I SA/Gd 521/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-08-24
Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędzia NSA Alicja Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, opierając się wyłącznie na kodzie PKD przeważającej działalności wpisanym w rejestrze CEIDG, mimo że wnioskodawca wykazał, iż faktycznie dominującą działalnością była ta objęta kodem PKD uprawniającym do ulgi?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję organu rentowego, uznając, że organ nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące zwolnienia z opłacania składek w ramach Tarczy Antykryzysowej. Organ rentowy błędnie przyjął, że jedynym kryterium uprawniającym do ulgi jest kod PKD przeważającej działalności wpisany w rejestrze CEIDG. Sąd podkreślił, że celem Tarczy Antykryzysowej jest realne wsparcie podmiotów faktycznie dotkniętych skutkami pandemii, a ścisłe trzymanie się wpisu w rejestrze, bez uwzględnienia faktycznej działalności gospodarczej wnioskodawcy, narusza zasadę równości wobec prawa i proporcjonalności.Stan faktyczny
Skarżący A.Ż. wnioskował o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. na podstawie przepisów Tarczy Antykryzysowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił, wskazując, że przeważający kod PKD w rejestrze CEIDG skarżącego (68.31.Z) nie uprawniał do ulgi, mimo że skarżący twierdził, iż faktycznie dominującą działalnością była obsługa najmu krótkoterminowego (kod PKD 55.20.Z), która była dotknięta restrykcjami pandemicznymi. Skarżący dołączył oświadczenie księgowej potwierdzające wysoki udział przychodów z działalności objętej kodem 55.20.Z.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 grudnia 2020 roku do dnia 31 stycznia 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję.
Skarżący A.Z. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z wnioskiem z dnia 9 lutego 2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. w oparciu o pomoc udzielaną przedsiębiorcom w oparciu o przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) i przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 266).
Decyzją z dnia 23 lutego 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152) oraz w związku z art. 83 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r..
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podany we wniosku kod PKD 55.20.Z nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie na dzień 30 listopada 2020 r..
Według rejestru Centralnej Ewidencji Informacji Działalności Gospodarczej kod PKD przeważającej działalności na 30 listopada 2020 r. prowadzonej przez stronę to 68.31.Z i nie podlega on zwolnieniu z opłacania składek.
W związku z powyższym, uznano że stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r..
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z 23 lutego 2021 r. A.Z. wskazał, że otworzył własną działalność gospodarczą we wrześniu 2016 roku. Wskazał wówczas jako przeważający kod PKD kod 68.31.Z - pośrednictwo w obrocie nieruchomościami. Przez kolejne lata, w związku z rozwojem prowadzonej działalności gospodarczej, dopisywał kolejne kody PKD. Nigdy jednak nie zmieniał kodu przeważającego, mimo że od kilku lat dominującą częścią jest obsługa najmu krótkoterminowego. Nie zrobił tego również jesienią ubiegłego roku słysząc zapowiedzi przedstawicieli rządu o ukróceniu nieuczciwych działań przedsiębiorców polegających na dopisywaniu lub zmienianiu kodów PKD w ostatniej chwili. W efekcie stało się to podstawą decyzji odmownej.
Mimo posiadania innego kodu PKD jako przeważający, rzeczywisty przychód jego firmy w ramach kodu PKO 55.20.Z - Obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania, w roku 2020 wyniósł aż 73,8% całego przychodu firmy. Potwierdzeniem powyższego jest oświadczenie K.P. - Samodzielnej Księgowej, które dołączył do skargi w załączeniu.
W skardze podkreślił, że branża turystyczna, jest obok gastronomicznej, najbardziej dotknięta stratami finansowymi spowodowanymi przez obecną w naszym kraju już od roku pandemię. Na przestrzeni ostatnich dwunastu miesięcy jego firma została objęta całkowitym lub częściowym zakazem prowadzenia usług w ramach kodu PKD 55.20.Z - Obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania, w następujących miesiącach: marzec 2020 roku, kwiecień 2020 roku, maj 2020 roku, listopad 2020 roku, grudzień 2020 roku, styczeń 2021 roku, luty 2021 roku oraz marzec 2021 roku. W dniu pisania skargi zakaz wynajmu miejsc krótkotrwałego zakwaterowania przez firmy takie jak jego obowiązuje do dnia 9 kwietnia 2021 roku. W związku z powyższym, jego firma spełnia wszystkie pozostałe określone w rozporządzeniu w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 wymogi, w tym ten jego zdaniem najistotniejszy, czyli spadek przychodu, który musi być niższy o co najmniej 40% w stosunku do porównywanego z nim okresu.
