I SA/Gd 499/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 roku postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 24 maja 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżący E. K. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi w kwocie 5.750 zł. Do wniosku dołączono: odpis zaświadczenia z dnia 4 lutego 2008 r. o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej; odpis zaświadczenia z dnia 14 marca 2008 r. o numerze indentyfikacyjnym REGON; odpis decyzji z dnia 8 grudnia 1997 r. w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej; wydruki z księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do grudnia 2014 i 2015 roku; odpisy zeznań podatkowych (PIT-36) złożonych za lata 2014-2015. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką oraz siedemnastoletnią córką (obie bez dochodów), źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego, z której w roku 2014 poniósł stratę w wysokości 117.150,85 zł, zaś w roku 2015 osiągnął zysk w kwocie 48.966,77 zł, natomiast bieżące dochody z tego tytułu pozwalają jedynie na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych rodziny, z jego rachunku bankowego, którego saldo jest ujemne i wynosi około 1.000 zł, prowadzona jest egzekucja komornicza – zobowiązania skarżącego (wraz z odsetkami i kosztami) przekraczają kwotę 1 mln 600 tys. zł. Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał: - dokument zatytułowany "Oświadczenie majątkowe" sporządzony w dniu 5 lipca 2016 r. i podpisany przez skarżącego i jego małżonkę, z którego wynika, że: (-) małżonka nie posiada żadnego majątku, wraz ze skarżącym posiada zobowiązania z tytułu kredytów bankowych udzielonych na rozbudowę zakładu przetwórstwa ryb na łączną kwotę 644.099,77 zł, natomiast skarżący dodatkowo posiada zobowiązania wobec kontrahentów na łączną kwotę 258.762,18 zł – wobec małżonków prowadzona jest egzekucja komornicza; (-) małżonkowie zamieszkują w wynajmowanym lokalu; (-) miesięczne wydatki, jakie ponoszą na opłaty za energię elektryczną, wodę oraz telefon wynoszą około 600 zł; - odpis zeznania podatkowego skarżącego za rok 2015, w którym z tytułu działalności gospodarczej wykazał on dochód w kwocie 48.966,77 zł (deklarując przychód w wysokości 538.797,80 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 489.831,03 zł); - dokumenty księgowe (wyciągi z księgi przychodów i rozchodów), z których wynika, że w okresie od stycznia do kwietnia 2016 r. skarżący osiągnął przychód z tytułu sprzedaży w łącznej kwocie 127.147,47 zł, poniósł koszty (w tym wydatki na zakup towarów, wypłatę wynagrodzeń) w łącznej wysokości 100.954,29 zł – dochód skarżącego wyniósł 26.193,18 zł; - odpis deklaracji VAT-7K za I kwartał 2016 r., w której zadeklarował dostawę towarów i usług o wartości 69.231 zł; - oświadczenie skarżącego, w którym podał on, że nie posiada żadnych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, natomiast na wyposażeniu posiada 3 kasy fiskalne, 3 patelnie profesjonalne oraz witrynę chłodniczą. W piśmie z dnia 8 lipca 2016 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że: (-) małżonkowie nie posiadają dokumentów (w tym faktur), które pozwoliłyby na weryfikację kwoty wydatków ponoszonych przez nich na utrzymanie domu; (-) pod koniec 2015 r. zostało zlikwidowane ostatnie konto bankowe (prywatne i firmowe) należące do skarżącego, czy jego małżonki; (-) małżonka skarżącego w roku 2015 nie osiągnęła żadnego dochodu. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w powołanym przepisie. Wprawdzie skarżący odpowiedział na zarządzenie z dnia 6 czerwca 2016 r., to jednak jego sytuacja finansowa wciąż pozostaje niejasna. O ile na podstawie przedłożonych dokumentów można przyjąć, że średni miesięczny dochód skarżącego i jego rodziny wynosi 6.548,30 zł netto, to uzasadnione wątpliwości budzi powoływana przez pełnomocnika okoliczność nieposiadania przez skarżącego od końca 2015 r. żadnego rachunku bankowego. Zauważyć bowiem należy, że skarżący w złożonym przez siebie oświadczeniu – w rubryce 5 urzędowego formularza PPF podał, że na dzień jego złożenia, tj. 24 maja 2016 r. posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo jest ujemne i wynosi około 1 tys. zł oraz który podlega zajęciu egzekucyjnemu. Co więcej, w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący jako przedsiębiorca, który prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów oraz jest podatnikiem VAT ma obowiązek dokonywania rozliczeń z urzędem skarbowym za pośrednictwem rachunku bankowego (art. 61 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 710). Z tych przyczyn, wobec braku dokumentu potwierdzającego, że skarżący, który – co należy podkreślić – nadal prowadzi działalność gospodarczą, zlikwidował wszystkie dotychczas posiadane rachunki bankowe, w tym konta prowadzone dla potrzeb działalności gospodarczej, referendarz sądowy nie dał wiary oświadczeniu pełnomocnika zawartemu w piśmie z dnia 8 lipca 2016 r. W konsekwencji referendarz sądowy uznał, że skarżący świadomie uchylił się od przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, czym uniemożliwił ustalenie, jakimi środkami pieniężnymi faktycznie dysponuje. Niezależnie od powyższego, należy wyjaśnić, że fakt zajęcia rachunków bankowych w toku prowadzonej egzekucji w żaden sposób nie przesądza o niemożności korzystania przez ich posiadacza ze środków pieniężnych na nich zgromadzonych. Przepis zawarty w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 128 ze zm.), stanowi bowiem, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Zatem posiadaczowi rachunku oszczędnościowego przysługuje ochrona przed egzekucją w granicach określonych w art. 54 Prawa bankowego, bez względu na źródło, z którego pochodzą środki gromadzone na takim rachunku (zob. Z. Ofiarski, Komentarz do art. 54 ustawy – Prawo bankowe, Komentarz LEX 2013). Celem instytucji zawartej w art. 54 ust. 1 Prawa bankowego jest zapewnienie egzekwowanemu dłużnikowi pewnego minimum egzystencjalnego. Z przedłożonych dokumentów wynika, że średni miesięczny dochód skarżącego i jego rodziny w okresie od stycznia do kwietnia 2016 r. wyniósł 6.548,30 zł netto, zaś koszy, jakie małżonkowie ponoszą na stałe opłaty związane z utrzymaniem domu wynoszą około 600 zł. Tym samym do dyspozycji trzyosobowej rodziny pozostaje kwota 5.948,30 zł, czyli około 2 tys. złotych na osobę. Zauważyć przy tym należy, że skarżący nie nadesłał dokumentów pozwalających ustalić wysokość jego dochodu za maj i czerwiec br., pomimo że został zobowiązany do jego udokumentowania za okres od 1 marca br., zaś wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 1 lipca br. W tak ustalonym stanie sprawy referendarz sądowy stwierdził, że wobec niemożności ustalenia, jakimi aktualnie środkami pieniężnymi dysponuje skarżący i jego rodzina nie sposób stwierdzić, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, czy też nie, a jeśli tak, to w jakiej części może w nich partycypować. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.