I SA/Gd 48/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w sprawie ze skargi "A" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 14 lipca 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu PPPr, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zwróciło się z wnioskiem o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem o majątku i dochodach wnioskodawcy posiada on środki trwałe o wartości [...] zł, w ostatnim roku poniósł stratę w wysokości [...] zł, na prowadzonym dla niego rachunku bankowym 30 czerwca br. znajdowała się kwota [...] zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawca jest państwową jednostką budżetową finansowaną z budżetu państwa. Nie posiada własnych dochodów na pokrycie kosztów funkcjonowania ani majątku trwałego, który może zostać przeznaczony na pokrycie kosztów postępowań sądowych. Planuje wydatki związane z koniecznością uiszczania wpisów sądowych i tworzy w tym celu rezerwę we własnym budżecie. Jednak możliwość utworzenia tej rezerwy jest uzależniona od wysokości bieżących wpływów środków z budżetu państwa na rachunek wnioskodawcy. Na koniec czerwca na jego koncie było jedynie [...] zł. Wysokość tych środków w lipcu będzie podobna. Brak środków uniemożliwia pokrycie kosztów w niniejszej sprawie, jak również w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 46/11 i I SA/Gd 47/11, w których wnoszone są równocześnie skargi kasacyjne. Do wniosku dołączono wyciąg z rachunku bankowego obrazujący saldo na dzień 30 czerwca 2011 r. Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozważając zasadność przyznania w niniejszej sprawie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na fakt, że z wnioskiem o jego przyznanie wystąpiła państwowa jednostka budżetowa, będąca zarazem organem administracji publicznej, a następnie na wysokość opłat sądowych, które na tym etapie postępowania winien uiścić wnioskodawca, tj. wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 359 zł. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, będąc jednostką budżetową, umieszcza kwotę przewidywanych wydatków na kolejny rok w planie finansowym, w którym powinien zaplanować środki na wykonanie zadań ustawowych. Nie ma wątpliwości, że do zadań organu administracji, jakim jest wnioskodawca, zalicza się prowadzenie postępowań administracyjnych, a co za tym idzie udział w postępowaniach sądowoadministracyjnych dotyczących prowadzonej działalności. W oczywisty sposób możliwość składania skarg na działalność organów administracji wiąże się bowiem z wszczynaniem przez obywateli postępowań sądowych. Oznacza to, że organ administracji powinien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i przewidzieć w budżecie środki na ten cel. Brak takich środków, bez względu na to, czy spowodowany niedopatrzeniem, czy też niezależnym od danej jednostki budżetowej ograniczeniem przyznanych środków, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, które również jest formą pomocy finansowanej z budżetu państwa. Należy uznać, że skoro ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia organów administracji publicznej od kosztów sądowych, winny one przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków. Jeżeli jednak zdecydowały się przeznaczyć posiadane środki na inne cele, nie mogą powoływać się na ten fakt w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 6 września 2007 r., II OZ 709/07, nie publ.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził – wzorem procedury cywilnej – zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą też wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowania w planach finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2007 r., I FZ 567/06, postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., I FZ 123/07, nie publ. oraz postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2006 r., I FZ 550/06 i postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lipca 2010 r., I SO/Wa 19/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie wpis należny od skargi kasacyjnej wynosi 359 zł. Jest to kwota stosunkowo niewielka, która w ocenie referendarza sądowego nie ma dużego wpływu na możliwości finansowe Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Fakt obowiązku uiszczenia wpisów sądowych w innych sprawach, które wskazuje SKO we wniosku, nie może zmieniać tej oceny. Jak ustalono, łączna wysokość wpisów od skarg kasacyjnych w tych sprawach wynosi 1.077 zł. Pamiętać trzeba, że cytowany przepis regulujący instytucję prawa pomocy stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.