I SA/Gd 476/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 września 2011 r. sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. I SA/Gd 476/11 UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z 7 lipca 2009 r., na podstawie m.in. art. 21 § 3 i art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako O.p.) oraz art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a/ ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2004, nr 54, poz. 535 ze zm.) określił skarżącemu J. H. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za wskazane okresy rozliczeniowe od stycznia do listopada roku 2006, w kwotach odmiennych od deklarowanych. Decyzja ta została wysłana w dniu 9 lipca 2009r. listem poleconym na adres korespondencyjny skarżącego tj. G., ul. [...]. Z uwagi na nieobecność adresata, przesyłkę tę w dniu 13 lipca 2009r. pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym w G., o czym powiadomiono skarżącego pozostawiając awizo w oddawczej skrzynce pocztowej. Przesyłka ta nie została podjęta przez skarżącego. Uznana została za doręczoną skarżącemu w trybie art. 150 § 1 O.p. w dniu 27 lipca 2009r. Postanowieniem z 13 marca 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 233 § 2 pkt 1 O.p. stwierdził, że odwołanie strony zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że bieg terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej rozpoczął się w dniu skutecznego doręczenia przesyłki tj. w dniu 27 lipca 2009r. i upłynął z dniem 10 sierpnia 2009r., tym samym odwołanie strony z dnia 7 stycznia 2011r. (data nadania w urzędzie pocztowym) zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu zawitego (por. sprawa WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 477/11). Rozpoznając wniosek strony z 7 stycznia 2011r. (data nadania w urzędzie pocztowym) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 7 lipca 2009 r., postanowieniem z 14 marca 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 162 § 1 i § 2 O.p. w związku z art. 163 § 2 O.p., stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej i odmówił jego przywrócenia. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia przywołano brzmienie przepisów art. 162 § 1 i 2 O.p., w których określone zostały przesłanki przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności procesowej i dokonał ich wykładni, przywołując przy tym orzecznictwo sądów administracyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie uzasadniają przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej. Fakt, że skarżący przebywał poza wskazanym adresem nie uprawdopodobnia braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ podatkowy podkreślił, że skarżący był informowany o toczącym się wobec niego postępowaniu podatkowym, odbierał kierowaną do niego korespondencję, co wynika z akt sprawy. Tym samym skarżący mógł się spodziewać, że prowadzone przez organ podatkowy postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki może zostać zakończone w każdym czasie. Zdaniem organu podatkowego skoro skarżący, udając się na urlop, zaniechał powiadomienia o tym organu podatkowego nie informując o każdej zmianie swego adresu, to przyjąć należało, że nie zachował on należytej staranności i nie zabezpieczył dostatecznie własnych interesów procesowych. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej skarżący dopuścił się niedbalstwa. Organ podkreślił również, że zgodnie z art. 146 O.p. w toku postępowania strona ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie swego adresu, zaś w razie zaniedbania tego obowiązku – pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że skarżący wiedział, że wobec niego toczy się postępowanie kontrolne w zakresie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane okresy rozliczeniowe, na podstawie upoważnienia do kontroli z 23 stycznia 2007r., które skarżący odebrał (i pokwitował odbiór) osobiście. Odbierał liczną korespondencję od organu podatkowego wzywającego go do okazania dokumentacji podatkowej. Skarżący wiedział również o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy na dzień 7 lipca 2009r. wyznaczonym postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z 29 kwietnia 2009r., doręczonym skarżącemu osobiście; natomiast pismem z 5 czerwca 2009r. (doręczenie 25 czerwca 2009r.) wyznaczono stronie termin siedmiu dni do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w nin. sprawie; skarżący z prawa tego nie skorzystał. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, skoro skarżący miał świadomość, że w jego sprawie toczy się postępowanie podatkowe, to przy dołożeniu należytej staranności mógł on uzyskać telefonicznie lub pisemnie informacje na temat stanu sprawy czy też na temat ewentualnego rozstrzygnięcia. Zaniedbanie w tym zakresie obciąża skarżącego. Zdaniem organu, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a oceny tej należy dokonywać w kategoriach zachowania reguł starannego działania, biorąc pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiłyby stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Uchybienie terminu usprawiedliwia jedynie niemożność usunięcia przeszkody przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywołano postanowienie Naczelnego sądu Administracyjnego z 2 października 2002r. w sprawie V SA 793/02. Podkreślono, że gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przywrócenie terminu nie jest możliwe (wyrok NSA z 4 października 2000r. w sprawie I SA/Gd 60/00). Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając skarżonemu postanowieniu: 1/ naruszenie art. 121 i art. 122 O.p. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, zwłaszcza przez przyjęcie, że do uchybienia terminu doszło z winy skarżącego; 2/ naruszenie art. 162 § 1 O.p. w związku z art. 223 O.p. poprzez nieuwzględnienie faktu, że skarżący złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia i w związku z nieuzasadnioną odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uznanie, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu; 3/ naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na nieuwzględnieniu słusznego interesu strony. W uzasadnieniu pełnomocnik strony podkreślił, że w okresie kiedy organ pierwszej instancji wydał decyzję, skarżący przebywał na urlopie poza miejscem swego zamieszkania i w tym okresie nie miał realnej możliwości pozyskania informacji o wydanej i przesłanej do niego decyzji; (...) brak usprawiedliwionej nieświadomości nie można w związku z tym uznać za choćby lekkie niedbalstwo (...). W uzasadnieniu skargi podkreślono również, że okoliczności występujące po stronie skarżącego (...) w czasie gdy kierowana była do niego korespondencja świadczą, iż przeszkoda w odbiorze korespondencji była niezależna od skarżącego i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Świadczy i tym chociażby fakt, iż skarżący niezwłocznie po pozyskaniu wiadomości o rzekomym doręczeniu w trybie zastępczym złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem (...). Skarżący przebywał, w okresie kiedy kierowana była do niego korespondencja, na urlopie, czego organ w skarżonym postanowieniu nie wziął pod uwagę. Skarżący (...) nie miał obowiązku zabezpieczania się w tym czasie w dotrzymaniu terminu, tym bardziej, że nie był świadomy, iż w danym okresie zostanie wydana stosowna decyzja. Organ sam wskazał, że podatnik wcześniej odbierał wezwania, jak również prowadził korespondencję z organem podatkowym. Świadczy to o tym, że skarżącemu nie było obojętne prowadzone postępowanie, a tym samym wskazywał zainteresowanie toczącą się sprawą (...). Autor skargi podkreślił ponadto, że organ pominął stanowisko strony przywołujące wyrok NSA z 14 maja 1998r. w sprawie IV SA 1153/96, w którym podkreśla się, że podatnik winien uprawdopodobnić brak winy a nie brak winy udowodnić. Pełnomocnik ponadto wskazał, że (...) organ pominął fakt wielokrotnie sygnalizowany przez stronę, iż dokonano włamania do samochodu skarżącego, w wyniku czego skradziona została cała dokumentacja podatkowa za okres 2004-2006 (...). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: I. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli orzeczenie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. II. Należy podkreślić, że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008r. sygn. akt II FSK 1665/06, opubl. w: systemie LEX nr 471526), zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu podatkowym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd. Decyzja wymiarowa została wysłana przez organ w dniu 9 lipca 2009r. listem poleconym na adres skarżącego tj. G., ul. [...]. Z uwagi na nieobecność adresata, przesyłkę tę w dniu 13 lipca 2009r. pozostawiono w urzędzie pocztowym w G. na okres 14 dni do dyspozycji adresata, o czym powiadomiono stronę pozostawiając awizo w oddawczej skrzynce pocztowej. Przesyłka ta nie została podjęta przez skarżącego; uznana została za doręczoną w trybie art. 150 § 1 O.p. - w dniu 27 lipca 2009r. III. Zdaniem Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż wbrew jej argumentacji nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny stanu faktycznego przez pryzmat unormowań zawartych w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Przepis ten stanowi, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Istotne znaczenie ma więc ustalenie daty doręczenia stronie decyzji, bowiem od następnego dnia rozpoczyna się bieg terminu dla złożenia odwołania. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia zauważyć trzeba, że spór między stronami w zasadzie sprowadza się do kwestii ustalenia czy doręczenie skarżącemu wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego decyzji z 7 lipca 2009 r. było skuteczne oraz zasadności odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. a/ w pierwszej kolejności Sąd dokonał oceny prawidłowości doręczenia skarżącemu ww. decyzji biorąc pod uwagę powoływaną przez skarżącego okoliczność wyjazdu na urlop. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 149 zd. 1 O.p). Przepis art. 150 § 1 pkt 1 O.p. stanowi z kolei, że w przypadku doręczania pisma przez pocztę w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany ww. przepisach poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. O pozostawieniu pisma w placówce pocztowej adresata zawiadamia się dwukrotnie, a powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a O.p.). Jednocześnie zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, między innymi na drzwiach mieszkania adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2 art. 150 O.p.). Przede wszystkim wskazać trzeba, że potwierdzenie odbioru, w którym jako rodzaj pisma wskazano ww. decyzję organu podatkowego zostało prawidłowo opisane przez pracownika poczty. Zawiera ono adnotacje dotyczące miejsca, w którym pozostawiono przesyłkę, okresu, przez jaki placówka pocztowa będzie przechowywać przesyłkę, wskazano także datę powtórnego awiza oraz datę zwrotu przesyłki do adresata. Jednocześnie skarżący nie zawiadomił organu podatkowego o zmianie adresu zamieszkania, jak również nie wskazał innego adresu do doręczeń np. na okres swego urlopu. W tym miejscu wskazać trzeba, że zgodnie z dyspozycją art. 146 O.p. w toku postępowania strona ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Z przepisu tego wynika, że doręczenie pisma skierowanego pod adresem znanym organowi podatkowemu, a w danym okresie zdezaktualizowanym, jest prawnie skuteczne (domniemanie prawidłowego doręczenia pisma). W tym stanie sprawy Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie przyjął, że doręczenie decyzji z dnia 7 lipca 2009r. było prawidłowe i miało miejsce w sposób zastępczy w dniu 27 lipca 2009 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem 10 sierpnia 2009 r. b/ Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej właściwie również przyjął, że opisane przez skarżącego okoliczności nie stanowią podstawy do wyłączenia zawinienia w niezłożeniu odwołania w prawem przewidzianym terminie. Sąd podziela także stanowisko organu podatkowego, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Skarżący jako okoliczności stanowiące o jego braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania wskazał fakt przebywania na urlopie. Ustawodawca przewidział, że w razie uchybienia terminu w postępowaniu podatkowym, w tym także terminu do wniesienia odwołania, termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 1 i 2 O.p.). Z regulacji tej wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W konsekwencji przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Osoba zainteresowana ma zaś uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tj. powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem. Pierwsza z powołanych przez skarżącego okoliczności została już przez Sąd omówiona w części uzasadnienia dotyczącej oceny prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji wymiarowej. Dla oceny kwestii braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania istotnym są dokonane ustalenia, że skarżący uchybił określonemu w art. 146 O.p. obowiązkowi zawiadomienia organu podatkowego o zmianie swego adresu. Podkreślić należy stanowisko Sądu - okolicznością, z której wynika brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi oraz która świadczyłaby o istnieniu obiektywnej przeszkody do wniesienia odwołania w terminie nie jest fakt przebywania przez niego poza miejscem zamieszkania z powodu urlopu. Nie jest też taką okolicznością przywołana przez autora skargi okoliczność, że skarżącemu ukradziono uprzednio (na co powoływał się w toku toczącego się postępowania podatkowego) dokumentację podatkową. Stwierdzić trzeba, że wskazana przez skarżącego nieobecność miała charakter czasowy i w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób zakwalifikować jej jako przeszkody nie do przezwyciężenia do dokonania czynności procesowej. Mając na uwadze, że skarżący wiedział o prowadzonym wobec niego postępowaniu podatkowym przyjąć trzeba, że nie powiadamiając organu o planowanym wyjeździe, czy też nie upoważniając innej osoby do odbioru korespondencji nie zachował on należytej staranności w dbałości o własne interesy procesowe. Ma rację organ wskazując, że zachowaniu skarżącego przypisać można niedbalstwo. Wskazać tu należy, że uprzednio skarżący chronił właściwie swe interesy i powiadamiał telefonicznie organ podatkowy o swych wyjazdach (por. notatka służbowa pracownika organu podatkowego z 29 stycznia 2006r. o telefonicznym powiadomieniu, że skarżący będzie przebywać poza G. do 1 lutego 2007r.) (por. k. 42, tom I akt postępowania podatkowego). Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. EK