I SA/Gd 357/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do sierpnia 2010 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 czerwca 2015 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 21 stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżąca K. Ś. zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Do wniosku skarżąca dołączyła kopie: (-) umowy o pracę zawartej w dniu 31 grudnia 2012 r. z "A" Sp. z o.o. Sp.k. w [...]; (-) 1 i 4 strony zeznania podatkowego PIT-37 za 2014 r. wraz z częścią uzupełniającą PIT/UZ; (-) informacji PIT-11 o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w 2014 r.; (-) zeznania podatkowego PIT-36L za 2014 r.; (-) dokumentu księgowego "Obliczenie dochodu za rok 2014"; (-) faktury na kwotę 3.333,30 zł brutto wystawionej przez skarżącą, prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą "B" w dniu 30 listopada 2015 r. za usługi marketingowe świadczone na rzecz pracodawcy; (-) dwóch decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 4 grudnia 2015 r. określających skarżącej przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2010-2011 wraz z odsetkami oraz orzekających o zabezpieczeniu na majątku skarżącej ww. zobowiązań w łącznej kwocie 401.087 zł; (-) oświadczenia ORD-HZ z dnia 27 października 2015 r. o składnikach majątku, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i zastawu skarbowego; (-) zawiadomień z dnia 18 sierpnia 2014 r. o zajęciu rachunków bankowych skarżącej w [...] i w [...] odpowiednio do kwoty 248.018,60 zł i 248.012,50 zł oraz wynagrodzenia za pracę do kwoty 245.665 zł; (-) tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na łączną kwotę 233.450,10 zł; (-) nakazu zapłaty z dnia 17 lipca 2015 r. łącznie kwoty 48.246,61 zł na rzecz "C" S.A. we [...]; (-) umowy kredytu nr [...] z dnia 7 października 2009 r. udzielonego skarżącej na zakup samochodu marki [...] w kwocie 97.727,70 zł wraz z harmonogramem spłat; (-) wyroku nakazowego z dnia 7 września 2015 r., którym sąd uznał skarżącą winną popełnienia zarzucanych wykroczeń skarbowych i wymierzył karę grzywny w wysokości 7.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwójką małoletnich dzieci (córką w wieku 5 lat i 11-letnim synem), posiada samochód osobowy marki [...] z 2009 r. o wartości 40.000 zł, którego zakup sfinansowała kredytem bankowym (do spłaty pozostała kwota 31.878,84 zł), osiąga dochody z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.750 zł brutto miesięcznie oraz z wykonywanej działalności gospodarczej (która obecnie ogranicza się do świadczenia usług marketingowych na rzecz jednego kontrahenta) w wysokości 3.333,30 zł brutto miesięcznie, otrzymuje także alimenty na rzecz syna w kwocie 300 zł miesięcznie, posiada zobowiązania podatkowe w znacznej wysokości, wobec jej majątku prowadzona jest egzekucja, w ramach której dokonano całkowitego zajęcia jej wynagrodzenia z tytułu usług marketingowych, skarżąca mimo, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem zajmowanej nieruchomości, która stanowi własność jej małżonka, swoje miesięczne dochody przeznacza w całości na pokrycie bieżących niezbędnych kosztów utrzymania swojego i dzieci – małżonek bowiem nie przekazuje skarżącej żadnych środków na ten cel, mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą w zakresie naprawy samochodów i z tego tytułu osiąga dochody w kwocie 6.000 zł netto miesięcznie, z której 600 zł przeznacza na alimenty na rzecz swoich dzieci z poprzedniego związku oraz 4.500 zł na spłatę raty kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na zakup domu. Z dołączonych dokumentów wynika, że: skarżąca zatrudniona jest na umowę o pracę na czas nieokreślony od 1 stycznia 2013 r. na stanowisku asystentka prezesa zarządu za wynagrodzeniem 1.600 zł brutto, które przekazywane