I SA/Gd 548/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant #PROTOKOLANTT, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2005 sprawy ze skargi W. L. na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnej Oddalono skargę I SA/Gd 548/05 U z a s a d n i e n i e Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie: - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - art. 58 § 3 w trybie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia W. L. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...], którym odmówiono uchylenia czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę, dokonanego zawiadomieniem nr [...] z dnia 07.12.2004 r. – postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny. Organ egzekucyjny – Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku małżonków – Pana W. L. i Pani I. B.L. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 26.11.2004 r., obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2001 (w kwocie należności głównej 43.214,40 złotych). Podstawę wystawienia powyższego tytułu wykonawczego stanowiła decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...]. Pismem z dnia 24.02.2005 r. pełnomocnik Pana W. L. złożył "wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o uchylenie zajęcia wynagrodzenia za pracę". W wymienionym piśmie wskazano, iż zobowiązany wniósł (pismem z dnia 30.11.2004 r.) odwołanie od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego stanowiącej podstawę wystawienia wymienionego tytułu wykonawczego, a pismem z dnia 14.02.2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej poinformował zobowiązanego, iż odwołanie zostanie rozpatrzone w terminie do dnia 31.03.2005 r. W związku z nie rozpatrzeniem odwołania w przewidzianym prawem terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania tegoż odwołania przez organ odwoławczy, stosownie do dyspozycji art. 225, wykonanie decyzji ulega wstrzymaniu z mocy prawa w granicach określonych w odwołaniu – do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, a to skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uzasadniając natomiast wniosek o uchylenie zajęcia wynagrodzenia za pracęw związku ze ziszczeniem się przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, pełnomocnik podnosi, iż wynagrodzenie za pracę jest jedynym źródłem stałego dochodu zobowiązanego, zaś "dokonywanie potrąceń w wysokości połowy miesięcznego wynagrodzenia ma wpływ na możliwość zaspokajania przez zobowiązanego jego potrzeb życiowych". Pełnomocnik zobowiązanego wskazuje, iż także interes wierzyciela nie stoi na przeszkodzie uchyleniu zajęcia wynagrodzenia, gdyż stosunek pracy zobowiązanego ma charakter trwały, a poza tym w dalszym ciągu pozostaje w mocy zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionego wyżej tytułu wykonawczego z dnia 26.11.2004 r., natomiast postanowieniem z dnia [...] odmówił uchylenia czynności egzekucyjnej zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę, dokonanego zawiadomieniem nr [...] z dnia 07.12.2004 r. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] organ egzekucyjny wskazał, iż zajęcie wynagrodzenia za pracę zobowiązanego jest jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, zaś kwota należności głównej objęta tytułem wykonawczyni nr [...] jest znaczna. Z kolei, wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia dokonanie "zabezpieczenia należności podatkowych na ewentualnych składnikach majątku zobowiązanych, takich jak ruchomości czy nieruchomości". W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany wnosząc o jego zmianę i uchylenie czynności egzekucyjnej zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę podnosi, iż z uwagi na prawdopodobieństwo korzystnego dla podatnika rozstrzygnięcia organu odwoławczego uzasadniony interes wierzyciela przemawia za podejmowaniem działań, których celem byłoby ograniczenie niekorzystnych skutków wynikających z uchylenia decyzji leżącej u podstaw wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 26.11.2004 r. Ponadto pełnomocnik zobowiązanego zarzuca, iż organ egzekucyjny, wydając zaskarżone postanowienie z dnia 16.03.2005 r., nie dokonał porównania dolegliwości, jaką stanowi dla zobowiązanego zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę z możliwościami egzekucyjnymi po ustaniu przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a także nie uwzględnił okoliczności, iż stosunek pracy, w którym pozostaje zobowiązany ma charakter trwały. Dyrektor Izby Skarbowej – po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym – uznał za zasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podkreślono, iż na podstawie art. 58 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych (art. 58 § 2 cytowanej ustawy). W świetle przywołanych przepisów prawa organ odwoławczy zauważa, iż rozstrzygnięcie co do uchylenia (bądź odmowy uchylenia) w związku z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjnych dokonanych przed zawieszeniem tego postępowania ustawodawca pozostawił uznaniu administracyjnemu organu egzekucyjnego, dopuszczając wyłącznie możliwość, a nie obowiązek uchylenia czynności egzekucyjnych i to pod warunkiem łącznego zaistnienia okoliczności za takim uchyleniem przemawiających (wskazanych w przytoczonym art. 58 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przy czym przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują żadnych okoliczności, w których uchylenie czynności egzekucyjnych byłoby obligatoryjne. Mając na względzie powyższe, organ odwoławczy stwierdza, iż organ egzekucyjny mógłby uchylić dokonane przed zawieszeniem postępowania czynności egzekucyjne jedynie w sytuacji wyjątkowej, w przypadku stwierdzenia, że jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Dyrektor Izby Skarbowej podkreśla, że argumentami przemawiającymi za tym, iż uchylenie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego nie stoi w sprzeczności z interesem wierzyciela nie mogą być: spodziewane korzystne dla Pana W. L. rozstrzygnięcie organu odwoławczego (rozpatrującego odwołanie od decyzji nr [...]) oraz fakt, że stosunek pracy zobowiązanego ma charakter trwały. Z akt sprawy wynika bowiem, iż zajęcie wynagrodzenia za pracę jest jedynym z zastosowanych przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych, który pozwala na skuteczną egzekucję należności objętej tytułem wykonawczym nr [...]