W związku z tym wniósł o uwzględnienie skargi.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Dokonując kontroli w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Sporna w sprawie jest kwestia spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2020 r. oraz za styczeń 2021 r., a w szczególności przesłanki prowadzenia na dzień 30 listopada 2020 r. działalności objętej kodem PKD, uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia.
W ocenie organu, w przypadku skarżącego kod PKD przeważającej działalności w rejestrze Centralnej Ewidencji Informacji Działalności Gospodarczej nie uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, natomiast - według skarżącego wpis w rejestrze nie odzwierciedlał stanu faktycznego, gdyż prowadzona przez niego przeważająca działalność gospodarcza oznaczona jest kodem PKD 55.20.Z.
Mając na uwadze tak zarysowany spór, wskazać należy, że - na podstawie art. 15ggb ust. 1, art. 15zt ust. 1, art. 15zze5 ust. 1, oraz art. 31zy ust. 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19 - wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 152), w którego § 10 ust. 1 postanowiono, że zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:
1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z,
2) 49.32.Z,49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, J85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, J90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z,
- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r..
Nadto, w § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia przewidziano, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r..
Na gruncie ww. uregulowania, dla wyjaśnienia sprawy, konieczne jest poprawne zinterpretowanie terminu "przeważającej działalności". Interpretacją tego terminu zajął się m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 614/20 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 389/21 (dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), a stanowisko w nich zawarte podziela skład orzekający w sprawie i przyjmuje za własne, wykorzystując przedstawioną w nich argumentację.
Klasyfikacja PKD unormowana jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. Nr 251 poz. 1885 ze zm.); dalej: "rozporządzenie PKD". Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 443 ze zm.); dalej: "u.o.s.p.". W tym akcie, odnośnie do "przeważającej działalności", w załączniku Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji w pkt 7, wyjaśniono jedynie, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) i charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do pokreślenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Jednocześnie, wśród danych ewidencyjnych (podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada (art. 5 ust. 1 pkt 3).
Nadto w u.o.s.p. w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego i podmiotów gospodarki narodowej podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu.
Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. W samej u.o.s.p. nie zawarto definicji terminu "przeważającej działalności" gospodarczej, ale w art. 46 u.o.s.p. zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia oraz aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze.
Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, określa § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm.); dalej: "rozporządzenie o metodologii", w którym w § 9 ust. 1 przewidziano, że wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy, zaś w § 9 ust. 2 pkt 1, że rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, których celem jest osiągnięcie zysku, zakładów działalności gospodarczej, stowarzyszeń organizacji społecznych, fundacji, związków zawodowych, kościołów - na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Na gruncie przedstawionego uregulowania prawnego, możliwym sposobem odkodowania terminu "przeważającej działalności" jest przyjęcie go w znaczeniu wynikającym z ww. przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot powinien obowiązkowo podać rejestrując firmę. Zatem, należy stwierdzić, że podmiot uprawiony do otrzymania ulgi, to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Wskazać także należy, że ustawa o zwalczaniu COVID-19 wraz z ustawami ją nowelizującymi, tj.: z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 567) i ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2020 r. poz. 569) wchodzą w skład tzw. pakietu ustaw Tarczy Antykryzysowej 1.0, przyjętego przez Sejm RP 28 marca 2020 r..
Tarcza Antykryzysowa ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa. To pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym epidemią. Opiera się on na pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także stworzenie jej impulsu inwestycyjnego (https://www.gov.pl/web/ tarczaantykryzysowa).
Właściwe zdefiniowanie pojęcia "przeważająca działalność" oraz dokonanie wykładni § 10 ust. 1 powołanego rozporządzenia ma zatem doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Jak wynika z ww. ustaw, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne - rzeczywiste wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii COVID-19 faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodzi zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień jako przeważającą działalność we wskazanym zakresie według podanego PKD (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 955/20, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy również wskazać, że z uwagi na istotę postępowania rejestracyjnego organ ewidencyjny, ani później organ podatkowy, nie badają z urzędu zgodności zadeklarowanej działalności (zgodnie z PKD), z ewentualnymi czynnościami, które w ramach tej działalności podatnik zamierza faktycznie podjąć. Takie działania organów administracji publicznej naruszałyby swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162), podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1010/13, LEX nr 1572566; czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2215/05, LEX nr 257125).
W zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie lub aktualizację danych do rejestru przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego (dalej: "SN"). W wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 (OSNP 2013/21-22/260) i z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II UK 402/15 (LEX nr 2183487) Sąd Najwyższy wskazał, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa, jest zatem kwestią dowodową. Sąd Najwyższy i stwierdził, że odmawiając uwzględnienia wniosków dowodowych odnośnie do rodzaju faktycznie prowadzonej w spornym okresie działalności pozbawiono stronę możliwości wykazania, że nie doszło do zaniżenia stopy procentowej składki na ubezpieczenia społeczne. Powołane wyroki zapadły na gruncie ustawy j z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1205), która w art. 2 pkt 10 definiuje "rodzaj działalności według PKD", jako rodzaj przeważającej działalności zakodowanej według Polskiej Klasyfikacji Działalności w rejestrze REGON.
Przywołane wyżej wyroki dotyczyły skutków prawnych podania w formularzu ZUS IWA rzeczywistego (rodzaju działalności według PKD - niepokrywającego się z rejestrem REGON. Wskazując na charakter wpisu do rejestru i wniosku o zmianę Sąd Najwyższy stwierdził, że skoro kategoria ryzyka jest instytucją związaną ze stopniem zagrożeń zawodowych, to kreuje ją rzeczywisty stan rzeczy. W takim też kontekście należy interpretować art. 29 ust. 1 ww. ustawy z dnia 30 października 2002 r.. Przepis ten określa sposób ustalania przynależności płatnika do określonej grupy działalności według PKD oparty również na oświadczeniu wiedzy płatnika, tyle tylko że złożonym dla potrzeb statystycznych. Wynikająca z ww. ustawy funkcja, jaką pełni zróżnicowanie stóp procentowych składek na ubezpieczenie wypadkowe, nakazuje uwzględniać rzeczywiste ryzyko zagrożeń zawodowych występujące u danego płatnika. Dlatego też z treści art. 29 ust. 1 ww. ustawy nie można wywieść, że dane w zakresie PKD ujęte w rejestrze REGON w każdym przypadku są danymi prawidłowymi, a w konsekwencji, że zawsze podanie innego rodzaju działalności według PKD niż wynikający z rejestru REGON będzie podaniem nieprawdziwej informacji w rozumieniu art. 34 ust. 1 ww. ustawy.
Zdaniem Sądu, powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru jest istotne na gruncie właściwego odczytania treści § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Mając na uwadze powyższe rozważania, przyjęty na podstawie ww. regulacji jedyny sposób weryfikacji -warunku prowadzenia jako przeważającej działalności gospodarczej według podanego PKD, tj. wpis w Centralnej Ewidencji Informacji Działalności Gospodarczej (w bazie REGON), w rubryce przeważającej działalności, nie przyczynia się do realizacji celu ustawy o zwalczaniu COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności, jak również w efekcie prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa.
Jak już wyżej wskazano - wsparcie w ramach Tarczy Antykryzysowej jest reakcją na skutki epidemii COVID-j 19 i jest ukierunkowane na realne/faktyczne wsparcie dla podmiotów, które poniosły realne straty na skutek I obostrzeń związanych z pandemią.
Zastosowany przez organ jako jedyny sposób (dowód) spełnienia wymogu do otrzymania ulgi - wpis w jednej rubryce Centralnej Ewidencji Informacji Działalności Gospodarczej (w bazie REGON) - nie znajduje uzasadnienia ani jako pełniący funkcję zabezpieczenia przed dostępem do skorzystania z ulgi podmiotów nieuprawnionych, ani jako uproszczenie procedur.
Wpis w Centralnej Ewidencji Informacji Działalności Gospodarczej nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jest jednak ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o ulgę na pewno spełnia wymóg ustawowy, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu i przesądzało o prawidłowości postępowania organu. Zwłaszcza, że istnieje inna możliwość wykazania spełnienia wymaganego warunku. Ponadto, jak wyżej wskazano, wpis w rejestrze jest oświadczeniem wiedzy przedsiębiorcy, podobnie jak oświadczenie we wniosku.
