I SA/Gd 533/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi J.T. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor), po rozpatrzeniu zażalenia J.T. (dalej: Skarżący), uchylił postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 24 listopada 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie i umorzył postępowanie I instancji w całości. W uzasadnieniu Dyrektor podał, że w dniu 8 listopada 2018 r. Skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR pismo, w którym zawiadamiał organ o zmianie we wniosku o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie, złożonego przez jego syna, I.T. w dniu 27 czerwca 2018 r. w Biurze Powiatowym ARiMR. Zgodnie z oświadczeniem strony, zmiana we wniosku polegała na zmianie osoby składającej wniosek z I.T. na J.T. ze względu na śmierć I.T. w dniu 13 sierpnia 2018 r. Przy czym Skarżący jest spadkobiercą swojego syna, o czym poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Ze względu na powyższe, Skarżący wniósł o przyznanie dopłat z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub na podstawie powyższego wniosku. Do pisma dołączono sporządzoną w formie aktu notarialnego umowę o dział spadku z dnia 17 października 2018 r. Z treści postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 24 listopada 2018 r. wynika, że organ I instancji potraktował złożone pismo, jako nowy wniosek o przyznanie dopłaty do zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany w rozumieniu art. 40d ust. 1 ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych. Po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor wskazał, że z treści złożonego pisma nie wynika, że strona złożyła nowy wniosek, ale w rzeczywistości było to podanie o dołączenie w charakterze strony do już wszczętego postępowania administracyjnego z wniosku I.T.. Zgodnie z art. 30 § 4 Kpa, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. W powyższej sprawie w piśmie z dnia 8 listopada 2018 r. strona podnosiła, że jako spadkobierca I.T. ma prawo występować dalej w sprawie z o dopłatę do zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie ze względu na fakt, że odziedziczyła po nim gospodarstwo rolne wraz z ogółem praw i obowiązków, w tym z ekspektatywą uzyskania przedmiotowych dopłat. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nieprawidłowo ustalił zatem treść żądania wynikającego z pisma strony jako nowy wniosek o przyznanie dopłaty do zużytego materiału siewnego, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie Dyrektor wskazał, że Skarżący nie mógł wstąpić do toczącego się postępowania wszczętego z wniosku o dopłatę do zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany złożonego przez I.T.. Zgodnie bowiem z art. 30 § 4 Kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przepisy Kpa nie przewidują szczególnej formy wstąpienia następcy prawnego do postępowania, stąd należy założyć, że jeżeli takie wstąpienie jest dopuszczalne w danej sprawie, to następuje ono na mocy czynności materialno-technicznej. Natomiast w przypadku niedopuszczalności wstąpienia następcy prawnego organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, powołując się na treść art. 61 a § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie mógł wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce swojego syna, ponieważ jak słusznie wskazał porządkowo w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 listopada 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ekspektatywa wynikająca z przepisów prawa administracyjnego bądź finansowego nie stanowi prawa dziedzicznego i w związku z tym nie wchodzi w skład spadku. W myśl art. 922 § 1 ustawy - Kodeks cywilny spadek stanowi ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego mających charakter cywilnoprawny. Ekspektatywa wynikająca z prawa cywilnego jak najbardziej może stanowić prawo dziedziczne i zbywalne, o czym stanowi orzeczenie I CA 1/01 powołane przez stronę w odwołaniu. Tymczasem przepisy ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych stanowią przepisy prawa administracyjnego. W związku z powyższym, wynikająca z nich ekspektatywa dopłaty do zużytego materiału siewnego z natury rzeczy w skład spadku nie wchodzi (patrz: Wyrok NSA w Warszawie z dnia 8.06.2011 r., sygn. akt II GSK 586/10). Wyjątek od tej reguły mogą stanowić wyłącznie przepisy prawa. Takiej zaś regulacji, przyznającej uprawnienia spadkobiercom wnioskodawcy w ustawie o organizacji niektórych rynków rolnych nie ma. W związku z powyższym strona nie mogła przystąpić do postępowania w miejsce zmarłego wnioskodawcy. W takim przypadku organ I instancji powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kpa ze względu na wystąpienie innych uzasadnionych przyczyn powodujących, że postępowanie nie może być wszczęte. Osobno Dyrektor wskazał, że dnia 24 listopada 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...], na mocy której umorzył postępowanie w sprawie z wniosku I.T. o przyznanie dopłaty do zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany z powodu śmierci wnioskodawcy. W związku z powyższym postępowanie w sprawie z pisma Skarżącego z dnia 4 listopada 2018 r. również stało się bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J.T. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora z dnia 14 stycznia 2019 r. i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że umorzenie postępowania z jego wniosku jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Postępowanie o przyznanie dopłat zostało bowiem zainicjowane przez spadkodawcę I.T., a Skarżący jako spadkobierca może przystąpić do postępowania w miejsce spadkodawcy. Skarżący wyraził taką wolę składając wniosek do kierownika Biura Powiatowego jeszcze w czasie, kiedy postępowanie nie było zakończone. Skarżący uważa, że jako spadkobierca ma prawo wejść w miejsce zmarłego syna do postępowania i uzyskać decyzję o dopłacie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem organy orzekające w sprawie niniejszej dokonały właściwej subsumcji normy prawa materialnego pod prawidłowo ustalony stan faktyczny, nie wystąpiło również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy tego, czy Skarżący, jako spadkobierca, mógł skutecznie wstąpić do postępowania wszczętego wnioskiem złożonym przez zmarłego I.T. i otrzymać dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany. W tym miejscu zauważyć należy, że w myśl art. 922 § 1 k.c. spadek stanowi ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego o charakterze cywilnoprawnym. Stąd też przepisy spadkowe nie mają zastosowania do szeregu praw i obowiązków. Do spadku, z natury rzeczy, nie należą więc majątkowe prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (prawa administracyjnego, prawa finansowego), także wówczas, gdy skutki prawne śmierci osoby fizycznej są oceniane stosownie do przepisów kodeksu cywilnego regulujących spadkobranie. Do spadku nie wchodzą prawa i obowiązki o charakterze majątkowym wynikające z przepisów prawa administracyjnego lub finansowego, nawet, jeżeli te przepisy odsyłają do norm prawa cywilnego. Taki charakter mają płatności przyznawane z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany. W związku z tym o podmiocie uprawnionym do otrzymania płatności po śmierci rolnika nie decydują przepisy prawa spadkowego, ale wyłącznie przepisy regulujące warunki i tryb przyznawania płatności z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany. Konsekwencją przyjęcia, że przedmiotowa płatność nie wchodzi do spadku jest konieczność rozpoznania wniosku Skarżącego wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702 ze zm.) oraz wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie terminów składania wniosków o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany oraz terminu i sposobu wypłaty tej dopłaty (Dz.U. z 2009 r. Nr 113, poz. 945 ze zm.). Przepisy te, odmiennie niż przepisy dotyczące przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, nie przewidują przyznania płatności spadkobiercy rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności. W takim stanie prawnym Dyrektor prawidłowo skonstatował, że Skarżący nie mógł przystąpić do postępowania w miejsce zmarłego wnioskodawcy, zaś organ I instancji powinien był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kpa ze względu na wystąpienie innych uzasadnionych przyczyn powodujących, że postępowanie nie może być wszczęte. Skoro jednak, w dniu 24 listopada 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...], na mocy której umorzył postępowanie w sprawie z wniosku I.T. o przyznanie dopłaty do zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany z powodu śmierci wnioskodawcy, postępowanie zainicjowane pismem Skarżącego z dnia 4 listopada 2018 r. stało się bezprzedmiotowe. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić skargę jako nieuzasadnioną.