia celnego, wnioskując o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego marki [...], rok produkcji - 2001r. Do przedmiotowego zgłoszenia pan L. K.dołączył między innymi Deklarację Wartości Celnej i fakturę nr 02461 z dnia 03.07.2002r. na kwotę 5.800,00 EURO. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji zgłoszenia celnego decyzją z dnia 16.07.2002r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał je za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej i na podstawie art.29 Kodeksu celnego ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę 9.436, 22 EURO. Dyrektor Izby, po rozpatrzeniu odwołania uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego ponownie określił wartość celną sprowadzonego pojazdu na kwotę 9.436,22 EURO. Decyzją z dnia 11 II 2003r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji nie zakwestionował autentyczności rachunku przedłożonego przez stronę, lecz odmówił wiarygodności cenie w nim zawartej. Tym samym należy stwierdzić, że organ celny nie kwestionuje również faktu dokonania zapłaty przez kupującego kwoty w wysokości 5.800 EURO, lecz kwestionuje tę kwotę jako faktyczną wartość samochodu. O zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wskazanej w ww. umowie zadecydowała niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego wartości wskazanej w katalogu Schwacke Liste 6/2002 str.258 oraz przeprowadzona rewizja celna. Przeprowadzone postępowanie celne potwierdza, że ustalona metodą zastępczą wartość celna pojazdu wynosi 38 479,00 PLN (tj. 9436,22 EURO wg kursu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego) i w sposób oczywisty odbiega od wartości celnej zadeklarowanej przez stronę. Dyrektor Izby Celnej zauważył, iż organ celny pierwszej instancji słusznie wskazał, że jeżeli wartość celna nie może być przyjęta na podstawie ceny transakcyjnej, należy kolejno rozważyć możliwość jej ustalenia w oparciu o jedną z metod określonych w art.25-art.28 Kodeksu celnego (art. 24 § l tejże ustawy). Postępowanie w kwestii ustalenia wartości używanych pojazdów zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. Wyjaśnienia tego komitetu do porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz.908 z 1999r.). Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej w wyżej wymienionym studium zwrócił uwagę, że "jedną z podstawowych trudności jakie mogą się pojawić w przypadku ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych jest trudność praktyczna, dotycząca problemu zbierania danych o faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej". W związku z tym, iż sprowadzony przez stronę samochód jest pojazdem używanym, zgodnie z Wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., nie było możliwe ustalenie wartości celnej przedmiotowego samochodu na podstawie art.25-art.28 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż organ celny pierwszej instancji rozważył kolejno możliwość zastosowania metod ustalania wartości celnej towaru, przewidzianych w art.25-28 Kodeksu celnego i wykazał przy tym kolejno konieczność eliminacji wszystkich wyżej wymienionych metod. Mając powyższe na uwadze, organ celny pierwszej instancji w sposób zasadny posłużył się metodą tzw. "ostatniej szansy" określoną w art.29 § 1 Kodeksu celnego. Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. w przypadku ustalenia wartości celnej sprowadzanych samochodów używanych w oparciu o metodę "ostatniej szansy" istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu zgodnie z metodą określoną w art.29 Kodeksu celnego Naczelnik Urzędu Celnego w Słupsku skorzystał z notowań opublikowanych w Informatorze Rynkowym Eurotax 7/2002 str. 135. Powyższa pozycja podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie pojazdów używanych z całego kraju. Informacje dotyczące danego samochodu uwzględniają spadek ceny w funkcji wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu. Przyjęcie kwoty bazowej z katalogu EUROTAX nie oznacza przyjęcia wartości z jednego źródła, bowiem katalog ten opracowywany przez Zespół Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego Automobilklub Polski jest co miesiąc aktualizowany, a w tym celu prowadzone są ciągłe badania rynku przy udziale wyspecjalizowanych rzeczoznawców, którzy monitorują największe giełdy oraz komisy samochodowe. W oparciu o zebrane informacje ustalana jest średnia cena po jakiej jest oferowany dany pojazd w miesiącu wydania publikacji. Wykorzystanie średnich cen pojazdów na rynku krajowym, publikowanych w specjalistycznych wydawnictwach zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie. Wartość rynkowa brutto sprowadzonego przez stronę samochodu marki [...] zamieszczona jest na stronie 135 katalogu Eurotax 7/2002 i wynosi 48 400,00 PLN. Po pomniejszeniu powyższej wartości o podatek VAT (22 %) oraz podatek akcyzowy (3,1%) organ celny otrzymał wartość 38.479,00 PLN. Przyjmując kurs euro z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (1 EUR=4,0778 PLN) organ celny pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę 9.436,22 EURO. W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego pan L. K. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa materialnego: art.23, 29 § 2 pkt 2 i 3 i art.85 § 1 Kodeksu celnego, art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych Handlu z 1994r. i Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu w zw. z art.29 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu celnego, a także mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów proceduralnych: art.122, 180, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wskazano, że organy nie kwestionowały ceny faktycznie zapłaconej przez skarżącego, jedynie ogólnie stwierdziły, że odmówiły wiarygodności cenie zawartej w rachunku. Powołanie się na Schwacke Liste - jedno z wielu komercyjnych wydawnictw publikujących informacje o cenach samochodów na rynku niemieckim mimo, że zakupu dokonano w Belgii, a następnie określenie wartości celnej na podstawie Eurotax nie spełnia wymogów art.180 Ordynacji podatkowej. Dokonano dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów. "Ostatnia szansa" nie może sprowadzać się do wyceny na podstawie jednego wydawnictwa. Powyższe stanowisko potwierdza również Sąd w wyrokach w sprawach I SA/Ka 1626/97 i SA/Bd 105/03. We wskazanych przepisach prawa międzynarodowego zawarto stwierdzenia, że przy postępowaniu wobec używanych samochodów, jeżeli wykazano, że pojazd nie był używany po zakupie, a przed zgłoszeniem do odprawy, cena faktycznie zapłacona lub należna zgodnie z transakcją powinna stanowić podstawę ustalenia wartości transakcyjnej. Nie można zgodzić się z opinią organów celnych, że nie było możliwości ustalenia wartości pojazdu na podstawie art.25-28 Kodeksu celnego, ponieważ pojazd był używany. W odpowiedzi na skargę dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wskazano, że rynek Unii Europejskiej jest jednolity, zatem zasadne było dokonanie porównania ceny transakcyjnej z cenami rynku niemieckiego jako analogicznymi wobec rynku belgijskiego, co potwierdza również orzecznictwo NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. Dział III Kodeksu celnego nosi tytuł "Wartość celna towarów" i rozpoczyna się od przepisu art.21 przedstawiającego cel, w jakim określa się wartość celną towaru. W art. 23 § l zdefiniowano fundamentalną zasadę, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art.30 i art.31. Zgodnie z redakcją przepisu art.23 po określeniu zasady w następnych paragrafach określono odstępstwa od zasady polegające na bezpośrednim wykluczeniu wartości transakcyjnej poprzez wskazanie okoliczności takich jak w § 2, aż do wyjątku określonego w § 7, gdzie o wyjątku tym nie decyduje w sposób bezpośredni przepis ustawowy, ale ocena organu celnego, który może zakwestionować "z uzasadnionych przyczyn" wiarygodność i dokładność dokumentów służących do określenia wartości celnej, dołączonych do zgłoszenia celnego. Konsekwencją zaistnienia okoliczności wskazanej w art.23 § 7 jest zastosowanie art.24 § l, stanowiącego, że jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie omawianego przepisu, to ustala się ją stosując w kolejności art.25-28 Kodeksu celnego, a jeżeli to nie przyniesie rezultatów, należy ustalić wartość celną za pomocą "metody ostatniej szansy", unormowanej przepisem art.29. W przedmiotowej sprawie o zakwestionowaniu wartości transakcyjnej sprowadzonego pojazdu zadecydowała zbyt niska, zdaniem organu celnego, cena. Przepis art.23 § 7 Kodeksu celnego nie tylko uprawnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale również daje możliwość badania wiarygodności dokumentów pod względem merytorycznym w sytuacji, gdy z uzasadnionych przyczyn wysokość podanej ceny transakcyjnej budzi wątpliwości. Wynikiem porównania ceny zadeklarowanej przez skarżącego z cenami odpowiednich pojazdów zawartymi w specjalistycznym niemieckim katalogu Schwackeliste było ustalenie, że wartość rynkowa przedmiotowego pojazdu jest niemalże dwukrotnie wyższa od wartości transakcyjnej wskazanej przez skarżącego. Zarówno Belgia, jak i Niemcy należą do Unii Europejskiej, w ramach której obowiązuje unia celna, obejmująca całość wymiany towarowej i wyrażającą się zakazem stosowania przez państwa członkowskie ceł oraz opłat o podobnym skutku. Funkcjonowanie w granicach Unii Europejskiej jednolitego rynku nie tłumaczy zastosowania niemieckiego katalogu Schwackeliste do zweryfikowania ceny transakcyjnej samochodu zakupionego w Belgii, ponieważ ceny na rynku belgijskim i niemieckim mogą kształtować się na różnym poziomie. Nie bez znaczenie pozostaje zatem fakt, iż organy celne oparły się o dane wskazane w katalogu niemieckim. Sąd podzielił zdanie skarżącego dotyczące obowiązku zbadania przez organ celny wartości rynkowej towaru w kraju eksportu. Organ celny musi wykazać, że ceny używanych samochodów w Niemczech są tożsame z cenami pojazdów w Belgii. Dopiero w przypadku ustalenia, że poziom cen samochodów w Niemczech i Belgii jest taki sam organ celny mógł posłużyć się niemieckim katalogiem Schwackeliste dla ustalenia ceny na rynku belgijskim. Schwackeliste jest jednym z dowodów w sprawie, zatem podlega ocenie na zasadach ogólnych. Dokument powinien być przedstawiony w formie czytelnej, przetłumaczony na język polski, zaś wybór porównywanej ceny musi odpowiadać cenom przypisywanym pojazdom o tych samych parametrach technicznych. W niniejszej sprawie organy oceniały samochód [...] 1.8 TDdi, zaś zakreślona na kserokopii katalogu cena odnosi się do pojazdu innego typu. Kategoryczne i lapidarne stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że o zakwestionowaniu wartości transakcyjnej zadecydowała niska cena w stosunku do wartości wskazanej w katalogu niemieckim i przeprowadzona rewizja celna, jest w świetle zasad prowadzenia postępowania dowodowego dotknięte wadą dowolności, co stanowi uchybienie proceduralne mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów uznając skargę za uzasadnioną Sąd na mocy art.145 § 1 ust.1c oraz art.209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270) orzekł jak w punkcie I wyroku. Na podstawie art.152 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie II wyroku, albowiem treść zaskarżonej decyzji uzasadnia stwierdzenie, że nie może być ona wykonana.