jest na rachunek bankowy, dodatkowo na podstawie umowy z dnia 2 stycznia 2013 r., w ramach działalności gospodarczej świadczy usługi marketingowe na rzecz swojego pracodawcy, za które otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 2.710 zł netto wypłacane na rachunek bankowy w [...], jej zobowiązania podatkowe oraz wobec innych podmiotów, w tym prywatnych wynoszą łącznie ponad 720 tys. zł, w ramach prowadzonej egzekucji zajęte zostało jej wynagrodzenie za pracę oraz rachunki bankowe. Dodatkowo w uzasadnieniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych zawartego w skardze kasacyjnej pełnomocnik podała, że skarżąca pomimo, że zamieszkuje wspólnie z małżonkiem, to z powodu konfliktów na tle problemów finansowych skarżącej małżonkowie pozostają w faktycznej separacji i prowadzą odrębne gospodarstwa domowe; od 2008 r. w ich małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Mąż skarżącej pokrywa koszty utrzymania nieruchomości, w tym opłaty za media, które wynoszą 600 zł miesięcznie. Wyjaśniła także, że skarżąca chociaż formalnie jest właścicielem samochodu marki [...], to z uwagi na niemożność spłaty kredytu samochodowego, którego miesięczna rata wynosi około 1.550 zł, przekazała pojazd w używanie zaufanej osobie trzeciej w zamian za co, osoba ta ponosi wszelkie koszty związane z jego eksploatacją. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 2 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącej nadesłała: - odpisy deklaracji VAT-7 za listopad i grudzień 2015 r., w których skarżąca wykazała świadczenie usług o wartości odpowiednio 2.710 zł i 2.910 zł; - podatkową księgę przychodów i rozchodów za 2015 r., w której zostały wykazane przychody ze świadczenia usług jedynie za ww. miesiące i ww. kwotach oraz ujęła wydatki poniesione ww. miesiącach każdorazowo w kwocie po 250 zł; - ewidencję środków trwałych za 2015 r., w której ujęto przyczepę [...] z maszyną roboczą, przyczepę kempingową [...], samochód osobowy marki [...] oraz quada marki [...]; - ewidencję wyposażenia, w skład którego wchodzą: skuter [...], zestaw komputerowy [...], komputer [...], dwie maszyny do malowania [...], kuchnia gazowa [...], lodówka [...], stół z krzesłami (5 kompl.) oraz zlew dwukomorowy z półką; - odpisy faktur za świadczenie usług marketingowych wystawionych przez skarżącą w dniu 30 listopada 2015 r. na kwotę 2.710 zł netto, w dniu 28 grudnia 2015 r. na kwotę 2.910 zł netto (z czego kwota 200 zł stanowiła premię świąteczną) oraz w dniu 29 stycznia br. na kwotę 2.710 zł netto, z których wynika, że ww. kwoty zostały przekazane na konto skarżącej w [...] o numerze [...]; - zaświadczenie z dnia 8 lutego br. o zarobkach skarżącej, w którym wskazano, że średnia wysokość wynagrodzenia skarżącej w okresie od 1 listopada 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. to 1.588,89 zł brutto oraz że podlega ono zajęciu do łącznej kwoty 181.655,53 zł; - wyciąg z rachunku bankowego w [...] za okres od 1 listopada 2015 r. do 31 stycznia 2016 r., na które przekazywane są alimenty na rzecz syna w kwocie 300 zł, a którego saldo końcowe wynosiło 9,11 zł; - odpis wyroku Sądu Okręgowego [...] Wydział [...] Gospodarczy z dnia 30 września 2015 r., którym zasądzono od skarżącej łącznie kwotę 127.957 zł (wraz z kosztami procesu); - pismo z dnia 1 grudnia 2015 r. z [...] dotyczące umowy kredytu nr [...], którym bank poinformował skarżącą o sprzedaży przejętego samochodu osobowego marki [...] za cenę 23.600 zł oraz pozostałym do spłaty zadłużeniu w kwocie 23.016,19 zł; - oświadczenie, w którym skarżąca, poza okolicznościami już wskazywanymi zarówno przez nią jak i jej pełnomocnika, dodatkowo wyjaśniła, że: 1/ nie ma możliwości przedłożenia dokumentów dotyczących sytuacji finansowej małżonka, gdyż odmówił on ich udostępnienia; powołała się także na okoliczność faktycznej separacji, w której małżonkowie pozostają od 3-4 lat; 2/ rachunki o numerach wskazanych w wezwaniu to konta założone dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej, z których od roku skarżąca nie korzysta; poza rachunkiem w [...], na który przekazywane są alimenty, skarżąca nie korzysta z pozostałych posiadanych rachunków bankowych, na których występują zadłużenia, w tym z tytułu opłat i prowizji i które podlegają zajęciom egzekucyjnym; wskazała, że uzyskanie wyciągów z posiadanych przez nią kont bankowych nie jest możliwe do czasu uregulowania istniejących na nich zadłużeń. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w powołanym przepisie. Wprawdzie skarżąca odpowiedziała na zarządzenie z dnia 2 lutego 2016 r., to jednak jej sytuacja finansowa wciąż pozostaje niejasna. W ocenie referendarza sądowego skarżąca świadomie uchyliła się od przedstawienia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, czym uniemożliwiła ustalenie, jakimi środkami pieniężnymi faktycznie dysponuje. Oświadczenie skarżącej i podane w nim okoliczności, które w jej ocenie potwierdzają niemożność przedstawienia historii transakcji dokonanych na wszystkich jej kontach bankowych nie zasługuje na aprobatę. Zauważyć należy, że skarżąca w punkcie 1 lit. a) zarządzenia referendarza sądowego została zobowiązana do przedstawienia wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, tj. rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej działalności gospodarczej, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym kont podlegających zajęciu egzekucyjnemu, za okres od 1 listopada 2015 r. Odpowiadając na wezwanie w tej części skarżąca wskazała, że uzyskanie wyciągów z posiadanych przez nią kont bankowych, z których prowadzona jest egzekucja nie jest możliwe do czasu uregulowania istniejących na nich zadłużeń. Wyjaśniła także, że korzysta jedynie z rachunku prowadzonego przez [...], na który wpływają alimenty na rzecz syna. Takiemu oświadczeniu nie można dać wiary. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy skarżącej, że fakt zajęcia rachunków bankowych w toku prowadzonej egzekucji w żaden sposób nie wpływa na niemożność uzyskania wyciągów z kont, których wciąż jest posiadaczem. Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby przyjąć, że bank odmówiłby skarżącej sporządzenia wymaganych wyciągów z kont, gdyby z takim wnioskiem wystąpiła. Tym bardziej, że skarżąca jest ich aktywnym użytkownikiem, co zostanie wykazane poniżej. Referendarz sądowy zwraca uwagę, że zarówno wynagrodzenie za pracę, jak i wynagrodzenie za usługi marketingowe świadczone przez skarżącą w ramach działalności gospodarczej na rzecz jej pracodawcy przekazywane są na jej rachunki bankowe, z których wyciągów nie przedłożyła. Wynika to wprost z postanowień umowy o pracę, w której strony przyjęły, że: "Wypłata wynagrodzenia następuje: Przelewem na konto do ostatniego dnia miesiąca, którego wynagrodzenie dotyczy." oraz z treści faktur wystawionych przez skarżącą, w których jako sposób zapłaty wskazała gotówkę, podając numer rachunku w [...], który – co należy podkreślić – podlega zajęciu do kwoty 248.012,50 zł, o czym skarżąca została poinformowana zawiadomieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 sierpnia 2014 r. Z powyższego wynika, że skarżąca nie tylko korzysta z rachunku w [...], na który przekazywane są wyłącznie alimenty, ale nadal wykorzystuje rachunki bankowe, które posiada w innych bankach, pomimo że podlegają one zajęciu egzekucyjnemu. Skarżąca konsekwentnie twierdzi, że wynagrodzenie, jakie otrzymuje za usługi marketingowe świadczone w ramach działalności gospodarczej w kwocie 2.710 zł netto, przekazywane bezpośrednio na jej rachunek wskazany na fakturze, w całości przekazywane jest na poczet zajęcia egzekucyjnego. Takiemu twierdzeniu przeczą obowiązujące przepisy prawa. Zgodnie bowiem z art. 8 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.; dalej jako u.p.e.a.), nie podlegają egzekucji administracyjnej wkłady oszczędnościowe złożone w bankach na zasadach i w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 128 ze zm.). Przepis art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe stanowi zaś, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Według danych zawartych w komunikacie Prezesa GUS (publ. Dz.Urz.GUS.2014.17; Dz.Urz.GUS.2014.24, Dz.Urz.GUS.2014.29) za marzec, maj i czerwiec 2014 r. (tytuły zostały wystawione w kwietniu, czerwcu i lipcu 2014 r.) przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w przywołanym przepisie wynosiło odpowiednio: 4.017,38 zł, 3.875,77 zł i 3.940,33 zł. Zatem środki wolne od zajęcia, którymi skarżąca może dysponować odpowiadają kwotom: 12.052,14 zł, 11.627,31 i 11.820,99 zł. Podkreślić również należy, że zajęciu egzekucyjnemu do łącznej kwoty 181.655,53 zł podlega także wynagrodzenie za pracę skarżącej, które wynosi średnio 1.588,89 zł brutto miesięcznie, jednak – jak wynika z przedłożonego zaświadczenia od pracodawcy skarżącej – potrącenia z tego tytułu nie są dokonywane. Wynagrodzenie skarżącej jest bowiem niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę, które w 2014 r. wynosiło 1.680 zł brutto, w 2015 r. – 1.750 zł brutto, a w roku bieżącym – 1.850 zł brutto. W świetle art. 9 § 1 u.p.e.a. wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach Kodeksu pracy. Stosownie zaś do art. 871 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502), wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. W świetle powyższego należało uznać, że okoliczność prowadzenia egzekucji z rachunków bankowych skarżącej sama w sobie nie przesądza o niemożności poniesienia przez nią kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy ustalił, że miesięczne dochody, jakimi dysponuje skarżąca, a których źródłem jest stosunek pracy, działalność gospodarcza oraz alimenty wynoszą 4.188 zł netto. Zaznaczyć przy tym należy, że skarżąca nie ponosi żadnych kosztów związanych z opłatami za dom, w którym zamieszkuje z dwójką małoletnich dzieci. Jednak prawidłowa ocena sytuacji finansowej strony możliwa jest jedynie wówczas, gdy strona udokumentuje nie tylko swoje dochody, ale także oszczędności (bądź ich brak). W niniejszej sprawie okoliczność ta nie została przez skarżącą wykazana. Jak już wskazano skarżąca nie przedstawiła wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Tym samym wciąż nie jest znana wysokość środków pieniężnych, jakimi faktycznie dysponuje skarżąca. Skoro okoliczność ta nie została wyjaśniona przez skarżącą w sposób przekonujący, to nie sposób stwierdzić, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które kształtuje wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 1.000 zł, czy też nie, a jeśli tak, to w jakiej części. W ocenie referendarza sądowego skarżąca przedstawiła i udokumentowała swoje możliwości płatnicze w taki sposób, aby przemawiał on za uznaniem, że poniesienie przez nią kosztów sądowych w niniejszej sprawie wywoła skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powoływane przez nią okoliczności (niskie dochody, brak środków na rachunkach bankowych, zobowiązania podatkowe, kredytowe i inne w znacznej wysokości, prowadzenie egzekucji) prowadzą także do wniosku, że świadomym zamiarem skarżącej było zobrazowanie swojej sytuacji majątkowej w taki sposób, aby orzekający uznał, że nie ma ona możliwości uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie ani w całości ani też w części. Z tych wszystkich względów uznano, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.