I SA/Gd 481/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. Z. - K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2004 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 481/04 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz określił W. Z. - K. wymiar podatku od nieruchomości na 2004 rok w kwocie 577,30 zł płatny w 4 ratach. Od powyższej decyzji W. Z. - K. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym stwierdził, iż podatek w wysokości określonej decyzją jest niegodny z prawem, albowiem decyzja powinna być wydana przy zastosowaniu stawki podatku dla budynków mieszkalnych. Budynek będący przedmiotem opodatkowania jest budynkiem mieszkalnym i liczy 87,4 m2 powierzchni. Nadto zarzucił, że oględziny budynku przeprowadzono bez powiadomienia jego jako strony postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sygn. akt [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych – ustawa z dnia 11 stycznia 1991 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 9, poz. 31 ze zm.) zobowiązanym do uiszczania podatku od nieruchomości jest m.in. właściciel lub samoistny posiadacz nieruchomości. Opodatkowaniu podlegają budynki lub ich części oraz grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym. Podatek od nieruchomości naliczany jest od powierzchni użytkowej budynku stosując stawki ustalone przez rady gminy uchwałami, które to stawki są zróżnicowane w zależności od ich wykorzystania. Okoliczności te ustala się – zgodnie z art. 6 ust. 6 tej ustawy – na podstawie wykazu nieruchomości sporządzanego na formularzu według ustalonego wzoru przez osobę fizyczną, na której ciąży obowiązek podatkowy. W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił wymiar podatku na podstawie wykazu złożonego przez W. Z. - K. który zadeklarował budynki mieszkalne o pow. 87,40 m2, grunty pozostałe o pow. 352 m2 i przy uwzględnieniu faktu, że na nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania w roku 1965 uzyskano pozwolenie na budowę, w którym przedmiot określono jako domek letni wg projektu budowlanego (decyzja PPRN z [...] nr[...]). Stąd naliczenia podatku dokonano w stawkach wynikających z uchwały Rady Gminy z [...] nr [...] (obowiązującą na terenie Gminy) w sprawie ustalenia wysokości stawek podatków od nieruchomości w 2003 roku w wysokości ustalonej dla pozycji: - inne budynki wymagające opodatkowania – budynki letniskowe wykorzystywane w okresie letnim pow.87,4 m2 – stawka 5,80 zł (§ 1 ust. 1 lit.c ppkt 2), - grunty pozostałe – 352 m2 – stawka 0,20 zł (§ 1 ust. 1 lit.c). Nadto Kolegium wskazało, iż nie jest władne do dokonania obniżenia stawek podatku oraz badania zasadności wysokości stawek w podatku od nieruchomości, gdyż sposób i organ właściwy dla ustalania wysokości stawek podatku od nieruchomości, określony jest przepisem art. 5 ustawy z 12 stycznia 1990 r. o podatkach i opłatach lokalnych, który w tym zakresie upoważnia jedynie rady gminy. Uchwała rady określająca stawki podatku od nieruchomości, obowiązujące w danym roku kalendarzowym na terenie gminy, są przepisem gminnym i jako prawo miejscowe nie podlegają żadnej kontroli kolegiów odwoławczych, które są jedynie organami właściwymi dla przeprowadzania kontroli instancyjnej decyzji administracyjnych. W kwestii przeznaczenia spornego budynku, organ odwoławczy dodatkowo wskazał, że budynek nie jest zaopatrzony w instalację centralnego ogrzewania, strona zaś zamieszkuje w P. Zgodnie z prawem budowlanym zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego wymaga decyzji – zezwolenia na zmianę sposobu użytkowania organu budowlanego, którego odnośnie tego budynku nie wydano. Kolegium zauważyło także, że jedyną przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji w czerwcu 2003 r. i przekazania sprawy wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2003 była kwestia nie wyjaśnienia powierzchni budynku. Sprawa ta została wyjaśniona i organ odwoławczy nie znajduje w obowiązującym w dacie orzekania stanie prawnym, w tym prawa miejscowego, podstaw do zmiany wydanego w I instancji rozstrzygnięcia. W. Z. - K. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu drugoinstancyjnego zaskarżył je do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego. W skardze tej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od Burmistrza kosztów postępowania wg norm przypisanych. W uzasadnieniu wskazał, iż zarówno Burmistrz jak i SKO nie uzasadnili, dlaczego została zmieniona kwalifikacja budynku mieszkalnego na inny (niemieszkalny i letniskowy). Podniósł, że aby objąć nieruchomość podatkiem wyższym niż obowiązujący dla budynków mieszkalnych, organ powinien wykazać, że nie ma ona charakteru mieszkalnego (co zdaniem skarżącego jest oczywistą nieprawdą, albowiem wykorzystywany jest przez cały rok i posiada ogrzewanie kominkowe i elektryczne). Nadto organ powinien wykazać, iż budynek ma charakter budynku letniskowego i niemieszkalnego jednocześnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę skarżący w piśmie procesowym z dnia 5 września 2004 r. wskazał, iż nie zgadza się z twierdzeniem SKO, iż budynek letniskowy mieści się w pojęciu budynku mieszkalnego tylko wówczas, gdy będzie faktycznie użytkowany przez właściciela i jego bliskich, służąc zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkalnych. Podkreślił, że jego nieruchomość jest użytkowana przez niego i jego bliskich, służąc zaspokojeniu ich potrzeb mieszkaniowych. Nadto nie zgadza się z twierdzeniem, iż budynek mieszkalny nie może, obok wspomnianych wcześniej funkcji, wypełniać funkcji rekreacyjnych czy wypoczynkowych. Dodał także, że nie posiada innego własnego mieszkania. Na potwierdzenie powyższego skarżący przy piśmie z dnia 5 marca 2005 r. przesłał, wypis z kartoteki budynków i lokali oraz kopię mapy zasadniczej. Kolejnym pismem procesowym z dnia 2 lutego 2005 r. W. Z. - K. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgłosiło, w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, żądania przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu istotnym dla wyniku sprawy. Przepis art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84) stanowi, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5, który w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania. Z przywołanego uregulowania jednoznacznie wynika, że obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Zatem każdy ze współwłaścicieli lub posiadaczy jest podatnikiem i winien brać udział jako strona w postępowaniu podatkowym (art. 134 § 1 Ordynacji podatkowej). W konsekwencji decyzją ustalającą wysokość podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy organ powinien objąć wszystkich współwłaścicieli (zob. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2003 r. I SA/Łd 1086/01 – ONSA 2004/1/33). Należy jeszcze zauważyć, że wynikające z odpowiedzialności solidarnej prawo wyboru przez organ podatkowy osoby dłużnika (art. 366 K.c. w zw. z art. 91 Ordynacji podatkowej) przysługuje dopiero w razie postępowania egzekucyjnego. W rozpatrywanej sprawie adresatem decyzji ustalającej podatek od nieruchomości położonej w K. M. przy ul.[...] 5 na 2004 r. W. Z. - K. Tymczasem z pism skarżącego załączonych do akt sprawy, w tym z informacji w sprawie podatku od nieruchomości datowanej 11 lipca 2003 r., z oświadczenia skarżącego z dnia 9 stycznia 2003 r., czy z wyjaśnień skarżącego z dnia 4 sierpnia 2003 r. złożonych do protokołu z kontroli podatkowej wynika, iż skarżący jest jednym ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości (jednym z 6 współwłaścicieli). W aktach nie ma dowodów na to, aby organy orzekające w sprawie poczyniły jakiekolwiek ustalenia, co do stanu prawnego spornej nieruchomości. Takie zaś ustalenia winny być poczynione na wstępie prowadzonego postępowania podatkowego. Objęcie decyzją, jako strony, tylko skarżącego, w sytuacji gdy był on jednym z kilku współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, rażąco narusza przepis art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, czyniąc zaskarżoną decyzję wadliwą w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Należy zauważyć, iż skarżący zarzutu w tym względzie nie podniósł w skardze, tym niemniej Sąd – zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) – nie będąc związany granicami skargi, wadliwość tę uwzględnił z urzędu. Kontynuując rozważania co do legalności zaskarżonej decyzji trzeba przypomnieć, iż istota sporu zaistniałego w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy budynek wzniesiony na działce oznaczonej nr [...] położonej w K. M. przy ul. [...] 5 jest budynkiem mieszkalnym, czy też budynkiem letniskowym, od którego – zgodnie z uchwałą Rady Gminy z dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego Nr 156, poz. 2908), wymierzono podatek od nieruchomości stosując stawkę w wysokości 5,80 zł (§ 1 ust. 1 lit.e ppkt 2 uchwały). Rozstrzygając powyższy spór należy odwołać się do uchwały 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2002 r. FPK 2/02 (ONSA 2003/2/49) i uchwały również 5 sędziów NSA z tej samej daty FPK 3/02 (ONSA 2003/2/50), w których wyrażono pogląd, podzielony przez skład sądzący w sprawie, że o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. W tym kontekście analizując stanowiska stron trzeba wskazać, że skarżący konsekwentnie podtrzymywał twierdzenie, że sporny budynek jest budynkiem mieszkalnym, i nie ma podstaw do uznania go za letniskowy, albowiem posiada parametry techniczne budynku mieszkalnego (m.in. wysokość powyżej 2,20 m, wyposażony jest w instalację elektryczną, wodociągową i grzewczą), i że zaspokaja podstawowe potrzeby mieszkaniowe współwłaścicieli. Organy natomiast, powołując się na pozwolenie na budowę tego budynku, z którego wynikało, iż dotyczy budowy domu letniskowego, nadto brak w budynku centralnego ogrzewania oraz fakt zamieszkiwania strony w P. uznały, że sporny budynek jest domem letniskowym. Podniosły, że organ budowlany nie wydał decyzji zmieniającej sposób użytkowania tego budynku, a co jest wymagane obowiązującymi przepisami. W ocenie Sądu kwestia sposobu wykorzystywania przedmiotowego budynku przez jego współwłaścicieli nie została w pełni wyjaśniona. Nie poczyniono ustaleń, które w sposób nie budzący wątpliwości pozwoliłyby przyjąć, iż faktycznie sporny budynek służy jego właścicielom (a nie tylko skarżącemu) wyłącznie dla celów wypoczynkowych (rekreacyjnych). Organy nie poczyniły ustaleń (przynajmniej takowych nie ma w materiałach sprawy), pozwalających ustalić, gdzie koncentruje się życie rodzinne i zawodowe skarżącego i pozostałych współwłaścicieli. Fakt wskazania przez skarżącego innego miejsca zamieszkania (P.) nie mógł być rozstrzygającym w sprawie, gdyż nie oznacza on, iż faktycznie w tym miejscu znajduje się centrum życiowe strony. Tę okoliczność należało uzupełnić stosownymi ustaleniami dotyczącymi m.in. miejsca i charakteru zatrudnienia skarżącego i pozostałych współwłaścicieli i ich małżonków, ich sytuacji lokalowych i potrzeb z tym związanych, częstotliwości, okresów i celów użytkowania budynku (zamieszkiwanie związane z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych czy związanych z wypoczynkiem i urlopem). Organy podatkowe – zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej – obowiązane są podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, niezależnie od działań czy braku działań stron. Nie dopełniając tego obowiązku organy spowodowały naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym w szczególności wskazanego powyżej. Dla każdego postępowania, w tym podatkowego, kluczowe znaczenie ma należyte ustalenie stany faktycznego sprawy, albowiem tylko w takim wypadku możliwe jest prawidłowe określenie zakresu praw i obowiązków strony (stron) tego postępowania. Kolejną wadą postępowania podatkowego w niniejszej sprawie było niedopełnienie przez organy obu instancji obowiązku wynikającego z art. 200 Ordynacji podatkowej, czym naruszono podstawową zasadę procedury podatkowej zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Mając na uwadze wskazane powyżej naruszenie prawa Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1a i c, 152 oraz art. 200 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.