I SA/Gd 544/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi E.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 7 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej jako "k.p.a") i art. 56 § 4 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia E. K., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 stycznia 2016 r., którym zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego - Pana E. K. na podstawie wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K. tytułów wykonawczych nr: [...] - [...] z dnia 30 czerwca 2010r., [...] - [...] z dnia 30 czerwca 2010r., [...] - [...] z dnia 11 lutego 2011r., [...] - [...] z dnia 18 października 2011r. dotyczących nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Pismem z dnia 16 stycznia 2013 r. Pan E. K. wniósł do wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu w K. "o umorzenie wszelkich naliczeń składkowych od 1 stycznia 1999r. do 31 marca 2006r. za syna M., zaprzestania egzekucji z emerytury oraz zdjęcia hipotek przymusowych z posiadanych nieruchomości". Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział po ponownym rozpatrzeniu sprawy (poprzednia decyzja z dnia 27 lutego 2013 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 831/13) sprawy wydał decyzję z dnia 27 grudnia 2013 r., którą odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 06/2003 r. do 03/2006 r. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, że analiza stanu konta płatnika wykazała, że zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2006 r. Po rozliczeniu konta i po uwzględnieniu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 maja 2006 r. w sprawie objęcia ubezpieczeniami społecznymi z urzędu osoby współpracującej tj. syna M. K. za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2006 r. stwierdzono, że zadłużenie figurujące na koncie płatnika - E. K. dotyczy należnych składek na ubezpieczenia społeczne za osoby niebędące płatnikami składek tj. za osobę współpracującą i pracowników. Zobowiązany nie podlegał w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 marc a2006 r. obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, podlegał tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, zatem nie posiada zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na własne ubezpieczenie. E. K. pismem z dnia 10 września 2014 r. (uzupełnionym pismem z dnia 22 września 2014 r. i z dnia 13 października 2014 r.), wniósł o zawieszenie egzekucji z jego świadczeń emerytalno-rentowych do czasu prawomocnego wyroku na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. art. 1 ust. 14 (w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu). Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 17 października 2014 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego, które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 grudnia 2014 r. Wyrokiem z dnia 21 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 236/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił ww. postanowienie z dnia 12 grudnia 2014 r. W swoim rozstrzygnięciu Sąd w pierwszej kolejności wskazał, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy była ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 grudnia 2014 r. utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 października 2014 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego - E. K., na podstawie tytułów wykonawczych o nr Se [...] – [...] z dnia 18 października 2011 r., nie zaś decyzja z dnia 5 maja 2006 r. w sprawie objęcia ubezpieczeniami społecznymi z urzędu osoby współpracującej przy prowadzeniu działalności pozarolniczej. Zatem te zarzuty skarżącego, które sprowadzały się do zakwestionowania istnienia obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 5 maja 2006 r., nie mogły być przedmiotem oceny w tym postępowaniu i pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, która dotyczy oceny zgodności z prawem postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Sąd wskazał, że innym przypadkiem przewidzianym w ustawie, o którym mowa w art. 56 § 1 ust. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest niewątpliwie art. 1 ust. 14 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). Przy czym użyte w przepisie art. 1 ust. 14 ww. ustawy sformułowanie "uprawomocnienia się decyzji" oznacza sytuację, w której decyzja poddana była kontroli sądu powszechnego, albo nie została jej poddana z powodu niewykorzystania środka zaskarżenia. W ocenie Sądu, uwadze organów obu instancji uszło, że z treści wniosku skarżącego z dnia 10 września 2014 r. wynika, że dotyczy on postępowania zainicjowanego przez niego wnioskiem z dnia 16 stycznia 2013 r. o umorzenie należności składkowych w trybie ustawy abolicyjnej, podczas gdy decyzją z dnia 27 grudnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 06/2003 r. do 03/2006. Zatem zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dla oceny zasadności wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego decydujące znaczenie miała odpowiedź na pytanie, czy decyzja z dnia 27 grudnia 2013 r. była decyzją prawomocną w dacie złożenia wniosku o zawieszenie postępowania i dacie orzekania przez organy w przedmiocie odmowy zawieszenia. Sąd stwierdził, że kwestia ta, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, mających odpowiednie zastosowanie na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie została należycie wyjaśniona przez organy. W przedłożonych Sądowi aktach sprawy brak było bowiem dokumentów potwierdzających, że w dacie orzekania przez organy w przedmiocie odmowy zawieszenia, decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych z dnia 27 grudnia 2013 r. miała przymiot prawomocności. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 r. rozpatrując ponownie sprawę w postępowaniu zażaleniowym - przy uwzględnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 236/15 - uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 października 2015 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 r. zawiesił prowadzone w stosunku do zobowiązanego Pana E. K. na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z dnia 18 października 2011 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, ze z ponownej analizy akt zobowiązanego wynika, iż decyzja z dnia 27 grudnia 2013 r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 06/2003 do 03/2006 na podstawie "tzw. ustawy abolicyjnej" nie jest prawomocna. Wobec powyższego na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone do zobowiązanego E. K. na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] z dnia 18 października 2011 r. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 56 § 1 u.p.e.a. oraz wyjaśnił, że na mocy art. 1 ust. 14 ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13 (tj. o umorzeniu należności, o których mowa w ust. 1 i 6 - po spełnieniu warunku, o którym mowa w ust. 10, z uwzględnieniem ust. 7, 11 i 12, bądź odmowie umorzenia należności, o których mowa w ust. 1 i 6 - w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, z uwzględnieniem ust. 7, 11 i 12), postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Dyrektor podniósł, że w postanowieniu z dnia 19 listopada 2015 r. organ ten wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, polegającego na wyczerpującym zbadaniu czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w sprawie umorzenia należności składkowych z dnia 27 grudnia 2013 r. posiada przymiot prawomocności. Zaś z analizy dokonanej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że ww. decyzja nie jest prawomocna. Wobec powyższego na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasadnie zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone do zobowiązanego Pana E. K. na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] z dnia 18 października 2011 r. W skardze na powyższe postanowienie organu odwoławczego wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący powtórzył argumenty zawarte w zażaleniu z dnia 23 października 2014 r. Ponadto podniósł, że organ egzekucyjny dochodził należności za świadczenia emerytalno-rentowego do dnia 1 marca 2016 r. pomimo, iż zawieszenie winno nastąpić z dniem złożenia wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 14 ust. 14 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) - dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 marca 2016 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 stycznia 2016 r., którym zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego. Stosownie do treści art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osoba zmarłego, w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, na żądanie wierzyciela, w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Na mocy art. 1 ust. 14 ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13 (tj. o umorzeniu należności, o których mowa w ust. 1 i 6 - po spełnieniu warunku, o którym mowa w ust. 10, z uwzględnieniem ust. 7, 11 i 12, bądź odmowie umorzenia należności, o których mowa w ust. 1 i 6 - w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, z uwzględnieniem ust. 7, 11 i 12), postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na przerwaniu - na czas określony - biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód w jego dalszym prowadzeniu, na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. O zawieszeniu postępowania egzekucyjnego rozstrzyga organ egzekucyjny w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 56 § 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Analiza akt przedmiotowej sprawy wykazuje, że skarżący pismem z dnia 16 stycznia 2013r. wniósł do wierzyciela o umorzenie należności składkowych za okres od 1 stycznia 1999r. do 31 marca 2006r. na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Decyzją z dnia 27 lutego 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział uznał wniosek Pana E. K. z dnia 16 stycznia 2013r. za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w tym zakresie. Kolejno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 września 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 831/13 uchylił zaskarżoną decyzję. Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję z dnia 27 grudnia 2013 r., którą odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 06/2003 r. do 03/2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 236/15 uchylającego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 grudnia 2014 r. stwierdził, że w przedłożonych Sądowi aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających, że w dacie orzekania przez organy w przedmiocie odmowy zawieszenia, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w sprawie umorzenia należności składkowych z dnia 27 grudnia 2013 r. miała przymiot prawomocności. Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z dnia 19 listopada 2015 r. wskazał, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, polegającego na wyczerpującym zbadaniu czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w sprawie umorzenia należności składkowych z dnia 27 grudnia 2013 r. posiada przymiot prawomocności. Zaś z analizy dokonanej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że ww. decyzja nie jest prawomocna. Wobec powyższego na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasadnie zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone do zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] z dnia 18 października 2011 r. Odnosząc się do argumentów skargi wyjaśnienia wymaga, że Dyrektor Izby Skarbowej nie był właściwy w zakresie badania ewentualnej przewlekłości Dyrektora ZUS. Niniejsza sprawa dotyczy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, toteż organ nie mógł również orzekać w zakresie zwrotu potrąconych świadczeń. Podobnie te zarzuty skarżącego, które sprowadzały się do zakwestionowania istnienia obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 5 maja 2006 r., nie mogły być przedmiotem oceny w tym postępowaniu i pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, która dotyczy oceny zgodności z prawem postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.