I SA/Gd 51/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 1 sierpnia 2011 r., pani I. R. ponownie zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 21 września 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc. W uzasadnieniu sprzeciwu pani I. R. wskazała, że przesłała całą dokumentację o jaką była wzywana przez referendarza sądowego. W związku z powyższym niezrozumiała jest, w ocenie wnioskodawczyni, odmowa przyznania jej prawa pomocy, w sytuacji gdy spełnia wszelkie wymogi jego przyznania. Końcowo zwróciła się z prośbą o wskazanie jakie dokumenty ma jeszcze dosłać, aby nie zarzucono jej, że uchyla się od przedłożenia dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując wniosek pani I. R. o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób wykazujących trudną sytuacją materialną (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04). Ze złożonego przez panią I. R. oświadczenia na urzędowym druku PPF wynika, że prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe, osiąga dochody z tytułu prowadzonej działalności w wysokości 500 zł, nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2011 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia – w terminie 7 dni - dokumentów i oświadczeń mających na celu wyjaśnienie wątpliwości dotyczących stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W szczególności wezwano stronę do nadesłania: odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu i dochodu (lub poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej, odpisów złożonego przez wnioskodawczynię zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami, odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, innych). Wezwanie doręczono wnioskodawczyni w dniu 23 sierpnia 2011 r., jednakże pomimo upływu terminu zakreślonego w zarządzeniu pani I. R. nie nadesłała żadnego z żądanych dokumentów. W ocenie Sądu okoliczności przedstawione przez panią I. R. we wniosku nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że wnioskodawczyni uchyliła się od przedłożenia dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej analizy jej sytuacji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd nie prowadzi dochodzenia, w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane. Strona prawidłowo wezwana do złożenia stosownych dokumentów, uchyla się od wykonania nałożonego obowiązku. Wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy jest obowiązkiem strony składającej wniosek. Wskazać należy, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym wnioskiem złożonym przez skarżącą w niniejszej sprawie. Pierwszy wniosek został rozpatrzony negatywnie przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 25 marca 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SO/Gd 12/10. W uzasadnieniu wskazano, że w złożonym wniosku przedstawiono sytuację finansową w sposób wybiórczy, manipulując danymi w taki sposób, by potwierdzały zasadność wniosku. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2011 r. uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na fakt, że skarżąca przedstawiła swoją sytuację majątkową i finansową w sposób uniemożliwiający weryfikację przedstawionych w niej danych, co stanowi przeszkodę uzasadniającą stwierdzenie, że nie uprawdopodobniła wskazanych we wniosku okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2011 r., II FZ 315/11 oddalił zażalenie pani I. R. na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2011 r. Sąd drugiej instancji podkreślił, że strona, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc powyższe do niniejszego wniosku ponownie stwierdzić należy, że Sąd nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, a władny jest jedynie oceniać w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. dowody i oświadczenia. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym Sądowi prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Nie wykonując zobowiązania przedstawienia żądanych oświadczeń i dokumentów, w tym dokumentów księgowych dotyczących bieżących, miesięcznych kosztów i przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wnioskodawczyni sama uniemożliwiła Sądowi dokonanie takiej oceny, gdyż nie przedstawiła materiału dowodowego, który pozwoliłyby na dokonanie pełnej analizy jej sytuacji finansowej. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że wnioskodawczyni po raz kolejny nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.