I SA/Gd 468/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi I. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 5 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postepowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 stycznia 2017 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 listopada 2016r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podał, że organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej I.D., na podstawie wystawionego w dniu 05.11.2015 r. tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za 08/2015 r. w kwocie należności głównej - 14.566,00 zł. Odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej w dniu 23.11.2015 r. W dniu 16.12.2015 r. został wystawiony zmieniony tytuł wykonawczy, którego odpis doręczono I.D. dnia 07.01.2016 r. Pismem z dnia 14.01.2016 r. (nadanym w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w tym samym dniu), I.D. zgłosiła zarzuty dotyczące postępowania prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy, jako ich podstawę podnosząc art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7, 8, 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.), dalej u.p.e.a. Jednocześnie zobowiązana stwierdziła, iż wskazany środek prawny składa w terminie 7 dni od dnia doręczenia jej odpisu tytułu wykonawczego. Zdaniem strony, tytuł wykonawczy wystawiony dnia 16.12.2015 r. jest nowym tytułem, gdyż został on opatrzony inną datą wydania niż poprzedni. Organ odwoławczy zauważył, że zobowiązana złożyła zarzuty w związku z doręczeniem jej - wydanego na podstawie art. 28b § 1 u.p.e.a. - zmienionego tytułu wykonawczego. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydana decyzja, postanowienie lub inne orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym albo zostanie złożona korekta dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, powodująca zwiększenie wysokości należności pieniężnej, wierzyciel niezwłocznie sporządza zmieniony tytuł wykonawczy. Przy czym Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, iż skierowanie do organu egzekucyjnego zmienionego tytułu wykonawczego nie wszczyna nowego postępowania egzekucyjnego. Dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy, a uprzednio wszczęta egzekucja administracyjna jest kontynuowana przez realizację zastosowanych środków egzekucyjnych oraz stosowanie kolejnych środków egzekucyjnych (por. art. 28c u.p.e.a.). W kontekście powyższego organ odwoławczy podkreślił, że środek prawny w postaci zarzutów z art. 33 u.p.e.a. przysługuje zobowiązanemu wyłącznie w początkowej fazie prowadzonego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1068/13). Stanowi o tym art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., wskazując, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Po upływie siedmiodniowego terminu do zgłoszenia zarzutów nie mogą być one przez zobowiązanego uzupełnione ani nie może on wnieść nowych zarzutów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Go 1/15). Tym samym na innych etapach postępowania zobowiązanemu zarzuty nie przysługują. Dotyczy to również etapu wystawienia i doręczenia odpisu zmienionego tytułu wykonawczego, który jest tylko kontynuacją prowadzonej egzekucji administracyjnej. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że wydany na podstawie art. 26 § 2 u.p.e.a. wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1305) zawiera wyraźne wskazanie, że "W przypadku zmienionego tytułu wykonawczego zobowiązanemu nie przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej". W rzeczonym przypadku, wystawiony w dniu 16.12.2015 r. zmieniony tytuł wykonawczy, również zawierał powyższe pouczenie. W związku z powyższym bezprzedmiotowe są twierdzenia strony, iż "traktuje" ona ten tytuł jako nowy tytuł wykonawczy. Wola strony nie może zmieniać ani prowadzić do obejścia bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej zobowiązana mogła skutecznie wnieść zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 05.11.2015 r. do dnia 30.11.2015 r. Odpis tego tytułu wykonawczego został jej bowiem doręczony w dniu 23.11.2015 r. Jako że strona wniosła zarzuty w dniu 14.01.2016 r. (w związku z doręczeniem jej odpisu zmienionego tytułu wykonawczego), skonstatować należało, iż organ egzekucyjny słusznie zastosował art. 61 a § 1 k.p.a. i odmówił wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku I.D. wniosła o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 05.01.2017r. oraz w całości poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17.11.2016r., zarzucając naruszenie przepisów: 1. art. 61a § 2 w związku z 18 i art. 33 § 1 punkty 1, 2, 6, 7, 8 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016r., poz. 599 z późn. zmian.) poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie dot. zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16.12.2015r, nr [...], 2. art. 124 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 23 z późn. zmian.) - dalej k.p.a. - w związku z art. 18 i art. 33 § 1 punkty 1, 2, 6, 7, 8 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania dot. zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16.12.2015r, nr [...]. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organy obydwu instancji bezzasadnie zaniechały rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organy I i II instancji błędnie uznały, iż zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu. Zarzuty zostały złożone w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Skarżąca podkreśliła, iż w swoim piśmie z dnia 14.01.2016r. wyjaśniła, że: "Tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 16.12.2015r. traktuję jako nowy tytuł wykonawczy - gdyż został on opatrzony nową datą wydania (poprzedni tytuł wykonawczy sporządzony został w dniu 05.11.2015r.)." Skoro zarzuty dotyczyły nowego tytułu wykonawczego i zostały wniesione w terminie 7 dni od dnia doręczenia mi odpisu tytułu wykonawczego, to brak było podstaw do wydania postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak pojmując rolę Sądu stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest legalność odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgłoszonych przez skarżącą po otrzymaniu zmienionego tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 61a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (§ 1).§ 2. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2). Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji z mocy art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, utożsamia się w orzecznictwie z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (zob. np. wyrok NSA z 7 lutego 2014 r., I OSK 2159/12, CBOSA). W tym miejscu przypomnieć trzeba, że w świetle art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 27 § 1. u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. W myśl art. 28b § 1 u.p.e.a., jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydana decyzja, postanowienie lub inne orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym albo zostanie złożona korekta dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, powodująca zwiększenie wysokości należności pieniężnej, wierzyciel niezwłocznie sporządza zmieniony tytuł wykonawczy. Przy czym na podstawie art. 28c u.p.e.a., w przypadku skierowania do organu egzekucyjnego zmienionego tytułu wykonawczego, zmienionego jednolitego tytułu wykonawczego lub zmienionego zagranicznego tytułu wykonawczego, dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy, a uprzednio wszczęta egzekucja administracyjna jest kontynuowana przez realizację zastosowanych środków egzekucyjnych oraz stosowanie kolejnych środków egzekucyjnych. Wystawienie zmienionego tytułu nie wszczyna zatem nowego postępowania egzekucyjnego, postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie pierwotnego tytułu wykonawczego jest w dalszym ciągu kontynuowane. Z powyższych uregulowań prawnych płynie wniosek, że zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wnoszone przez zobowiązanego w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a pouczenie, o którym mowa w pkt 9 cyt. wyżej art. 27 § 1 u.p.e.a. jest skuteczne w dniu doręczenia zobowiązanemu "pierwotnego" tytułu wykonawczego, w związku z czym od tego dnia liczy się upływ ww. terminu. Powyższe nie oznacza jednak, że zobowiązany jest pozbawiony możliwości ingerowania w ogóle w tok postępowania egzekucyjnego, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 33 u.p.e.a. Na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. może bowiem złożyć skargę na czynności egzekucyjne, a na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a. ustawy może żądać wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, że artykuł 59 u.p.e.a. nie ustanawia terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem przedmiotowe żądanie zobowiązany może wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej, na podstawie wystawionego w dniu 05.11.2015 r. tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za 08/2015 r. w kwocie należności głównej - 14.566,00 zł. Odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej w dniu 23.11.2015 r. Skarżąca mogła zatem skutecznie wnieść zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 05.11.2015 r. do dnia 30.11.2015 r. W dniu 16.12.2015 r. został wystawiony zmieniony tytuł wykonawczy, którego odpis doręczono skarżącej dnia 07.01.2016 r. Ten zmieniony tytuł wykonawczy nie wszczynał jednak nowego postępowania egzekucyjnego, a został wystawiony w toku już prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wniesienie zarzutów w fazie postępowania egzekucyjnego, innej niż wstępna, nie zostało przewidziane w przepisach u.p.e.a., nie była zatem możliwa ich merytoryczna ocena, co w ocenie Sądu stanowiło przeszkodę do wszczęcia postępowania wywołanego wniesieniem zarzutów po otrzymaniu zmienionego tytułu wykonawczego. Końcowo stwierdzić trzeba, że uzasadnienia postanowień organów obu instancji spełniają wszystkie wymogi określone w art. 124 § 1 i 2 k.p.a., w szczególności zawierają wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, dające podstawy do oceny zasadności podstaw podjętego rozstrzygnięcia prawnego. Tym samym zaskarżone postanowienie należało uznać za prawidłowe. Uznając, że zaskarżone postanowienie w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszało prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wobec braku podstaw do usunięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.