I SA/Gd 513/06

WyrokWSA w Gdańsku2006-12-12

Skład orzekający: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Ewa Kwarcińska, Danuta Oleś

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odstąpienie od umowy sprzedaży używanego środka transportu, dokonane po powstaniu obowiązku podatkowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia, wywołuje skutek prawnopodatkowy w postaci braku obowiązku zapłaty podatku VAT?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skuteczne odstąpienie od umowy sprzedaży środka transportu z mocą wsteczną (ex tunc) powoduje, że umowa jest traktowana jako niezawarta, co w konsekwencji wyklucza powstanie obowiązku podatkowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia. Organy podatkowe błędnie ustaliły zamiar podatnika, nie opierając się na wystarczającym materiale dowodowym, a jedynie na chronologii zdarzeń.
Stan faktyczny
Podatnik złożył wniosek o wydanie zaświadczenia o braku obowiązku zapłaty VAT z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia motocykla. Organ odmówił wydania zaświadczenia, uznając pojazd za nowy środek transportu. Po kolejnym wniosku i odmowie, wszczęto postępowanie podatkowe, które zakończyło się decyzją określającą wysokość zobowiązania VAT. Podatnik odwołał się, zarzucając błędne ustalenie podstawy opodatkowania, gdyż skutecznie odstąpił od umowy sprzedaży z powodu wady pojazdu. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, uznając, że odstąpienie od umowy nie wpływa na już powstały obowiązek podatkowy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 21 kwietnia 2006 r. oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 1426,40 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska Asesor WSA Danuta Oleś Protokolant Starszy Referent Beata Jarecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Kazimierza S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 21 kwietnia 2006 r., nr (...) w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w zakresie podatku od towarów i usług z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 1426,40 zł (jeden tysiąc czterysta dwadzieścia złotych i czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 513/06 U z a s a d n i e n i e Pan Kazimierz S. złożył w dniu 12.10.2005 r., do Trzeciego Urzędu Skarbowego w G. wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu z innego państwa członkowskiego środka transportu (VAT-24). Łącznie z wnioskiem podatnik złożył "Umowę kupna - sprzedaży używanego pojazdu mechanicznego" nr 764/5600 z dnia 08.10.2005 r., wraz z jej wierzytelnym tłumaczeniem z języka niemieckiego. Umowa zawarta została pomiędzy panem Kazimierzem S. (Kupujący) a Olivierem D. (Sprzedający). Podany w umowie stan licznika wynosił 3280 km. W przesłanym zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu (badanie zostało przeprowadzone dnia 08.10.2005 r.), podano informację o dacie pierwszej rejestracji za granicą tj. 13.03.2003 r. Postanowieniem z dnia 18.10.2005 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w G. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści, stwierdzając, iż nabyty motocykl marki YAMAHA XVS zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), traktować należy jako nowy środek transportu. Przedmiotowe postanowienie nie zostało przez pana Kazimierza S. zaskarżone. W dniu 09.11.2005 r., do Trzeciego Urzędu Skarbowego w G. podatnik złożył kolejny wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu z innego państwa członkowskiego środka transportu, w którym określił przebieg pojazdu na 6050 km. Do wniosku załączona została "Umowa kupna - sprzedaży używanego pojazdu mechanicznego" nr 764/5600 z dnia 31.10.2005 r. Pismem z dnia 23.11.2005 r., podatnik poinformował, że w dniu 17.10.2005 r., na podstawie art. 560 § 2 K. c., odstąpił od umowy kupna zawartej w dniu 08.10.2005 r. Następnie w dniu 31.10.2005 r. Kazimierz S. i Olivier D. zawarli nową umowę sprzedaży pojazdu marki YAMAHA XVS. Postanowieniem z dnia 30.11.2005 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w G. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu, iż sprawa o wydanie zaświadczenia przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w G. na wniosek podatnika z dnia 12.10.2005 r., przedmiotem której był pojazd nabyty w dniu 08.10.2005 r., wg umowy nr 764/5600, została rozpatrzona i rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 18.10.2005 r., a nie nastąpiły żadne nowe okoliczności, które zmieniałyby stan faktyczny wykazany we wniosku VAT-24 z dnia 12.10.2005 r. W dniu 01.12.2005 r., zostało wszczęte z urzędu postępowanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług z tytułu przywozu z innego państwa członkowskiego środka transportu. W toku postępowania podatkowego podatnik poinformował o odsprzedaży przedmiotowego pojazdu. Decyzją z dnia 17.01.2006 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w G. określił wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia nowego środka transportu w wysokości 5.285 zł. W odwołaniu od decyzji podatnik wnosząc o jej uchylenie i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zarzucił błędne ustalenie, iż podstawą do określenia zobowiązania podatkowego była umowa z dnia 8 października 2005 r., mimo tego, iż z dniem 17 października 2005 r., skarżący, w związku z ujawnioną wadą fizyczną przedmiotu umowy, skutecznie od niej odstąpił. Zarzucił również naruszenie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż postępowanie stało się bezprzedmiotowe, nadto naruszenie art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej. Pan Kazimierz S. wskazał naruszenie prawa materialnego: art. 2 pkt 10 lit. a oraz art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., o podatku od towarów i usług oraz art. 103 § 4 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż decyzję wydano, mimo że pojazd nie zostanie przez nabywcę zarejestrowany na terytorium kraju, ani też na terytorium kraju nie będzie użytkowany. W uzasadnieniu podatnik stwierdził, iż nie można uznać odstąpienia za czynność pozorną. Podatnik poinformował, iż w związku niemożnością dokonania czynności rejestracyjnych zakupionego pojazdu, wobec przedłużającej się procedury uzyskania zaświadczenia o braku obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług, w dniu 12 grudnia 2005 r., dokonał zbycia pojazdu niemieckiej firmie F. Dyrektor Izby Skarbowej w G. decyzją z dnia 21.04.2006 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ podatkowy II instancji podkreślił, iż podstawowe znaczenie powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług ma zakwalifikowanie przedmiotu nabycia do nowych bądź używanych środków transportu. Definicja nowego środka transportu - pojazdu lądowego - została zawarta w art. 2 pkt 10a ustawy o podatku od towarów i usług. Zakupiony na podstawie umowy z dnia 08.10.2005 r., motocykl miał 4.000 km przebiegu, a od pierwszej rejestracji upłynęło ponad 6 miesięcy, zatem stwierdzić należy, iż spełniał on jeden z warunków wymienionych w art. 2 pkt 10a ustawy (przejechał nie więcej niż 6.000 km) a zatem stanowił nowy środek transportu w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Na nabywcy nowego środka transportu ciążył obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług według obowiązującej stawki dla danego towaru na terytorium kraju. Pan Kazimierz S. nie przywiózł motocykla dla celów działalności gospodarczej, ale zgodnie z przepisami art. 17 § 1 pkt 3 ustawy stał się podatnikiem podatku od towarów i usług. O dacie powstania obowiązku podatkowego w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych środków transportu rozstrzyga przepis art. 20 ust. 9 ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym obowiązek podatkowy w danym przypadku powstaje z chwilą otrzymania tych towarów, nie później jednak niż z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej. Z umowy zawartej w dniu 08.10.2005 r., wynika, że tego dnia pan Kazimierz S. odebrał zakupiony motocykl. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania, wbrew opinii odwołującego się, § 4 art. 103 ustawy o podatku od towarów i usług, bowiem ma on zastosowanie w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych środków transportu lub innych środków transportu, od których podatek jest rozliczany zgodnie z art. 99 ust. 1 - 3 lub 8 (a więc ma on zastosowanie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, "małych podatników", którzy wybrali metodę kasową, "małych podatników", którzy nie wybrali metody kasowej, oraz podatników, o których mowa w art. 43 ust. 3 ustawy tj., rolników ryczałtowych, wykonujących wyłącznie czynności wymienione w tym przepisie oraz podatnicy wymienieni w art. 15, inni niż zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni i osoby prawne pod dalszymi wymienionymi w danym przepisie warunkami). Ponieważ umowa została zawarta na terenie Niemiec przez strony zamieszkujące w innych państwach koniecznym stało się sięgnięcie do uregulowań ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. Nr 46, poz. 290 ze zm.). Zgodnie z art. 25 § 1 w/w ustawy strony mogą poddać swe stosunki w zakresie zobowiązań umownych wybranemu przez siebie prawu, jeżeli pozostaje ono w związku z zobowiązaniem. Stosownie do art. 26 p. p. m., jeżeli strony nie dokonały wyboru prawa, zobowiązanie podlega prawu państwa, w którym strony w chwili zawarcia umowy mają siedzibę albo miejsce zamieszkania. Zgodnie zaś z art. 27 § 1 pkt 1 ustawy p. p. m., jeżeli strony nie mają siedziby albo miejsca zamieszkania w tym samym państwie i nie dokonały wyboru prawa, stosuje się do zobowiązań z umowy sprzedaży rzeczy ruchomych lub umowy dostawy - prawo państwa, w którym w chwili zawarcia umowy ma siedzibę albo miejsce zamieszkania sprzedawca lub dostawca. Przepis art. 1 § 2 ustawy Prawo prywatne międzynarodowe stanowi, iż przepisów ustawy niniejszej nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której Polska jest stroną, postanawia inaczej. Rzeczpospolita Polska jest zaś stroną Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów sporządzonej w Wiedniu dnia 11 kwietnia 1980 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 45, poz. 286). Konwencja ta reguluje zawarcie oraz prawa i obowiązki stron umowy sprzedaży towarów, jeżeli mają one siedziby w różnych państwach, jeżeli państwa te są Umawiającymi się państwami. Umawiającym się państwem są również Niemcy. Konwencja zaś dopuszcza oczywiście odstąpienie od umowy sprzedaży. Dyrektor Izby Skarbowej w G. zauważa, że organy podatkowe nie twierdzą, iż podatnik nie ma prawa do odstąpienia od umowy. Należy jednak podkreślić, że jak zostało to wykazane w oparciu o właściwe przepisy polskich ustaw podatkowych, powstał obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego środka transportu, dokonana zaś po powstaniu obowiązku podatkowego zmiana stosunku cywilnoprawnego nie wywołuje konieczności korekty powstałego już zobowiązania. Uchylenie umowy, nawet z mocą wsteczną, nie narusza powstałego zobowiązania podatkowego. Niecelowym jest więc rozpatrywanie cywilnoprawnych skutków czynności odstąpienia od umowy, czy to zgodnie z art. 395 Kodeksu cywilnego, czy też zgodnie z treścią art. 560 Kodeksu cywilnego, które to przepisy podatnik przywołuje, chociaż umowne i ustawowe prawo odstąpienia od umowy są odrębnymi instytucjami prawnymi z różniącymi się przesłankami zastosowania. Zgodnie z art. 199a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy dokonując ustalenia treści czynności prawnej, uwzględnia zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy należy wnioskować, że zamiarem pana Kazimierza S. nie było ostateczne odstąpienie od umowy kupna - sprzedaży przedmiotowego pojazdu. Przyjmując nawet, jak chce podatnik, iż pojazd miał wymagającą naprawy wadę (chociaż, jak wskazano wyżej pojazd został kupiony po jeździe próbnej, a odwołujący powołuje się na wadę rozrusznika), zamiarem stron było przekazanie pojazdu do naprawy, o czym świadczy fakt zawarcia ponownej umowy kupna-sprzedaży dnia 31.10.2005 r., a nie odstąpienie od niej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan Kazimierz S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podatnik zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę skarżonej decyzji, tj. ustalenie, iż podstawą do określenia zobowiązania podatkowego była umowa z dnia 8 października 2005 roku, mimo iż z dniem 17 października 2005 roku skarżący, w związku z ujawnioną wadą fizyczną przedmiotu umowy, skutecznie od niej odstąpił, korzystając z uprawnień z tytułu rękojmi przy sprzedaży. W konsekwencji na gruncie prawa podatkowego umowę należało uznać za "niezawartą", albowiem jej strony zwróciły sobie wszystko co w związku z zawarciem tej umowy otrzymały. Ponadto skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: art. 21 § 1 - 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa, poprzez ustalenie zobowiązania podatkowego pomimo faktu, że nie zaistniało zdarzenie, które mogłoby wywoływać obowiązek podatkowy, art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa - poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, mimo, iż zaistniały w sferze faktycznej i prawnej zdarzenia które sprawiły, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez ustalenie zobowiązania podatkowego na podstawie umowy z dnia 8 października 2005 r., a nie umowy z dnia 31 października 2005 roku, art. 2 pkt 10 lit. a oraz art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług, poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż przedmiotem umowy z dnia 31.10.2005 r., był nowy środek transportu w rozumieniu przedmiotowej ustawy, mimo tego, że nie spełniał on wymagań określonych przez ten przepis; art. 121 i art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa w ten sposób, iż działania urzędników skarbowych nie miały na celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, a jedynie uszczuplenie majątku skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że skoro motor został po raz pierwszy dopuszczony do użytku w dniu 13 marca 2003 r., to w dacie 8 października 2005 r., nie mógł być uznany za pojazd nowy jako, że od dopuszczenia do użytku upłynęło więcej niż 6 miesięcy (art. 2 ust. 10 lit.a). W ocenie skarżącego rozwiązanie umowy stosownie do art. 560 k. c., wywołuje skutek ex tunc, tj. prowadzi do stanu prawnego sprzed zawarcia umowy. Skarżący wywodzi, iż nawet w razie podważenia skuteczności odstąpienia od umowy (choć brak jest ku temu podstaw), umowę z dnia 8 października 2005 r., należałoby uznać za niezawartą, gdyż oświadczenie o odstąpieniu od umowy można by wówczas traktować jako ofertę rozwiązania umowy, która została w sposób dorozumiany przyjęta poprzez niezwłoczne wykonanie rozwiązującego porozumienia. Skarżący podnosi, iż podstawą do zaistnienia obowiązku podatkowego jest zdarzenie, które wywołuje powstanie tego obowiązku, a więc w przedmiotowym stanie faktycznym zakup środka transportu. Ze względu na odstąpienie od umowy sprzedaży uważa się ją za niezawartą, nie wystąpiło więc zdarzenie, z którym ustawa wiąże obowiązek podatkowy. W skardze zarzucono organowi I instancji, iż nietrafne jest stanowisko dotyczące stosowania Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, albowiem także ona przewiduje, iż w przypadku odstąpienia strony zostają zwolnione z umowy, a co za tym idzie przewiduje skutek ex tunc. Ponadto uregulowanie przedmiotowej konwencji jest zbliżone do uregulowania znajdującego się w polskim systemie prawnym i per analogia można korzystać z już ustalonej wykładni tych przepisów. Skarżący argumentuje, iż organ podatkowy po uzyskaniu informacji o odstąpieniu od przedmiotowej umowy sprzedaży winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 208 Ordynacji. Skarżący przywołuje także, na potwierdzenie tezy o konieczności umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2004 r., sygn. akt III S.A. 1253/03 Lex nr 147337 oraz orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r., sygn. akt III S.A. 2192/02 Lex nr 133892. Skarżący twierdzi, że zdarzenie w postaci złożenia skutecznego oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy sprzedaży z powodu wad fizycznych rzeczy sprzedanej jest zdarzeniem, które skutkuje bezprzedmiotowością postępowania w sprawie wydania zaświadczenia o braku obowiązku podatkowego. Jedyną podstawą do prowadzenia postępowania podatkowego była umowa sprzedaży, zawarta przez strony dnia 31 października 2005 r. Dodatkowo skarżący wskazuje, iż sposób prowadzenia przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w G., a następnie Dyrektora Izby Skarbowej w G. postępowania podatkowego narusza zasady określone w art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej. Powyższe odnosi się, zdaniem strony skarżącej, zwłaszcza do Dyrektora Izby Skarbowej w G., który w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w postępowaniu podatkowym nie są brane pod uwagę cywilno prawne skutki określonych działań. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 2 pkt 1 a ustawy z dnia 11 marca 2004 r., o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535) zgłoszony w skardze w związku z ustaleniami poczynionymi przez organ podatkowy w sprawie w przedmiocie wydania zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej środka transportu. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie nie jest badana legalność postanowienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 18 października 2005 r., którym odmówiono wydania wnioskowanego zaświadczenia. Zarzut wymaga jednak oceny w niniejszym postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego jako istotny dla ustalenia warunków uznania towaru za nowy i w konsekwencji podlegający obowiązkowi z tytułu podatku VAT. Zgodnie z powołanym przepisem nowym środkiem transportu są wymienione pojazdy lądowe napędzane silnikiem o pojemności skokowej większej niż 48 cm3 lub o mocy większej niż 7,2 kilowat, jeżeli przejechały nie więcej niż 6000 kilometrów lub od momentu dopuszczenia ich do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy. Powyższy przepis organy podatkowe odczytały prawidłowo jako zawierający unormowanie, że nowym środkiem transportu jest pojazd o przebiegu mniejszym niż 6000 km lub pojazd dopuszczony do użytku od mniej niż 6 miesięcy. Przesłanki nie muszą być spełnione kumulatywnie, zatem pojazdem nowym w rozumieniu ustawy może być również pojazd zarejestrowany (dopuszczony do użytku) od czasu dłuższego niż 6 miesięcy, którego przebieg jest mniejszy niż 6000 km. Organy podatkowe w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły, że motocykl dopuszczono do użytku w dniu 13 marca 2003 r. Podmiotem zobowiązanym do odprowadzenia podatku VAT z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia nowego środka transportu w innym kraju Wspólnoty jest zawsze nabywca, niezależnie od statusu podatkowego, a więc nawet osoba fizyczna, jeżeli jest to ostateczny konsument. Stworzono model, w którym sprzedawca z jednego kraju Wspólnoty nie jest obciążany podatkiem z tytułu dostawy nowego środka transportu, mając możliwość odzyskania podatku zapłaconego przy jego nabyciu, a nabywca w innym kraju jest zawsze obciążony z tytułu jego nabycia podatkiem, co jest podyktowane zasadą unikania podwójnego opodatkowania oraz zasadami konkurencyjności. Nie jest w sprawie okolicznością sporną, że w dacie zawarcia w dniu 8 października 2005 r., pierwszej umowy sprzedaży pojazd miał przebieg poniżej 6000 km, zaś w dacie zawarcia przez skarżącego drugiej umowy z tym samym sprzedawcą dotyczącą tego samego pojazdu przebieg pojazdu wynosił powyżej 6000 km. Spór w sprawie dotyczy skutków odstąpienia przez skarżącego od umowy z dnia 8 października 2005 r. Skarżący wywodzi, że z dniem 17 października 2005 r., skutecznie odstąpił od umowy sprzedaży, korzystając z uprawnienia gwarantowanego rękojmią. Wywodzi, że skoro strony zwróciły wszystko, co w związku z zawarciem tej umowy otrzymały, również na gruncie prawa podatkowego umowę należało uważać za zawartą. Odstąpienie od umowy sprzedaży rzeczy oznaczonej co do tożsamości powoduje ex tunc powrót własności rzeczy