I SA/Gd 46/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.) Sędziowie NSA Sławomir Kozik Alicja Stępień Protokolant Zuzanna Baca po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. H. na decyzję Izby Skarbowej w G. Ośrodek Zamiejscowy w S. z dnia 6 grudnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. oddala skargę. I SA/Gd 46/01 U z a s a d n i e n i e Urząd Skarbowy w S. decyzją z dnia 23 sierpnia 2000 r. odmówił skarżącemu A. H. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. w wysokości 11.086,20 zł i odsetek za zwłokę w wysokości 34.036,60 zł. Argument podatnika o nierzetelności jego wspólnika nie może być uwzględniony, bowiem ryzyko doboru wspólnika i kontroli nad wspólnie prowadzoną działalnością gospodarczą (gorzelnia) obciąża podatnika. Sytuacja skarżącego nie jest wyjątkiem i same trudności finansowe nie mogą uzasadniać umorzenia zaległości, szczególnie że nie podjął on wysiłku spłaty zadłużenia. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji, której zarzucił niewyjaśnienie stanu faktycznego, pominięcie słusznego interesu podatnika i nie rozważenie z urzędu czy w sprawie miał zastosowanie art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W szczególności uzasadnienie decyzji nie pozwala na kontrolę czy organ uwzględnił całokształt okoliczności sprawy. Organ nie rozważał czy w sprawie ma zastosowanie "ważny interes publiczny" i pominął okoliczność, że brak dochodów uniemożliwiał skarżącemu zapłatę podatku. Na poparcie swych twierdzeń podatnik przytoczył liczne orzecznictwo sądowe. Izba Skarbowa w G. - Ośrodek Zamiejscowy w S. decyzją z dnia 6 grudnia 2000 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zaniżenie dochodu za 1993 r. zostało ustalone już w 1994 r., a bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego w dniu 11 maja 1995 r. Bieg terminu zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej rozpoczął bieg od dnia 29 czerwca 1996 r. tj. od dnia następnego po wydaniu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Małżonkowie H. zamieszkują w trzypokojowym mieszkaniu własnościowym utrzymując się z pomocy dwójki pracujących dzieci i dorywczej pracy A. H. Jednak nie tylko bieżąca sytuacja materialna ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. We wcześniejszych latach małżonkowie H. uzyskiwali dochody z pracy i ze sprzedaży nieruchomości, ale skarżący nie dokonał żadnej wpłaty zaległości podatkowej. Spłata innych zobowiązań nie może mieć pierwszeństwa przed spłatą zaległości podatkowych. A. H. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie powyższej decyzji. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy kierował się wyłącznie interesem Skarbu Państwa, a nie osobistą sytuacją majątkową podatnika. Ponadto organ ten z naruszeniem art. 122 Ordynacji podatkowej, bez uzupełnienia materiału dowodowego dokonał własnych ustaleń dla potrzeb decyzji ostatecznej. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Skarżący w piśmie z dnia 5 maja 2001 r. podkreślił, że jego trudności finansowe wiązały się z nieuczciwym działaniem wspólnika i niestarannością "Polmosów" przekazujących zapłatę na konto tego wspólnika. Spłata zadłużenia wobec rolników wynikała z ich agresywnej postawy. Późniejsza dorywcza praca w Niemczech nie była satysfakcjonująca. Obecnie z uwagi na zawał serca podjęcie przez skarżącego jakiejkolwiek pracy jest niemożliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) - zważył, co następuje: Zgodnie z art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Przepis ten posługuje się konstrukcją uznania administracyjnego tzn. że ocena, czy w konkretnym przypadku zachodzą wyjątkowe okoliczności, została pozostawiona organowi podatkowemu. Decyzje te podlegają ograniczonej kontroli sądu administracyjnego. Kontroli nie podlega samo uznanie administracyjne, lecz jedynie kwestia czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności czy wydano ją w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. W wyroku z dnia 3 listopada 2000 r. III SA 8065/98 LEX nr 47102 NSA wskazał, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia ważnego interesu podatnika. W orzecznictwie NSA przeważa pogląd (por. np. wyroki z dnia 24 kwietnia 2001 r. I SA/Ka 498/00 LEX nr 47484, czy z dnia 18 lutego 2000 r. III SA 372/99 LEX nr 40735), że umorzenie zaległości podatkowej będzie uzasadnione w przypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Zasadą bowiem jest płacenie podatków przez wszystkich podatników i wszelkie odstępstwa od niej mogą mieć wyjątkowy charakter. Zasada ta musi być szczególnie rygorystycznie stosowana do zaległości powstałych w związku z działalnością gospodarczą. Wszelkie ulgi godzą w zasadę równości gospodarczej, uprzywilejowują bowiem jedne podmioty gospodarcze względem innych, działających w takich samych warunkach rynkowych. Użyte przez ustawodawcę pojęcie nieostre (ważny interes podatnika) nie może być interpretowane w sposób subiektywny. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2001 r. III SA 1590/00 - LEX nr 79619). W niniejszym przypadku sytuacja podatnika była trudna, jednak nie należała do wyjątkowej w okresie transformacji i dużego bezrobocia na terenie b. województwa słupskiego. Jak wykazał organ odwoławczy podatnik i jego żona w latach 1993 - 1995, a częściowo także w 1996 r. osiągali dochody, które powinny przynajmniej w części być przeznaczone na opłatę zaległości podatkowych. W dalszych latach podatnik także osiągał dochody z pracy dorywczej. Wysokości tych dochodów nie ujawnił, ale w piśmie z dnia 5 maja 2001 r. stwierdził, że "utrzymać 4 osobową rodzinę oraz wykształcić dzieci... wpływ gotówki nie był, aż tak duży, by można było żyć ponad stan". Wprawdzie skarżący wykazał, że w 2001 r. jego sytuacja uległa zmianie (zawał serca uniemożliwiający pracę), ale jest to okoliczność, która powstała po wydaniu decyzji i może być podniesiona w nowym wniosku o umorzenie zaległości. Odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie stwarza bowiem powagi rzeczy osądzonej i można żądać umorzenia zaległości podatkowej tak długo, jak długo ta zaległość istnieje (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2000 r. III SA 398/99 - LEX nr 40499). Należy zresztą wskazać, że aktualnie zobowiązanie podatkowe winno ulec przedawnieniu, co skutkowałoby jego wygaśnięciem (art. 59 Ordynacji podatkowej). Mając powyższe na względzie należało skargę oddalić w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). AW