Zdaniem Sądu, wpis w Centralnej Ewidencji Informacji Działalności Gospodarczej jako jedyny sposób weryfikacji spełnienia kryterium przyznania ulgi, nie wypełnia również swojej funkcji jako "uproszczenie" procedur. Nie ulega wątpliwości, że uproszczenie procedur ma ułatwić skorzystanie ze wsparcia, (w tym skrócenie procedury), do czego jednak ww. sposób weryfikacji w sprawie nie prowadzi. Wpis w odpowiedniej rubryce rejestru jako jedyny warunek spełnienia wymogu de facto powoduje wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które w warstwie merytorycznej warunek do (przyznania ulgi spełniają prowadzą na dzień złożenia wniosku przeważającą działalność według podanych PKD), a jedynie nie spełniają warstwy formalnej (uchybiły obwiązkom statystycznym).
W tym miejscu należy wskazać, że rozporządzenie PKD przewiduje, że aby uniknąć zbyt częstych zmian stosuje się zasadę stabilności. Zgodnie z tą zasadą, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca. A zatem, wręcz wymaga się od przedsiębiorcy, by odczekał dwa lata zanim dokona zmiany w zakresie działalności przeważającej.
W związku z powyższym, przyjęty przez organ sposób wykładni § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia, a co za tym idzie - sposób weryfikacji spełnienia wymogu do przyznania ulgi na gruncie ustawy o zwalczaniu COVID-19, jest nieproporcjonalny do skutków, jakie wywołuje. Przyjęty sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych nie może w skutkach prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek spełniają (co mogą wykazać w inny sposób). Uproszczenie procedur nie może powodować, że wnioskodawcy nie będą umieli jednakowej możliwości skorzystania ze wsparcia.
W ocenie Sądu, przy takim rozumieniu "przeważającej działalności" na gruncie analizowanego przepisu, jaki zaprezentował Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dochodzi do naruszenia zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP.
Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia (bo o takie prawo chodzi) należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD.
Przyjęcie jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium wymogu wpisu w rejestrze (CEIDG, REGON), w rubryce przeważającej działalności gospodarczej, doprowadziło do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie (rzeczywiście) prowadzą na dzień złożenia wniosku jako przeważającą działalność gospodarczą według PKD wymienionych w § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia, zostały pozbawione dostępu do ulgi.
Dokonana więc przez organ wykładnia § 10 ust. 1 rozporządzenia sprowadzająca się jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce Centralnej Ewidencji Informacji Działalności Gospodarczej, prowadzi w skutkach do nierównego dostępu do pomocy, a tym samym, nie realizuje głównego celu przyjętej regulacji prawnej. Przyjęta przez organ wykładnia wywołuje, więc wyłącznie negatywny wpływ na sytuację tożsamych podmiotów uprawnionych do wsparcia, ponieważ wpis w Centralnej Ewidencji Informacji Działalności Gospodarczej, w rubryce zadeklarowanej przeważającej działalności, nie uzasadnia pominięcia faktycznie prowadzonej przez dany podmiot przeważającej działalności, skoro istnieje możliwość wykazania spełnienia warunku do przyznania ulgi w inny sposób, na podstawie innych dowodów, o ile oczywiście, jak to ma miejsce w sprawie, strona kwestionuje zasadność rozstrzygnięcia na podstawie kodu PKD wpisanego w rubryce przeważającej działalności, wskazując jednocześnie, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie innego, wskazanego w § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia, kodu PKD 2007.
Końcowo należy wskazać, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) - dalej: "k.p.a.", oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy k.p.a., w tym zasady ogólne, stanowiące im.in., że organy administracji publicznej powinny: stać na straży praworządności (art. 7), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1). Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada też na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych ustaleń pozwala organowi na zajęcie stanowiska w sprawie.
Ze wskazanych powyżej względów, zaskarżoną decyzję należy ocenić jako wadliwą, bowiem przedwcześnie przyjęto, że skarżący podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę, bez umożliwienia wykazania, że spełnia on kryterium prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności według PKD wskazanego w § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Jednocześnie, zdaniem Sądu, organ dokonał nieprawidłowej wykładni treści analizowanego przepisu, bowiem z jego językowego brzmienia wynika, że ulgę należy przyznać na wniosek płatnika prowadzącego, na oznaczony dzień działalność gospodarczą oznaczoną według PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności wymienionymi tam kodami. Normodawca nie zastrzegł w tej regulacji, że chodzi o kod PKD wpisany jako rodzaj przeważającej działalności w odpowiednim rejestrze (CEIDG, REGON). Takie rozumienie analizowanej regulacji jest wadliwe, niezasadnie pomija kwestię faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy o zwalczaniu COVID- 19.
Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym rozstrzygnięciu, a dotyczącej interpretacji pojęcia "przeważająca działalność".
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło