I SA/Gd 442/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. Ch. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiąc marzec 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 sierpnia 2020 r., nr[...] W dniu 14 kwietnia 2020 r. pan A. C. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 r. Decyzją z dnia 26 sierpnia 2020 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.; dalej określanej jako "ustawa o COVID-19") w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.; dalej jako "u.s.u.s."), odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, za okres od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 31 zo ust. 2 i ust. 4 ustawy COVID-19, osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należność z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz solidarnościowy, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który składany jest wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność. Wskazano, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, a tym samym może być udzielone wyłącznie przedsiębiorcy, który na dzień 31 grudnia 2019 r. nie znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów unijnych, ale który później z powodu epidemii COVID-19 napotkał trudności lub znalazł się w trudnej sytuacji. W związku z tym ze zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w Tarczy Antykryzysowej, mogą skorzystać ci przedsiębiorcy, którzy na dzień 31 grudnia 2019 r. nie zalegali z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy lub korzystali z ulgi w postaci układu ratalnego. Stwierdzono, że wnioskodawca na dzień 31 grudnia 2019 r miał zadłużenie za okres dłuższy niż 12 miesięcy i nie zawarł z ZUS umowy o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty na dzień 31 grudnia 2019 r. W związku z powyższym uznano, że nie przysługuje mu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca potwierdził, że jego układ ratalny wygasł w grudniu 2019 r., ale jeszcze w tym samym miesiącu podjął działania w celu jego ponownego podpisania. Z powodów niezależnych od strony nowy układ ratalny został podpisany w dniu 19 czerwca 2020 r. Wskazał jednocześnie , że raty i bieżące składki stara się opłacać na bieżąco. Na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 18 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odmawiające prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r. W uzasadnieniu podzielono stanowisko organu pierwszej instancji, że na dzień 31 grudnia 2019 r. wnioskodawca miał zadłużenie za okres dłuższy niż 12 miesięcy i na ten dzień nie zawarł z ZUS umowy o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżący, zarzucając organowi naruszenie art. 8 k.p.a., ponownie potwierdził, że jego układ ratalny wygasł w grudniu 2019 r. Wskazał, że wbrew twierdzeniu organu, jeszcze w tym samym miesiącu podjął działania w celu jego ponownego podpisania, na dowód czego załączył kopię pisma z dnia 31 grudnia 2019 r. dotyczącego utrzymania w mocy układu ratalnego wraz z potwierdzeniem nadania pocztowego. Wskazał ponadto, że o ile w jego przypadku na dzień 31 grudnia 2019 r. występowały zaległości, o tyle był w trakcie starania się o układ ratalny, którego procedowanie – z przyczyn od niego niezależnych – trwało kilka miesięcy. Zwrócił ponadto uwagę, że wskazane uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisy ustawy COVID-19 nie zawierają wskazania, że udzielana pomoc jest pomocą publiczną, ani też nie zawierają definicji pojęcia przedsiębiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji. Wskazał jednocześnie, że organy nie powołały żadnych innych przepisów, które miałyby uzasadnić wydanie rozstrzygnięcia i zasadność dokonanych stwierdzeń skutkujących odmowa wsparcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wyjaśnił, że skarżący jest dłużnikiem ZUS za okres czerwiec 2017 r. – listopad 2019 r. oraz styczeń – luty 2020 r. i listopad 2020 r. - luty 2021 r. Zadłużenie przekracza kwotę 40.000 zł i znacznie przekracza wysokości należnych składek za rok składkowy. W ocenie organu złożenie wniosku o niezrywanie układu ratalnego, który nie jest przez skarżącego wykonywany, nie może stanowić o uznaniu, że jest on nierówno traktowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżanych decyzji z prawem. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2020 r. skarżący wystąpił do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia za okres od marca do maja 2020 r. na podstawie ustawy o COVID -19. Uzasadniając decyzję o odmowie udzielenia zwolnienia organ wskazał, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, która może być udzielona wyłącznie przedsiębiorcy, który na dzień 31 grudnia 2019 r. nie znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów unijnych, ale który później, z powodu epidemii COVID-19, napotkał trudności lub znalazł się w trudnej sytuacji. W związku z tym ZUS przyjął, że ze zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, których dotyczy Tarcza Antykryzysowa, będą mogli skorzystać tylko ci przedsiębiorcy, którzy na dzień 31 grudnia 2019 r. nie zalegali z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy. Organ stwierdził, że przypadku skarżącego na dzień 31 grudnia 2019 roku zalegał on z opłacaniem składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy. Podsumowując organ wywiódł jednozdaniową konkluzję, że w związku z powyższym stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za wskazane miesiące. Powyższą argumentację powtórzył organ odwoławczy w zaskarżonym do Sądu orzeczeniu. Zauważyć należy, że organy obu instancji uzasadniając wydane rozstrzygnięcia powołały się jedynie na treść art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID-19 (przy czym organ odwoławczy jako jednostkę redakcyjną przywołał przepis art. 31 zq ust. 2 i 4 cyt. ustawy). Przepis ten nie zawiera wskazania, iż udzielana pomoc jest pomocą publiczną, nie definiuje także pojęcia przedsiębiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji wiążąc to z zaległościami w opłacaniu składek oraz uzależnia udzielenie pomocy od spełnienia innych przesłanek. Organy nie wskazały prawnej podstawy uzasadnienia wydania rozstrzygnięcia i zasadność dokonanych stwierdzeń skutkujących odmową wsparcia. Obowiązkiem organu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma też kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366). Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia, tak prawnego, jak i faktycznego. Organy nie wskazały przepisów, które uzasadniałyby odmowę zwolnienia strony z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek. Nie wskazały także dowodów potwierdzających, że skarżący zalega z opłacaniem należności z tytułu składek oraz nie wywiązuje się z zawartego układu ratalnego. Organ odwoławczy nie ustosunkował się ponadto do podnoszonej przez skarżącego w odwołaniu kwestii związanej z wystąpieniem strony o przedłużenie/niezrywanie systemu ratalnego. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że skarżący jest dłużnikiem ZUS w okresie czerwiec 2017 – listopad 2019 oraz styczeń – luty 2020 i listopad 2020 - luty 2021 r., zadłużenie przekracza kwotę 40.000 zł i znacznie przekracza wysokości należnych składek za rok składkowy. Informacje podane w odpowiedzi na skargę nie konwalidują wad uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Odpowiedź na skargę organ nie stanowi uzupełnienia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien jedynie odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu nie są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 lutego 2020 r., III SA/Lu 366/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt 452/18, WSA w Bydgoszczy z dnia 13 października 2020 r. I SA/Bd 458/20). Rozpatrując ponownie sprawę organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ ponownie rozważy, czy stronie w niniejszej sprawie przysługuje wsparcie z art. 31zo ustawy o COVID-19, stanowiące pomoc publiczną zgodnie z art. 15zzzh wskazanej ustawy. Organ wyda decyzję zawierającą niezbędne uzasadnienie faktyczne i prawne, wskazując podstawę prawną rozstrzygnięcia. W szczególności organ rozważy i dokona oceny zgłaszanych przez stronę zarzutów nieuwzględnienia procedury rozpatrywania złożonego przez skarżącego w grudniu 2019 r. ponownego wniosku o układ ratalny. Organ dokona oceny uwzględniając chronologię czynności podejmowanych przez skarżącego po upływie terminu poprzedniego układu ratalnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 20219 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w wyroku.