I SA/Gd 470/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia NSA Zbigniew Romała, Protokolant Elżbieta Cymanowska, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. i B. B. na decyzję Izba Skarbowej w B. z dnia 16 lutego 2001 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. oddala skargę I SA/Gd 470/01 UZASADNIENIE Urząd Skarbowy w T., decyzją z dnia 17 listopada 2000r., kierując się m. in. art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, określił podatnikom H. B. i B. B. wysokość zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999 w kwocie 887,40zł wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż dokonane przez podatników odliczenia od podatku z tytułu wydatków poniesionych na remont i modernizację budynku mieszkalnego zostały zakwestionowane z uwagi na brak tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Od decyzji tej podatnicy złożyli odwołanie wnosząc o jej uchylenie, wskazując na zawartą w dniu 15 maja 1978r. umowę na podstawie której nabyli nieruchomość zabudowaną m. in. przedmiotowym budynkiem mieszkalnym. Podatnicy podkreślili, że umowa ta nie została zawarta w formie aktu notarialnego, bowiem nie dysponowali w tym czasie pieniędzmi , poza kwotą, którą uiścili zbywcy nieruchomości; krótko potem osoba ta zmarła. Podatnicy oczekują na możliwość pozyskania własności nieruchomości w drodze zasiedzenia. Płacą podatek od tej nieruchomości i czują się jej właścicielami. Izba Skarbowa w B., decyzją z dnia 16 lutego 2001r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 158 Kodeksu cywilnego umowa przenosząca własność nieruchomości powinna być sporządzona w formie aktu notarialnego; brak takiej formy skutkuje nieważnością tak dokonanej czynności prawnej. Zgodnie z art. 73 § 2 Kc, jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę szczególną (tu: formę aktu notarialnego), to czynność prawna dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna. Organ odwoławczy wskazał, że w związku z tym zawarta przez podatników umowa sprzedaży w zwykłej formie pisemnej nie przeniosła na nich prawa własności. Bez znaczenia w związku z tym, w aspekcie prawa podatkowego są ponoszone przez podatników wydatki remontowe wobec braku uprawnień do dokonywania odliczeń podatkowych. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż zgodnie z art. 172 § 1 Kodeksu cywilnego może nastąpić nabycie' nieruchomości w drodze zasiedzenia (w przypadku posiadania, nieprzerwanie od dwudziestu lat, nieruchomości jako posiadacz samoistny). Bez znaczenia dla sprawy ma to czy uprzednie decyzje organów podatkowych nie podważały posiadania przez podatników tytułu własności przedmiotowej nieruchomości. Od decyzji tej podatnicy złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Strona skarżąca podkreśliła, iż w budynku mieszkalnym przeprowadzili remont już w roku 1995; przeprowadzona kontrola skarbowa nie zakwestionowała faktu posiadania tytułu prawnego do budynku mieszkalnego; będąc przekonanymi, że i w roku 1999 będą mogli dokonać tego odliczenia podjęli decyzję o przeprowadzeniu remontu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153/02, poz. 1271 ze zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153/02, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: I. Zgodnie z dyspozycją art. 27a ust. 19/ ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (pdf) podatek dochodowy od osób podlegających nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, obliczony zgodnie z art. 27 zmniejsza się (...) jeżeli w roku podatkowym podatnik poniósł wydatki na własne potrzeby mieszkaniowe przeznaczone na (...) remont i modernizację budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie tytułu prawnego (...). Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie: czy stanowi tytuł prawny, o jakim mowa w art. 27a ust. 19/ ustawy o pdf zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości bez zachowania formy aktu notarialnego, na podstawie której podatnicy od dnia 15 maja 1978r. posiadają zabudowaną nieruchomość, zaś zbywca nabyła prawo do korzystania z pieniędzy oznaczonej przez strony umowy jako cenę zakupu nieruchomości. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć przecząco. W aktach sprawy znajduje się umowa sprzedaży z .dnia 15 maja 1978 r. zawarta pomiędzy podatnikami a zbywcą G. S., będącą jednocześnie potwierdzeniem odebrania przez zbywcę, w obecności świadków, ceny sprzedaży zabudowanej m. in. domem mieszkalnym, nieruchomości. Na podstawie tej umowy, co jest poza sporem, skarżący korzystali z budynku mieszkalnego będącego przedmiotem tej umowy nieprzerwanie od roku 1978. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, iż organy podatkowe dokonały analizy skutków prawnych zawartej przez skarżących umowy sprzedaży nieruchomości bez zachowania formy aktu notarialnego, wskazując na skutki prawne w zakresie prawa cywilnego w ramach dyspozycji art. 158 Kodeksu cywilnego. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż umowa sprzedaży nieruchomości zawarta bez zachowania formy aktu notarialnego nie rodzi skutku rzeczowego (art. 158 w związku z art. 78 Kodeksu cywilnego), jednak podkreślenia wymaga fakt, iż ustawodawca nie ograniczył tytułu prawnego w rozumieniu art. 27a ust. 1g/ jedynie do tytułu własności. Nie ma wątpliwości interpretacyjnych, iż do odliczenia związanego z remontem (modernizacją) budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego jest uprawniony jedynie ten podatnik, który zajmuje budynek lub lokal na podstawie tytułu prawnego. Wskazać jednak należy, iż takim tytułem prawnym może być nie tylko decyzja administracyjna o przydziale lokalu, orzeczenie sądowe czy akt własności ale również umowa najmu, dzierżawy, umowa użyczenia lub też umowa nienazwana. Ustawodawca nie wyłączył bowiem formy umowy cywilnoprawnej do powstania tytułu prawnego w rozumieniu 27a ust. 19/ ustawy o pdf; wynika to wprost z użycia pojęcia tytuł prawny bez dookreślenia tego pojęcia. W tej sprawie jednak, mając na uwadze nie budzącą wątpliwości wolę stron wynikającą wprost z treści zawartej w dniu 15 maja 19978 r. umowy, należy stwierdzić, że zawarto umowę sprzedaży; jako właścicieli traktowali siebie skarżący ponosząc również wszelkie ciężary związane z nieruchomością, w tym uiszczali podatek od nieruchomości (poza sporem). Tym samym stwierdzić należy, iż strony nie zawarły ani umowy najmu ani dzierżawy ani innej umowy pozwalającej na przyjęcie, że posiadają oni tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym. W wyroku z dnia 29 czerwca 1999 r. w sprawie III CKN 264/98 ( opubl. LEX 50694 ) Sąd Najwyższy stwierdził, że umowa sprzedaży nieruchomości zawarta bez zachowania formy aktu notarialnego nie rodzi skutku rzeczowego, ale dla oceny wymagalności roszczeń o zwrot spełnionych w wyniku jej realizacji świadczeń może być postrzegana w ramach swoistego nienazwanego prawa, na które składa się korzystanie przez nieformalnego nabywcę z nieruchomości za zgodą właściciela w zamian za korzystanie przez właściciela z pieniędzy uiszczonych przez nabywcę tytułem ceny. Orzeczenie to w tej sprawie nie ma zastosowania, sprawa bowiem nie dotyczy wzajemnych rozliczeń pomiędzy stronami umowy a wyłącznie oceny czy zawarty kontrakt stanowi tytuł prawny w rozumieniu art. 27a ust. 1g/ ustawy o pdf; poza sporem winna być bowiem okoliczność, iż wolą stron umowy było nabycie nieruchomości i w zakresie prawa podatkowego skarżący, wobec nie zachowania formy aktu notarialnego nabycia nieruchomości, nie posiadają tytułu prawnego do przedmiotowego budynku mieszkalnego. Poza sporem jest, iż skarżący nie złożyli, pomimo upływu terminu o jakim mowa w dyspozycji art. 172 § l Kodeksu cywilnego, wniosku do sądu powszechnego. o stwierdzenie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, zaś w Księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, jako jej właściciel figuruje nadal G. S. Organy podatkowe nie posiadają kompetencji do zastąpienia sądu powszechnego w ustaleniu stany faktycznego i prawnego i w wydaniu orzeczenia określającego kto uzyskał prawo własności przedmiotowej nieruchomości w drodze zasiedzenia i w jakiej dacie. II. Zdaniem Sądu w tej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów proceduralnych, w tym dyspozycji art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej; nie doszło też do naruszenia zasady ochrony praw nabytych ( art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej ). Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji ją poprzedzająca, wydana została w oparciu o stan faktyczny i prawny w roku podatkowym 1999; bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy pozostaje fakt wydania wadliwej decyzji w latach podatkowych poprzednich; organy podatkowe nie mają bowiem obowiązku powtarzania błędów wynikających z uprzednio ustalonego wadliwie stanu faktycznego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, nie stwierdzając naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270) skargę oddalił.