. Podkreśla się nadto, iż w związku z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S. I Oddział w G. zawiadomieniem nr [...] z dnia 29.11.2004 r. organ egzekucyjny został powiadomiony przez dłużnika zajętej wierzytelności (pismem z dnia 01.12.2004 r.), że na rachunku prowadzonym na rzecz Pana W. L. nie ma środków na realizację dokonanego zajęcia. Odnosząc się do podniesionej przez pełnomocnika zobowiązanego kwestii dotyczącej interesu zobowiązanego, dla którego wynagrodzenie za pracę stanowi jedyne źródło utrzymania, Dyrektor Izby wskazał, iż zgodnie z art. 9 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach Kodeksu pracy. Stosownie zaś do art. 87 § 3 pkt 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), w razie egzekucji innych należności, niż świadczenia alimentacyjne potrącenia z wynagrodzenia za pracę mogą być dokonywane do wysokości polowy wynagrodzenia. Biorąc pod uwagę fakt, iż w dniu 17.01.2005 r. na rachunek organu egzekucyjnego wpłynęła kwota w wysokości 1.276,14 zł, zaś w dniu 23.02.2005 r. – kwota w wysokości 1.487,56 zł, Dyrektor Izby stwierdza, iż wysokość wynagrodzenia wypłacanego zobowiązanemu po dokonaniu potrącenia, przekracza wysokość wolnego od potrąceń minimalnego wynagrodzenia za pracę. Nadto organ odwoławczy zwraca uwagę, iż we wniosku z dnia 24.02.2005 r., ani w zażaleniu pełnomocnik nie wykazał ważnego interesu zobowiązanego, który to warunek musi zostać spełniony, aby możliwe było uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Dodatkowo podkreślono, iż pismem z dnia 18.03.2005 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego poinformował pracodawcę Pana W. L. – "B" Spółka z o.o., iż w związku z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny wstrzymał realizację zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonanego zawiadomieniem nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej wymienione postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku, skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości 240,00 zł. Wskazanemu wyżej postanowieniu strona skarżąca zarzuca naruszenie art. 58 § 2 (błędnie wskazanego w powyższym piśmie jako art. 58 § 1) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na przyznaniu priorytetu interesowi wierzyciela w sytuacji, gdy zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest wynikiem opieszałości prowadzonego postępowania podatkowego. Pełnomocnik Pana W. L. podnosi, iż "wynagrodzenie za pracę podatnika jest jedynym źródłem jego stałego dochodu i niemożliwość otrzymywania tego wynagrodzenia w pełnej wysokości negatywnie wpływa na możliwość zaspokajania przez podatnika jego potrzeb życiowych". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej – oceniając ponownie zebrany materiał dowodowy, podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ustalonym niespornie stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Otóż stosownie do treści przepisu art. 58 § 2 zd. 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek, tych czynności nie nabyły praw. Jak trafnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, rozstrzygnięcie co do uchylenia (bądź odmowy uchylenia) w związku z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjnych dokonanych przed zawieszeniem tego postępowania ustawodawca pozostawił uznaniu administracyjnemu organu egzekucyjnego, dopuszczając wyłącznie możliwość, a nie obowiązek uchylenia czynności egzekucyjnych i to pod warunkiem łącznego zaistnienia okoliczności za takim uchyleniem przemawiających (wskazanych w przytoczonym art. 58 § 2 ww. ustawy). Przy czym przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują żadnych okoliczności, w których uchylenie czynności egzekucyjnych byłoby obligatoryjne. Organ egzekucyjny mógłby zatem uchylić, na co trafnie zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu, dokonane przed zawieszeniem postępowania czynności egzekucyjne jedynie w sytuacji wyjątkowej, w przypadku stwierdzenia, że jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły prawa. W tym miejscu należy podkreślić, że gdy kontrolowane przez sąd rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy, sąd nie może wnikać w uznanie administracyjne a jedynie bada czy rozważone zostały przez organ przesłanki, warunkujące uwzględnienie wniosku. W rozważanej sprawie organy w sposób uprawniony uznały, że skarżący nie wykazał, iż odmowa uchylenia dokonanej czynności egzekucyjnej narusza ważny interes zobowiązanego. Fakt otrzymywania przez zobowiązanego tylko części wynagrodzenia, co negatywnie wpływa na możliwość zaspokajania jego potrzeb życiowych, organ władny był ocenić jako argument nieprzekonywujący i nie znajdujący potwierdzenia w aktach sprawy. Należy zauważyć również, iż w rozważanej sprawie organy egzekucyjne zasadnie nie podzieliły zdania pełnomocnika skarżącego, iż interes wierzyciela nie stoi na przeszkodzie uchyleniu dokonanej czynności egzekucyjnej, skoro z akt sprawy wynika, że zajęcie wynagrodzenia za pracę jest jedynym z zastosowanych przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych, który pozwala na skuteczną egzekucję należności objętej tytułem wykonawczym nr [...], Wskazać bowiem należy, iż w związku z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A. I Oddział w G. zawiadomieniem nr [...] z dnia 29.11.2004 r. organ egzekucyjny został powiadomiony przez dłużnika zajętej wierzytelności (pismem z dnia 01.12.2004 r.), że na rachunku prowadzonym na rzecz Pana W. L. nie ma środków na realizację dokonanego zajęcia. Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w wyroku. AR