do zbywcy, co oznacza, że odstąpienie wywołuje skutek z mocą wsteczną, od samego początku umowy (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2003 r., sygn. akt III CZP 80/02). Z chwilą skutecznego odstąpienia od umowy sprzedaży przez którąkolwiek ze stron, sprzedawca staje się z powrotem właścicielem rzeczy. Przejście własności rzeczy ruchomej na zbywcę następuje z chwilą dojścia do wiadomości kontrahenta oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy sprzedaży niezależnie od tego, kiedy nastąpiło powrotne przeniesienie posiadania rzeczy. Rzeczowego skutku odstąpienia od umowy organy podatkowe w istocie nie kwestionują. Skutek odstąpienia od umowy prawidłowo został oceniony przez organy podatkowe na gruncie Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów sporządzonej w Wiedniu dnia 11 kwietnia 1980 r., której stroną są również Niemcy. Wystąpienie przez stronę z wnioskiem o wydanie zaświadczenia w trybie art. 306a Ordynacji podatkowej nie wpływa na bieg terminu określonego w art. 99 ust. 10 ustawy o podatku od towarów i usług . Wskazani podatnicy dokonujący jedynie wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych środków transportu składają deklarację podatkową w terminie 14 dni od powstania obowiązku podatkowego z tego tytułu (art. 99 ust. 10 ustawy). W niniejszej sprawie przed upływem terminu 14 dni liczonego od daty zawarcia umowy sprzedaży w dniu 8 października 2005 r., skarżący skutecznie odstąpił od umowy sprzedaży (ze skutkiem ex tunc). W tej sytuacji nie miał obowiązku składania deklaracji, w konsekwencji prawidłowe rozliczenie z fiskusem nie wymagało składania deklaracji korygującej. W art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług określono zakres opodatkowania. Skoro nie wystąpił skutek prawny definiowany w art. 5 ust. 1, brak podstaw do zastosowania przepisów ustawy. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podstawą opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów jest kwota, którą nabywający jest obowiązany zapłacić. Skoro skutkiem odstąpienia jest brak obowiązku zapłaty, brak podstaw od opodatkowania. W niniejszej sprawie organy podatkowe stwierdziły, że chronologia czynności kupna, odstąpienia od umowy i ponownego zakupu uzasadniają uznanie, że zamiarem podatnika nie było odstąpienie od umowy. W ocenie Sądu ustalenie takie jest dotknięte wadą dowolności, bowiem nie zebrano żadnego materiału dowodowego w tym zakresie. Z faktu zakupu towaru wcześniej będącego przedmiotem umowy, od której odstąpiono, nie wynika brak zamiaru odstąpienia od umowy pierwotnej. Przytoczony w uzasadnieniu fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 17 marca 1999 r., (sygn. akt I SA/Gd 936/97) dotyczący skutków czynności cywilnoprawnych w sferze ciążących na podatniku obowiązków publicznoprawnych został wydany na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym z 1993 r., z uwzględnieniem zasady formalizmu. W niniejszej sprawie zastosowanie ma ustawa o podatku od towarów i usług z 2004 r., której interpretacja wymaga uwzględnienia treści Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r., w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC). W sprawie C-320/88 pomiędzy Shippining and Forwarding Enterprise SAfe B.V. a Staatsecretaris van Finanicen (Holandia) dokonując oceny przepisów prawa wspólnotowego wskazano, że przy wyznaczaniu przedmiotu opodatkowania naturalne jest przesunięcie akcentu ze strony prawnej na stronę ekonomiczną danej transakcji. Dominację aspektów ekonomicznych transakcji nad aspektami prawnymi w europejskim systemie VAT można również zaobserwować na przykładzie sprawy C-291/92 pomiędzy Dieter Armbrecht a Finanzamt Uelzen (Niemcy). Z tych względów uznając skarga za uzasadnioną Sąd na mocy art. 145 §1 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w punkcie I. Na podstawie art. 152 orzeczono jak w punkcie II wyroku. Sąd orzekł o kosztach postępowania na mocy art. 209 powołanej ustawy. DSz

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło