I SA/Gd 499/24

WyrokWSA w Gdańsku2024-12-03

Skład orzekający: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sławomir Kozik, Marek Kraus

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzut wygaśnięcia obowiązku o charakterze pieniężnym (grzywny) może być skutecznie podniesiony w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli opiera się na twierdzeniu o wygaśnięciu pierwotnego obowiązku o charakterze niepieniężnym (rozbiórki), gdy termin do zgłoszenia zarzutów dotyczących pierwotnego obowiązku już upłynął?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zarzut wygaśnięcia obowiązku o charakterze pieniężnym (grzywny) nie może być skutecznie podniesiony w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli opiera się na twierdzeniu o wygaśnięciu pierwotnego obowiązku o charakterze niepieniężnym (rozbiórki), gdy termin do zgłoszenia zarzutów dotyczących pierwotnego obowiązku już upłynął. Postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny jest odrębnym postępowaniem od egzekucji obowiązku niepieniężnego, a jego zasadność nie może być kwestionowana poprzez powoływanie się na okoliczności dotyczące pierwotnego obowiązku, zwłaszcza po upływie ustawowych terminów do zgłoszenia zarzutów.
Stan faktyczny
Skarżący R. H. wniósł skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) utrzymujące w mocy postanowienie PINB oddalające zarzuty dotyczące tytułu wykonawczego z dnia 11 kwietnia 2023 r. Skarżący podnosił, że obowiązek rozbiórki obiektów budowlanych został wykonany, co skutkowałoby wygaśnięciem obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organy administracji oraz sąd uznali, że zarzut ten jest niezasadny, ponieważ dotyczył pierwotnego obowiązku rozbiórki, a postępowanie egzekucyjne, którego dotyczył zaskarżony tytuł wykonawczy, odnosiło się do wtórnego obowiązku pieniężnego (grzywny) nałożonego za niewykonanie obowiązku rozbiórki, a termin do zgłoszenia zarzutów w sprawie pierwotnego obowiązku już upłynął.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik /spr./, Sędzia WSA Marek Kraus, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. H. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2024 r., nr WOP.7722.101.2024.JS w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z 24 kwietnia 2024 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – dalej jako "k.p.a.", art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz.U z 2023 r., poz. 682 ze zm.) – dalej: "u.p.b." i art. 33 i 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.) – dalej "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia R. H. (dalej: Zobowiązany lub Skarżący) od postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim (dalej: PINB lub Organ I instancji) z dnia 26 stycznia 2024 r. nr PINB-7146/002b/2016/RW oddalającego zarzut dotyczący tytułu wykonawczego z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr PINB-7146/002/2016/RW utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy: PINB decyzją z 12 listopada 2008 r. nr PINB-7141/083/07/PO nałożył na R. H. i M. H. obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego wraz z tarasem nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję gospodarczą usytuowanych na terenie działki nr [...]. Organ I instancji przesłał upomnienie z dnia 30 grudnia 2008 r. do bezzwłocznego wykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji. Upomnienie zostało doręczone 16 stycznia 2009 r. W związku z brakiem wykonania obowiązku, PINB w dniu 4 lutego 2016 r. wystawił tytuł wykonawczy, zaś postanowieniem z 19 kwietnia 2016 r. oddalił zarzuty wniesione przez zobowiązanych w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczące ww. tytułu wykonawczego. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 569/16 oddalił skargę M. H.i R. H. na ww. postanowienie organu odwoławczego. W dalszym toku sprawy PINB postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2018 r. nałożył na R. H. i M. H. grzywnę w wysokości 10.000 zł z jednoczesnym określeniem terminu do uiszczenia grzywny i wykonania egzekwowanego obowiązku do dnia 31 sierpnia 2018 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018 r. uchylił to postanowienie w części dotyczącej terminu uiszczenia grzywny i wykonania egzekwowanego obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 30 listopada 2018 r., w pozostałej części utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 629/18 oddalił skargę od ww. postanowienia organu. Pismem z dnia 7 października 2019 r. zobowiązani złożyli wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. PINB postanowieniem z dnia 2 stycznia 2020 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 4 lutego 2016 r.. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 1 kwietnia 2020 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie. WSA w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 428/20 oddalił skargę na ww. postanowienie. Następnie PINB w dniu 11 kwietnia 2023 r. wystawił dwa tytuły wykonawcze o nr. PINB-7146/002/16/RW - jeden na R. H. i jeden na M. H. Na podstawie tych tytułów wykonawczych Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach, jako organ egzekucyjny niebędący wierzycielem, wszczął dwa odrębne postępowania egzekucyjne dotyczące obowiązku o charakterze pieniężnym. R. H. pismem z dnia 21 kwietnia 2023 r. wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 11 kwietnia 2023 r. Odrębnym pismem zarzut wniosła M.H. Postanowieniem z dnia 15 maja 2023 r. PINB oddalił zarzuty dotyczące tytułu wykonawczego z dnia 11 kwietnia 2023 r.. Organ odwoławczy postanowieniem z 15 września 2023 r. uchylił ww. postanowienie z uwagi na to, że obowiązkiem organu było rozpoznanie zarzutów wniesionych przez zobowiązanych odrębnymi postanowieniami. PINB postanowieniem z dnia 26 stycznia 2024 r. oddalił zarzuty dotyczące tytułu wykonawczego z dnia 11 kwietnia 2023 r. w sprawie R. H. Odrębnym postanowieniem oddalił zarzuty wniesione przez M. H. Pismem z dnia 20 lutego 2024 r. R.H. wniósł zażalenie na ww. postanowienie wskazując, że obowiązek rozbiórki ww. obiektów został wykonany, skoro Skarżący rozpoczął realizację nałożonego obowiązku. W ocenie Zobowiązanego samo przystąpienie do realizacji obowiązku oznacza wykonanie tego obowiązku i tym samym oznacza, że wystąpiła przesłanka określona w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2024 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że z całokształtu materiału dowodowego wynika, że obiekty budowlane objęte nakazem rozbiórki nie zostały rozebrane, co wynika z dokumentacji fotograficznej. Potwierdził to również Skarżący, który wyjaśnił, że jedynie rozpoczął realizację obowiązku rozbiórki i sukcesywnie prowadzi prace zgodnie z nałożonym obowiązkiem. W ocenie PWINB wykonanie obowiązku rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych polega na ich całkowitym usunięciu z terenu działki. Samo przystąpienie do prac rozbiórkowych nie oznacza wykonania obowiązku. Przedmiotowe obiekty budowlane nie zostały rozebrane. W konsekwencji w niniejszym przypadku nie wystąpiła przesłanka określona w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Z uwagi na powyższe zarzut uznano za niezasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył w całości ww. postanowienie z dnia 24 kwietnia 2024 r. zarzucając mu naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym: 1) art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jej niezastosowanie we wskazanym stanie faktycznym; 2) art. 6 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej działania na podstawie i w granicach prawa; 3) art. 7 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; 4) art. 8 k.p.a. zgodnie z którym, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Stawiając powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie postanowień obu instancji w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego z dnia 11 kwietnia 2023 r., w tym zawieszenie postępowania egzekucyjnego objętego tytułem do czasu rozpoznania przedmiotowej skargi. W uzasadnieniu skargi wskazano, że postępowanie egzekucyjne dotyczące nakazu rozbiórki jest bezprzedmiotowe, zwłaszcza w światłe wielokrotnie podnoszonych zarzutów merytorycznych, które wobec aktualnego stanu sprawy winny zostać rozpatrzone w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Aktualnymi są zarzuty także co do oceny prawidłowości orzeczenia stanowiącego podstawę aktualnie nałożonej grzywny. Instrument przymusu administracyjnego zastosowany w przedmiotowym postępowaniu jest sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego jako mający służyć wykonaniu obarczonej błędem bezpodstawności decyzji. Pozostawianie w obrocie prawnym takiej decyzji administracyjnej, czy będących jej następstwem dalszych orzeczeń w świetle istnienia przesłanego do uchylenia aktu pierwotnego winno skutkować na obecnym etapie umorzeniem postępowania egzekucyjnego w administracji. W ocenie Skarżącego organy administracyjne winny w ramach uprawnień ustawowych dokonać weryfikacji podstawy stosowania grzywny, w kontekście bezpodstawności nałożenia samego obowiązku rozbiórki obiektów nie podlegających obowiązkom zgłoszeniowym prawa budowlanego. PWINB nie dokonał ciążącego na nim z urzędu obowiązku zbadania zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie podjął też działań w kierunku rewizji ustaleń będących podstawą nałożenia określonego uprzednio obowiązku. Zaniechania organu II instancji w tym zakresie stanowią naruszenie art. 7, art. 6 i art. 8 k.p.a., co skutkować powinno ich uchyleniem i umorzeniem postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę PWINB podtrzymał dotychczasową argumentację, wniósł o oddalenie skargi i obciążenie Skarżącego kosztami postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa w stopniu nakazującym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie są postanowienia organów w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów (podstawy zarzutów) enumeratywnie wymienia art. 33, zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.. Postępowanie w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych jest ściśle sformalizowane, a podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale te, które są wymienione w art. 33 u.p.e.a. Jego granice wyznacza sam zobowiązany decydując, czy w ogóle wnieść zarzuty, jakie zarzuty sformułować oraz jak je uzasadnić, przy czym katalog możliwych zarzutów stanowi enumeratywny zbiór zawarty w art. 33 u.p.e.a.. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie Skarżący zgłosił zarzut wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.) wynikającego z tytułu wykonawczego nakładającego na Skarżącego obowiązek niepieniężny dotyczących rozbiórki domku drewnianego z tarasem. Art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Przed odniesieniem się do ww. zarzutu należy wyjaśnić, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są postanowienia organów w sprawie wniesionego zarzutu wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). Postępowanie to zainicjował Skarżący zgłaszając ów zarzut po doręczeniu mu tytułu wykonawczego z 11 kwietnia 2023 r. Z kolei wskazany tytuł wykonawczy dotyczy obowiązku pieniężnego dotyczącego nałożenia grzywny wynikającego z postanowienia PINB z 27 kwietnia 2018 r. To zaś postanowienie jest środkiem egzekucyjnym zastosowanym z uwagi na niewykonanie przez zobowiązanych decyzji PINB z 12 listopada 2008 r. nakazującej im rozbiórkę określonych obiektów. Z powyższego wynika, że postanowienie wydane na podstawie art. 122 u.p.e.a. o nałożeniu grzywny jest: po pierwsze obowiązkiem pieniężnym, po drugie wtórnym w stosunku do obowiązku pierwotnego zobowiązującego do wykonania rozbiórki. Istotne jest, że w niniejszej sprawie Skarżący na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. zgłosił zarzut wygaśnięcia obowiązku z uwagi na rozpoczęcie rozbiórki obiektów. Zarzut ten nie odnosi się więc do obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego z dnia 11 kwietnia 2023 r., którego podstawą prawną jest postanowienie o nałożeniu grzywny lecz do tytułu wykonawczego z dnia 4 lutego 2016 r., którego podstawą prawną jest decyzja o nakazie rozbiórki. Takie działanie nie ma umocowania w przepisach u.p.e.a.. Zasygnalizowania wymaga, że M. H. i R. H. zgłosili zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego, które zostały rozpatrzone przez organy egzekucyjne a następnie skontrolowane przez WSA w Gdańsku, który prawomocnym wyrokiem z 21 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 569/16 oddalił ich skargę. W orzecznictwie podnosi się, że postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania określonej czynności konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy, wtórny i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma zatem charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Istnienie tego obowiązku jest również uzależnione od wykonania zasadniczego (bazowego) obowiązku o charakterze niepieniężnym, gdyż nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, jeżeli obowiązek bazowy zostanie wykonany (art. 125 § 1 u.p.e.a.). Istnieje więc bezpośredni i instrumentalny związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny. Z drugiej jednak strony sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w u.p.e.a. (art. 124 § 1 u.p.e.a.), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia egzekucyjnych grzywien przymuszających toczy się odrębna egzekucja, a zatem w sensie formalno-procesowym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny. W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w związku z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Jakkolwiek ogólna treść art. 122 § 3 u.p.e.a. może sugerować, że przedmiotem zarzutów lub zażalenia na postanowienie w sprawie rozpoznania zarzutów powinna być sprawa egzekucji bazowego obowiązku niepieniężnego, to jednak taka interpretacja byłaby błędna. Niezależnie bowiem od możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny zobowiązany jest także uprawniony do wniesienia zarzutów (zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów), dotyczących zarówno pierwotnego (bazowego) obowiązku niepieniężnego, jak i wtórnego obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego (por. wyrok NSA z 5 września 2023 r., II GSK 1620/22, publ.: LEX nr 3628126 , wyrok WSA w Łodzi z 3 października 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 443/24, publ: LEX nr 3778648). Skarżący podnosząc zarzut wygaśnięcia obowiązku o charakterze pieniężnym powołał się jedynie na nieistnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym. Tymczasem wygaśnięcie obowiązku o charakterze niepieniężnym, np. w przypadku wykonania rozbiórki - nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku o charakterze pieniężnym - zapłaty należności wynikającej z wydanego postanowienia o nałożeniu grzywny. Na obecnym etapie postępowania nie jest więc możliwe formułowanie zarzutów w odniesieniu do pierwotnego obowiązku. Przypomnienia wymaga, że zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zgłasza się w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Termin do zgłoszenia zarzutów na podstawie pierwotnego tytułu wykonawczego już dawno upłynął. Skarżący nie może zatem skutecznie zgłosić zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 4 lutego 2016 r. odnoszącego się do obowiązku rozbiórki obiektów. Natomiast tytuł wykonawczy z 11 kwietnia 2023 r. w oparciu, o który zgłoszono zarzut nie dotyczy bezpośrednio obowiązku o charakterze niepieniężnym – dokonania rozbiórki, lecz obowiązku o charakterze pieniężnym - nieuiszczonej w terminie grzywny. Skuteczność zarzutu wygaśnięcia tego właśnie obowiązku powiązać zatem należało z sytuacją, kiedy wygaśniecie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu, a takich Skarżący nie wskazał i nie wykazał. Wniesienie zarzutu dotyczącego powyższego obowiązku niepieniężnego nastąpiło dopiero 24 kwietnia 2023 r., tj. na etapie doręczenia tytułu wykonawczego dotyczącego wtórnego obowiązku pieniężnego, wynikającego z ostatecznego postanowienia o nałożeniu grzywny przymuszającej do wykonania obowiązku pierwotnego. W konsekwencji należy stwierdzić, że sformułowany przez Skarżącego zarzut jest bezskuteczny ze względu na upływ określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. 7-dniowego terminu do jego zgłoszenia w sprawie dotyczącej obowiązku niepieniężnego. W tej sytuacji zarzut ten jest spóźniony i nie mógł być skuteczny w sprawie egzekucji obowiązku pieniężnego. Kwestionowanie nieistnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym – nakazu rozbiórki nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania istnienia obowiązku o charakterze pieniężnym - zapłaty należności wynikającej z postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Skarżący zaś wnosząc stosowny zarzut nie wskazał okoliczności, z których wynikałoby, że obowiązek uiszczenia grzywny określony w postanowieniu z 27 kwietnia 2018 r., już go nie obciąża. Zobowiązany podnosząc zarzut wygaśnięcia obowiązku powinien zatem przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek zapłaty grzywny wygasł w całości lub w części. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, podstawa tego zarzutu wystąpi, gdy obowiązek stanie się bezprzedmiotowy, gdy odpadnie podstawa prawna do jego dochodzenia (np. wyeliminowane ze skutkiem ex nunc zostanie orzeczenie nakładające obowiązek albo uchylony zostanie przepis z którego bezpośrednio wynikał obowiązek). Przede wszystkim jednak gdy dochodzony obowiązek wygaśnie na skutek wykonania, umorzenia, przedawnienia. Należy stwierdzić, że zarzut wygaśnięcia w całości lub części może dotyczyć sytuacji, gdy dojdzie do jego wykonania w okresie pomiędzy wszczęciem postępowania egzekucyjnego a wniesieniu zarzutów (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1047/23, publ. LEX nr 3765459). Skarżący żadnej z powołanych okoliczności nie powołał. Postępowanie egzekucyjne, w którym wniesiono zarzut toczy się w oparciu o funkcjonujące w obrocie prawnym postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia. Jednocześnie w postępowaniu zarzutowym nie jest już możliwe badanie prawidłowości tego postanowienia, stanowiącego podstawę prawną obowiązku pieniężnego podlegającego egzekucji pod względem merytorycznym, gdyż było ono przedmiotem oceny w odrębnym postepowaniu administracyjnym. Przyjęcie poglądu przeciwnego byłoby równoznaczne z umożliwieniem Skarżącemu podważania aktu administracyjnego poza trybem do tego przewidzianym. Odnosząc się do podniesionej przez Skarżącego konieczności kontroli prawidłowości orzeczenia dotyczącego nałożenia grzywny w celu przymuszenia do dokonania rozbiórki należy wyjaśnić, że powyższa kwestia nie może być badana w niniejszym postępowaniu, gdyż wchodzi w zakres odrębnej sprawy administracyjnej, prowadzonej na postawie innych przepisów. Tak samo obecnie nie można ponownie badać kwestii dotyczących prawidłowości decyzji o nakazie rozbiórki w kontekście bezpodstawności nałożenia grzywny. Zarzut ten na tym etapie postępowania egzekucyjnego nie może odnieść skutku prawnego. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ nie może bowiem kwestionować zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej - podjętej w ramach innego postępowania administracyjnego. Organ w postępowaniu egzekucyjnym nie bada, czy decyzja, którą nałożony został egzekwowany obowiązek jest zgodna z prawem i czy zachodziły przesłanki do jej wydania. Badanie to może się odbyć przede wszystkim w toku instancji, na skutek złożenia przez stronę odwołania od decyzji. Skarżącemu przysługiwało prawo do zaskarżenia decyzji o nakazie rozbiórki, a więc w tym trybie mógł zwalczać ustalenia poczynione w ramach tego postępowania a wskazana decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w przewidzianym do tego trybie. Również prawidłowość nałożonej grzywny na tym etapie postępowania nie może być kwestionowana. Postanowienie o nałożeniu na zobowiązanych grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektów budowlanych była przedmiotem odrębnego postępowania i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 629/18 oddalając ich skargę przesądził o jego prawidłowości. W kontekście powyższego brak jest podstaw do twierdzenia, że obowiązek rozbiórki i nałożenie grzywny wynika z orzeczeń sprzecznych z prawem. Na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie można kwestionować ostatecznych orzeczeń, gdyż zostały podjęte w ramach innego postępowania. Postępowanie egzekucyjne ma charakter stricte wykonawczy i nie może stanowić kolejnego stadium badania prawidłowości i zgodności z prawem nałożonego na Skarżącego obowiązku. Skoro przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego gwarantują stronie na danym etapie postępowania skonkretyzowane środki zaskarżenia, odnoszące się do konkretnych czynności organów, to nie można w ramach różnych środków zaskarżenia kwestionować czynności, co do których strona miała możliwość ich kwestionowania w ramach przysługujących jej środków zaskarżenia. W związku z tym, w tym postępowaniu nie można oceniać prawidłowości postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny, czy też decyzji o nakazie rozbiórki. Kwestie te były badane w innej sprawie administracyjnej. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Z przepisu tego wynika, że sąd jest związany "granicami sprawy", co oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. W konsekwencji powyższego zarzuty sformułowane w skardze w tym zakresie okazały się bezzasadne. W konsekwencji, orzekając w oparciu o akta sprawy i biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do wniosku, że Skarżący nie podważył skutecznie oceny w nim wyrażonej. Końcowo należy wskazać, że organy w treści postanowień skoncentrowały się na odpowiedzi na zarzut wygaśnięcia obowiązku z uwagi na podniesioną przez Skarżącego okoliczność rozpoczęcia realizacji rozbiórki. W tym zakresie wskazały, że z przeprowadzonej kontroli wynika, że na działce w dalszym ciągu znajdują się obiekty, co do których wydano decyzję o nakazie rozbiórki. Ponadto dokumentacja fotograficzna z 29 listopada 2023 r. również potwierdza ten fakt. Powyższe zdaniem organów wskazuje na to, że Skarżący nie wykonał obowiązku w żadnej części. Odnosząc się do tego należy wskazać, że zaskarżone w sprawie postanowienia zostały wadliwie uzasadnione. Mimo wadliwości uzasadnienia, które odnosi się w zasadniczej części do obowiązku o charakterze niepieniężnym – mając na uwadze treść sformułowanego przez Skarżącego zarzutu – należało stwierdzić, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy (w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Jak wyżej wyjaśniono postępowanie egzekucyjne, w którym wniesiono zarzut (pismem z 21 kwietnia 2023 r.) toczy się w oparciu o funkcjonujące w obrocie prawnym ostateczne postanowienie nakładające grzywnę a w tym postępowaniu takiego zarzutu Skarżący nie mógł już formułować. Wskazane wyżej rozważania prowadzą do uznania, że PINB w sposób zgodny z prawem oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, a PWINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, gdyż obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia nie wygasł. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że w tej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), skargę oddalił nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło