I SA/Gd 536/14
PostanowienieWSA w Gdańsku2014-08-25
Skład orzekający: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, uzasadniając tym samym przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym?Ratio decidendi
Wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, ponieważ jego oświadczenia dotyczące sytuacji majątkowej i finansowej są niepełne lub wzajemnie sprzeczne. W szczególności, nie przedstawił rzetelnie i w pełni całokształtu swojej sytuacji majątkowej, co uniemożliwia miarodajną ocenę jego możliwości płatniczych. Odmowa przyznania prawa pomocy nie narusza prawa do sądu, gdy wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego przyznanie.Stan faktyczny
Wnioskodawca A.K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Wnioskodawca przedstawił oświadczenia dotyczące swojego stanu majątkowego i dochodów, które zostały uzupełnione po wezwaniu sądu. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, co zostało zaskarżone sprzeciwem. Sąd rozpoznał sprawę ponownie po wniesieniu sprzeciwu.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 28 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy według stawki 19% za marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień i wrzesień 2008 roku postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Wnioskiem z dnia 2 czerwca 2014 r. (data prezentaty) skarżący A.K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu sądowego od skargi określonego w kwocie 182 zł.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o powierzchni 86 m2 (z którego prowadzona jest egzekucja) oraz nieruchomość o powierzchni 2 ha (las), od dnia 15 listopada 2013 r. utrzymuje się wyłącznie z wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.700 zł brutto miesięcznie, z uwagi na dokonane zajęcia rachunków bankowych (tak firmowych jak i osobistych) faktycznie zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej.
Pełnomocnik wnioskodawcy, w dołączonym do druku PPF piśmie z dnia 27 maja 2014 r. dodatkowo wskazał, że nieruchomość leśna nie przynosi wnioskodawcy żadnych dochodów, miesięczne wydatki wnioskodawcy związane z jego utrzymaniem, do których zaliczono: opłaty czynszowe (440 zł), za internet i telefon (60 zł), za energię elektryczną i gaz (200 zł), zakup wyżywienia (700 zł), kosmetyków i środków czystości (100 zł) oraz odzieży (100 zł), wynoszą 1.600 zł.
Następnie na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.)– zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2014 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia: 1/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych wnioskodawcy za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych za ten rok; 2/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych oraz rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym podlegających zajęciu) i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; 3/ zaświadczenia od pracodawcy potwierdzającego wysokość miesięcznych dochodów wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia (w kwocie netto i brutto) oraz średnią miesięczną wysokość dochodu z tego tytułu osiągniętego w okresie ostatnich trzech miesięcy (w kwocie netto i brutto); 4/ dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość dochodu (przychodu) osiągniętego z tego tytułu lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7; odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia prowadzonej dla potrzeb wykonywanej działalności gospodarczej; jeżeli wnioskodawca aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej dotychczas wykonywanej pod nazwą "A." – przedłożenia dokumentów świadczących o jej wyrejestrowaniu bądź zawieszeniu (decyzji o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej/zawiadomienia o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej); 5/ dokumentów potwierdzających wysokość kosztów związanych z kosztami utrzymania wnioskodawcy w okresie ostatnich trzech miesięcy (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, Internet, telefon, itp.); 6/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 7/ dowodów dotyczących aktualnie prowadzonej egzekucji oraz dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec Skarbu Państwa, banków i innych podmiotów.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik wnioskodawca przedłożył następujące dokumenty:
- odpis zeznania podatkowego PIT-36 z załącznikiem PIT/B za 2013 r., w którym wnioskodawca wykazał jedynie dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 13.948,05 zł, deklarując przychód z tego tytułu w wysokości 870.935,56 zł oraz koszty jego uzyskania w wysokości 856.987,51 zł;
- odpisy deklaracji VAT-7 za marzec i kwiecień 2014 r., w których z tytułu dostawy towarów i świadczenia usług zadeklarował kwoty po 3.111 zł oraz dodatkowe oświadczenia, z których wynika, że na stanie środków trwałych posiada zestaw komputerowy (monitor, drukarkę, procesor i oprogramowanie) o wartości rynkowej około 300 zł, nie posiada natomiast żadnych samochodów;
- obliczenie dochodu za okres od stycznia do kwietnia 2014 r. według wzoru księgi, z którego wynika, że ww. okresie osiągnął przychód z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej w łącznej kwocie 15.377,66 zł oraz poniósł koszty jego uzyskania w wysokości 21.500,47 zł, deklarując stratę w wysokości 6.122,81 zł;
- zaświadczenie od pracodawcy z dnia 16 czerwca 2014 r. o wynagrodzeniu za okres od marca do maja 2014 r., w którym podano, że wnioskodawca jest zatrudniony w firmie "B." M.K. od dnia 1 października 2013 r. na czas nieokreślony za wynagrodzeniem w kwocie 1.680 zł brutto (1.237,20 zł netto) miesięcznie;
- wyciąg z osobistego i firmowego rachunku bankowego prowadzonego przez SKOK za okres od 1 marca do 11 czerwca 2014 r., na których (poza kapitalizacją odsetek) nie odnotowano obrotów a którego salda końcowe wynosiły 0 zł i 83,94 zł;
- wyciąg z osobistego i firmowego rachunku bankowego prowadzonego przez [...] Bank Spółdzielczy za luty 2014 r., na których (poza kapitalizacją odsetek, spłata zaległych prowizji) nie odnotowano obrotów a którego salda końcowe wynosiły 144,07 zł i 0 zł;
- wyciąg z osobistego i firmowego rachunku bankowego prowadzonego przez [...] Bank S.A. za okres od 13 marca do 13 czerwca 2014 r., na których (poza opłatami za prowadzenie rachunku, zwrotem odsetek egzekucyjnych) nie odnotowano obrotów a którego salda końcowe wynosiły 129,94 zł i -175.161,69 zł;
- odpis tytułu wykonawczego z dnia 17 maja 2012 r. wystawionego na kwotę 86.483,70 zł (wraz z odsetkami) wraz z zawartym w nim wnioskiem z dnia 17 marca 2014 r. o przekazanie ww. kwoty z firmowego rachunku bankowego prowadzonego przez [...] Bank;
- odpisy wezwań z dnia 20 lutego 2014 r. do zapłaty na rzecz [...] Bank S.A. kwoty 153.533,33 zł (wraz z odsetkami i kosztami), z których wynika, że egzekucja prowadzona jest z dwóch nieruchomości wnioskodawcy położonych w [...] przy ul. [...] i ul. [...];
- odpis zajęcia wierzytelności z dnia 19 listopada 2013 r. z tytułu umowy wynajmu przez wnioskodawcę "C." S.C. R.W., D.P. lokalu przy ul. [...] oraz wzajemnych rozliczeń finansowych z tego tytułu do kwoty 60.893,64 zł (wraz z odsetkami);
- odpisy zawiadomień z dnia 10 kwietnia 2014 r. o zajęciu przez ZUS rachunku bankowego wnioskodawcy w [...] Bank S.A. do łącznej kwoty 6.577,20 zł (wraz z odsetkami i kosztami);
- kopię faktury za gaz na kwotę 217,48 zł za okres od 31 marca do 30 kwietnia 2014 r. oraz za usługi telekomunikacyjne na kwotę 124,55 zł za marzec 2014 r. wraz z dowodami ich opłacenia.
Wnioskodawca przedłożył również oświadczenia, w których podał, że nie zawiesił wykonywania działalności gospodarczej i w związku z jej prowadzeniem ponosi stałe koszty z tytułu opłat za energię elektryczną, wodę oraz telefon. W piśmie z dnia 16 czerwca 2014 r. jego pełnomocnik dodatkowo oświadczył, że wnioskodawca nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych, w tym leasingowanych.
Postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.
W sprzeciwie z dnia 7 sierpnia 2014 r. od ww. postanowienia skarżący, działający przez pełnomocnika, zarzucił naruszenie art. 245 w zw. z art. 246 p.p.s.a. poprzez błędna wykładnię, polegającą na uznaniu, iż posiada sytuację finansową, pozwalającą na ponoszenie kosztów sądowych; na uznaniu, że jego sytuacja finansowa pomimo przedłożenia wszystkich dokumentów źródłowych jest niejasna oraz na uznaniu, iż nie zostały wykazane wszystkie ustawowe przesłanki przyznania jemu prawa pomocy.
Uzasadniając sprzeciw, skarżący podał, że od lipca 2014 r. wynajmuje jedno pomieszczenie za kwotę 500 zł, która podlega zajęciu egzekucyjnemu. Skarżący wyjaśnił, iż wcześniej do tej kwestii nie odniósł się, gdyż na moment składania wniosku o prawo pomocy nie miał zawartej umowy najmu lokalu. Ponadto kwestia tego dochodu i tak pozostaje bez znaczenia, skoro cała kwota podlega zajęciu komorniczemu.
W odniesieniu do oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej skarżący podkreślił, iż nigdzie nie oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej, a w swoich oświadczeniach zaznaczył, że uzyskuje straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz że prowadzona jest wobec niego egzekucja, na podstawie której ma zajęte rachunki bankowe swojej firmy. Z związku z tym, zdaniem skarżącego, nie ma sprzeczności w złożonych przez niego oświadczeniach.
Nawiązując do kwestii różnicy co do ponoszonych na utrzymanie, podanych na druku PPF oraz w odrębnym oświadczeniu wraz załączonymi kserokopiami rachunków, skarżący wyjaśnił, iż różnica ta wynika z faktu, że podał przybliżone kwoty wydatków. Związane jest to z tym, że w sezonie letnim oszczędza na ogrzewaniu, nie kupuje co miesiąc ubrań, nie choruje co miesiąc, stąd nie wydaje takich samych kwot na leki itp. Skarżący zaakcentował, że każdy miesiąc generuje inne wydatki, co jest normalne i zrozumiałe w kontekście doświadczenia życiowego.
W ocenie wnioskodawcy, niezrozumiałym jest opieranie odmowy przyznania prawa pomocy na różnicy w wydatkach w kwocie 300 zł, gdy tymczasem zajęcia egzekucyjne i jego zobowiązania sięgają kwoty setek tysięcy złotych. Skarżący zaznaczył również, iż nie zbiera rachunków, co powoduje, iż podawane przez niego kwoty są kwotami przybliżonymi do rzeczywistych sum, jakie wydatkuje. Tym samym zastrzeżenia co do jego oświadczeń są bezzasadne.
W dalszej kolejności skarżący podniósł, iż odmowa przyznania prawa pomocy skutkuje odmową przyznania jemu prawa do sądu, co w państwie prawa powinno być niedopuszczalne. Skarżący wskazał, że przyznanie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i winno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe, co też ma miejsce w niniejszej sprawie.
Końcowo, wnioskodawca zaakcentował, że w sposób niebudzący wątpliwości udowodnił, iż nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych, a co za tym idzie zwolnienie od kosztów sądowych stanowi dla niego jedną możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem administracyjnym.
Do sprzeciwu nie dołączono żadnych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje :
Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Oznacza to, że w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt.
W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania.
Ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, toteż okoliczności stanowiące podstawę faktyczną przyznania wnioskowanych uprawnień procesowych powinny być należycie uprawdopodobnione.
Orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na jednolitym stanowisku, iż niezłożenie wszystkich wymienionych w art. 255 p.p.s.a. oświadczeń i dokumentów źródłowych, które powinny obrazować sytuację majątkową wnioskodawcy, należy ocenić jako niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, co stanowi podstawę do oddalenia wniosku (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku przedstawienia wskazanych w wezwaniu dokumentów, na podstawie których byłoby możliwe ustalenie jego możliwości finansowych. Co więcej, składane przez wnioskodawcę oświadczenia zawierają oczywiste nieścisłości.
Wnioskodawca podał, że aktualnie utrzymuje się wyłącznie z wynagrodzenia za pracę, którego średnia miesięczna wysokość w kwocie 1.237,20 zł netto (brutto 1.680 zł) została potwierdzona przez pracodawcę. Co ważne, choć wnioskodawca jest zatrudniony w firmie prowadzonej przez M.K. od dnia 1 października 2013 r., to dochodów z tego tytułu nie zadeklarował w rocznym zeznaniu podatkowym za rok 2013, w którym wykazał jedynie przychody z działalności gospodarczej.
Natomiast jego pełnomocnik w pismach z dnia 27 maja oraz 16 czerwca 2014 r. konsekwentnie wskazuje, że miesięczne konieczne wydatki ponoszone przez wnioskodawcę na utrzymanie kształtują się na poziomie 1.600 zł.
Ponadto Sąd odnotowuje rozbieżności co do wysokości opłat za media, wynikających ze złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów źródłowych. Jak podał pełnomocnik, opłaty za energię elektryczną i gaz, jakie miesięczne ponosi wnioskodawca wynoszą łącznie 200 zł, zaś z przedstawionej faktury za gaz za okres od 31 marca do 30 kwietnia br. wynika, że uiszczane przez wnioskodawcę opłaty za sam gaz przekraczają ww. kwotę – wyniosły bowiem 217,48 zł. Podobnie rzecz się ma z opłatami za usługi telekomunikacyjne, które według pełnomocnika wnioskodawca ponosi w kwocie 60 zł, zaś przedłożona faktura za marzec br. została wystawiona na kwotę 124,55 zł. W konsekwencji przyjąć należało, że bieżące koszty utrzymania związane chociażby z eksploatacją zajmowanego przez wnioskodawcę lokalu w rzeczywistości są wyższe aniżeli podane przez pełnomocnika.
Skoro wnioskodawca otrzymuje jedynie wynagrodzenie w kwocie 1.237,20 zł i zadeklarował zarówno brak oszczędności, jak i wartościowych składników majątkowych, które mógłby spieniężyć (w tym nieruchomości, papierów wartościowych czy przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro), to rodzi się pytanie, w jaki sposób jest w stanie ponieść koszty utrzymania wynoszące 1600 zł miesięcznie. W ocenie Sądu, prawdopodobnie koszty te są jeszcze wyższe, na co wskazano powyżej.
Ponadto jak wynika ze złożonych dokumentów w okresie od stycznia do kwietnia 2014 r. wnioskodawca z prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości ponad 6.000 zł. Zatem, wobec nieuzyskiwania innych dochodów i braku oszczędności, strata ta, w której – jak wskazuje sam wnioskodawca – mieszczą się również stałe wydatki związane z opłatami za energię elektryczną, wodę i telefon komórkowy najprawdopodobniej musiała zostać poniesiona z bieżących środków, co zwiększa miesięcznie średnie wydatki do kwoty około 3.100 zł, przy zarobkach wnioskodawcy w wysokości około 1.200 zł.
Powyższe wątpliwości potwierdza fakt, że wnioskodawca osiąga dochody z tytułu wynajmu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], pod którym to adresem prowadzi działalność gospodarczą, a których nie wykazał. Nie ma przy tym znaczenia, że dochody z tytułu wynajmu lokalu "C." S.C. R.W., D.P. podlegają zajęciu egzekucyjnemu. W świetle obowiązujących przepisów prawa dochody, które podlegają zajęciu w ramach prowadzonej egzekucji nie są zwolnione z opodatkowania. Wnioskodawca zaś nie przedłożył ani rozliczenia rocznego dochodów (przychodów) z tego tytułu za rok 2013 (skoro nie zostały one wykazane w nadesłanym zeznaniu podatkowym PIT-36, to wnioskować należy, że opodatkowane zostały w formie ryczałtu), jak również umowy (umów) najmu, na podstawie których można byłoby określić dochód wnioskodawcy z tego tytułu oraz należność pozostałą do spłaty na rzecz wierzyciela.
Ponadto w oświadczeniu o stanie majątku wnioskodawca pominął wszystkie składniki swojego majątku. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca jest właścicielem nie tylko mieszkania w [...] o powierzchni 86 m2, ale także dwóch innych nieruchomości położonych w [...] – przy ul. [...] oraz ul. [...]. Opisane nieruchomości nie zostały wykazane przez wnioskodawcę w formularzu PPF, pomimo że zgodnie z konstrukcją formularza był on zobowiązany do ich ujawnienia. Przedkładając zaś dokumenty, na podstawie których ww. ustalenia zostały podjęte w żaden sposób nie odniósł się do kwestii kosztów związanych z ich utrzymaniem, jak również przemilczał kwestię ewentualnych dochodów z tytułu ich wynajmu.
Ustalono także, że wnioskodawca, poza rachunkami, z których wyciągi nadesłał, posiada konto w [...] Bank S.A. Fakt nieprzedstawienia przez wnioskodawcę historii operacji dokonanych na tym rachunku, w kontekście dokonanych już ustaleń co do kwoty ponoszonych przez niego kosztów, poddaje również w wątpliwość prawdziwość twierdzeń wnioskodawcy o braku środków pieniężnych.
Zauważyć również trzeba, że w złożonym formularzu PPF wnioskodawca wyjaśnił, że zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Odmienne oświadczenie złożył przy piśmie z dnia 16 czerwca 2014 r., przedkładając dokumenty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, z których wynika, że w 2013 r. przychody z tej działalności wyniosły 870.935,56 zł (miesięcznie 72.577,96 zł), zaś w okresie od stycznia do kwietnia br. wyniosły one 15.377,66 zł (miesięcznie 5.125,88 zł). Natomiast za okres od stycznia do kwietnia 2014 r. poniósł stratę w wysokości 6.122,81 zł. Z deklaracji VAT-7 wynika, że wnioskodawca świadczył w tym okresie usługi o łącznej wartości 28.609 zł netto (7.152,25 zł miesięcznie). Dane w tym zakresie dotyczące stycznia i lutego br. są znane Sądowi z urzędu – wynikają one z deklaracji nadesłanych do sprawy o sygn. akt I SA/Gd 352/14, w której wnioskodawca również ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd wyjaśnia, mając na uwadze ugruntowane orzecznictwo sądowe, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponoszone koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i są jej naturalną konsekwencją. W konsekwencji miarodajną dla oceny zdolności płatniczych osób prowadzących działalność gospodarczą nie jest kategoria dochodu a przychodu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11). Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 marca 2011 r. (sygn. akt II GZ 112/11) strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą nie korzystają natomiast z pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych.
Zestawiając przychody wnioskodawcy z prowadzonej działalności gospodarczej z wysokością powstałych już kosztów sądowych w niniejszej sprawie, tj. wpisu sądowego od skargi w kwocie 182 zł, jak również z wysokością kosztów, które mogą powstać w niniejszej sprawie (ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego połowę wpisu od skargi nie mniej jednak niż 100 zł – § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; ewentualnego wpisu od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszącego 100 zł – § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r.; ewentualnej opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł pobieranej za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu – § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192), nie można uznać aby nie był on w stanie ich ponieść.
Z tych wszystkich względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Dane co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy są niepełne bądź wzajemnie ze sobą sprzeczne. W takiej sytuacji ocena oświadczeń skarżącego i złożonych przez niego dokumentów nie mogła być miarodajna, a w konsekwencji rzeczywisty stan możliwości płatniczych skarżącego w dalszym ciągu budzi wątpliwości.
Sąd podkreśla, że będąc w zakresie instytucji prawa pomocy dysponentem środków publicznych, nie może podejmować decyzji o ich wydatkowaniu, na podstawie niejasnego stanu faktycznego. Same oświadczenia wnioskodawcy, oparte na jego subiektywnych przekonaniach o zaistnieniu przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a niepoparte stosownymi dokumentami źródłowymi nie mogą stanowić wyłącznej podstawy przyznania wnioskowanego uprawnienia procesowego. Skoro skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny i pełny całokształtu swojej sytuacji majątkowej, to uznać należy, że nie uprawdopodobnił on wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zdaniem Sądu, bezzasadna jest argumentacja skarżącego, według której odmowa przyznania prawa pomocy skutkuje odmową przyznania jemu prawa do sądu, co w państwie prawa winno być niedopuszczalne. Przyznanie skarżącemu w niniejszej sprawie prawa pomocy byłoby sprzeczne z inną konstytucyjną zasadą, a mianowicie zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych, wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.). Jak sygnalizowano, instytucja prawa pomocy stanowi gwarancję dostępu do sądu dla podmiotów, które ze względu na swoją trudną sytuację finansową nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W związku z tym, że w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, to nie można stwierdzić, że odmowa przyznania prawa pomocy wnioskodawcy narusza jego prawo do sądu.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło