I SA/Gd 508/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2018 r. ze skargi ABCD Sp. z o.o. z siedzibą w na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 16 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i umarza postępowanie administracyjne, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 marca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor IAS) odmówił "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka, skarżąca), przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) z 25 sierpnia 2017 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od października 2014 r. do września 2015 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 24 stycznia 2018 r. Spółka zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z 25 sierpnia 2017 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od października 2014 r. do września 2015 r. Wraz z wnioskiem Spółka złożyła przedmiotowe odwołanie. We wniosku Spółka podniosła, że decyzja została doręczona wprawdzie na adres Spółki widniejący w rejestrze, jednak w momencie wydania i doręczenia decyzji Spółka nie funkcjonowała już pod tym adresem. Z przyczyn obiektywnych została pozbawiona możliwości korzystania z zajmowanego lokalu, praktycznie wygasiła swoją działalność. Organ przytoczył treść art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), zwanej dalej O.p. Wskazał, że przesyłka zawierająca przedmiotową decyzję nadana została w placówce pocztowej w dniu 28 sierpnia 2017 r. na adres [...] ul. [...]. W dniu 30 sierpnia 2017 r. podjęto próbę doręczenia przesyłki, lecz pod wskazanym adresem nikogo nie zastano. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu została uznana za doręczoną w trybie art. 150 § 4 O.p. w dniu 13 września 2017 r. Odwołanie wniesione zatem zostało z uchybieniem terminu. Zdaniem organu, okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowią uprawdopodobnienia braku winy skarżącej w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie postanowienia organu odwoławczego i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 187 i art. 191, art. 150 § 1-4, art. 151 § 2, art. 151a § 1 i art. 162 § 12 O.p. Wskazała, że organ bezzasadnie uznał, iż decyzja z dnia 25 sierpnia 2017 r. została stronie doręczona w sytuacji, gdy w momencie ustalenia braku możliwości doręczenia pisma skarżącej będącej osobą prawną w lokalu jej siedziby, nie została podjęta próba doręczenia przesyłki za pokwitowaniem zarządcy budynku lub dozorcy jak również w sytuacji, gdy nie podjęto działań polegających na doręczeniu przesyłki osobom reprezentującym osobę prawną, pomimo możliwości ustalenia adresu właściwej osoby w odpowiednim rejestrze. Skarżąca podniosła również, że na zwróconej kopercie brak było informacji o przyczynach zwrotu przesyłki, w związku z czym organ powinien był podjąć czynności zmierzające do umożliwienia skarżącej zapoznanie się z treścią decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy. Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i § 2 O.p. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że, aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest niedopuszczalny. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Tego rodzaju postanowienie otwiera bowiem drogę do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu jako w ogóle mogącego osiągnąć cel, dla którego został on przewidziany. Umożliwia zajęcie się badaniem jego zasadności, w szczególności oceną przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ocena taka jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony. Kwestia prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji jest istotna dla ustalenia, czy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W razie bowiem uznania, że przesyłka nie została skutecznie doręczona, należy też uznać, że termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął swojego biegu, a zatem strona nie mogła mu uchybić. Kwestię tę zbadał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi skarżącej Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 19 marca 2018 r. nr 2201-IOA.4105.9.2018.2.MS w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 509/18, WSA w Gdańsku postanowienie to uchylił. W rezultacie, skoro do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 25 sierpnia 2017 r. nie doszło, o czym przesądzono we wskazanym wyroku w sprawie I SA/Gd 509/18, rozstrzyganie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził naruszenie przez organy podatkowe przepisu art. 162 § 1 O.p. Z uwagi na fakt, że w sprawie nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, wniosek o przywrócenie tego terminu był bezprzedmiotowy. Zaskarżone postanowienie należało zatem uchylić. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), dalej P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia, gdy dotknięte są one innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. W komentarzach do art. 145 § 3 P.p.s.a. wskazuje się, że przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 - dalej jako: k.p.a.). Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2017, wyd. elektr.). W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. P. Szustakiewicz. A. Skoczylas, (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, wyd. elektr.; zob. też uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr 1633 i 2538, VII kadencja, s. 17). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Należy jedynie dodać, że odpowiednikiem unormowania zawartego w art. 105 § 1 k.p.a. jest przepis art. 208 § 1 O.p., który znajduje zastosowanie w postępowaniach podatkowych. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Orzekając o umorzeniu postępowania administracyjnego Sąd działał na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.