I SA/Gd 553/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: Alicja Stępień Sędziowie NSA: Ewa Kwarcińska Zbigniew Romała (spr.) Protokolant: Monika Orska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. L. na decyzję Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia 22 lutego 2001 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 3.100 złotych (trzy tysiące sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 553/01 U z a s a d n i e n i e Urząd Skarbowy decyzją z dnia 6 listopada 2000 r. określił skarżącemu M. L. zobowiązania i zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 r. oraz odsetki za zwłokę. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) zwalnia się od VAT podatników opłacających podatek dochodowy w formie karty podatkowej w zakresie działalności objętej tą formą opodatkowania. Ponieważ z mocy decyzji Izby Skarbowej z dnia 19 lipca 2000 r. podatnik utracił prawo do opodatkowania w formie karty podatkowej za 1999 r. należało opodatkować wartość sprzedaży za poszczególne miesiące tego roku, przy pozbawieniu podatnika (jako osoby niezarejestrowanej) prawa do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony. M. L. w odwołaniu od tej decyzji zarzucił jej naruszenie art. 14 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy o VAT oraz art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Zdaniem strony organ przyjął, że nastąpiła utrata prawa do opodatkowania w formie karty podatkowej. Tymczasem w/w decyzja Izby Skarbowej została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem wynik postępowania sądowego będzie miał bezpośredni wpływ na postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie. Ponadto strona skarżąca podniosła, że nie zaistniały przyczyny powodujące utratę prawa do opodatkowania w formie karty podatkowej, co zostało spisane w skardze do NSA (sprawa I SA/Gd 1854/00). Wreszcie ustawa o VAT nie przewiduje aby podatnik tracący prawo do opodatkowania w formie karty podatkowej obowiązany był do zapłaty tego podatku za wszystkie miesiące roku podatkowego, w którym stwierdzono wygaśnięcie tego prawa. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podatnik zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930) stracił prawo do opodatkowania w formie karty podatkowej od początku roku podatkowego, będąc jednocześnie zobowiązanym do płacenia podatku dochodowego na zasadach ogólnych za cały rok. Zatem analogicznie skarżący winien podlegać podatkowi od towarów i usług za cały rok, a nie od momentu utraty prawa do karty podatkowej. Sąd administracyjny jedynie kontroluje zaskarżone decyzje pod względem ich zgodności z prawem, dlatego nie było podstaw do zawieszenia postępowania. M. L. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego powtórzył zarzuty sformułowane w odwołaniu. Izba Skarbowa – Ośrodek Zamiejscowy wniosła o oddalenie skargi wywodząc analogicznie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przy czym postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania organ podatkowy doręcza stronie lub jej spadkobiercom (art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej). Zagadnienie wstępne jest sytuacją, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to przy tym zagadnienie, które nie było przedmiotem prawomocnie przesądzonym w innej sprawie. Art.201 Ordynacji podatkowej wyznaczył podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania, a zatem organ z urzędu musi badać, czy nie powstało zdarzenie lub sytuacja, która wymaga zawieszenia postępowania. W przypadku wykrycia takiego zdarzenia organ ma obowiązek z urzędu zawiesić postępowanie. W niniejszym przypadku istnienie zagadnienia wstępnego (prejudycjalnego) było prawidłowo rozpoznane tak przez stronę jak i przez Izbę Skarbową. Strona dała temu wyraz w odwołaniach od decyzji dotyczących VAT i PIT. Izba Skarbowa dała temu najpełniejszy wyraz w decyzji z dnia 5 września 2000 r. uchylającej pierwotną decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 17 maja 2000 r. dotyczącą podatku od towarów i usług. Argumentem Izby było powołanie się przez organ na nieostateczną decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z dnia 26 lutego 1999 r. ustalającą wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej. Odmienność stanowisk stron sprowadza się do zagadnienia czy ostateczna decyzja z dnia 19 lipca 2000 r. stanowi rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej w niniejszej sprawie, czy też zagadnienie wstępne zostaje rozstrzygnięte dopiero po wydaniu wyroku na skutek skargi strony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji ustalającej wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej. W ocenie tut. Sądu poprawne było stanowisko strony skarżącej. Sąd administracyjny wyłącznie kontroluje zgodność z prawem rozstrzygnięcia organu podatkowego i wyrok nie zamyka organowi możliwości wydania nowego rozstrzygnięcia, nawet analogicznego w treści do rozstrzygnięcia pozbawionego mowy wiążącej. Niemniej nie jest tak, że pomiędzy orzeczeniem sądu administracyjnego i oceną w nim zawartą a rozstrzygnięciem niniejszej sprawy nie zachodzi bezpośredni stosunek zależności. W sytuacji orzeczenia uwzględniającego skargę, a szczególnie orzeczenia stwierdzającego nieważność zaskarżonej decyzji lub uchylającego decyzje organów obydwóch instancji następuje powrót do sytuacji w postępowaniu administracyjnym, która miała miejsce przed podjęciem przez organ określonego aktu. Mało tego, oddziaływanie orzeczenia sądu administracyjnego może mieć także taki skutek, że kontynuacja postępowania administracyjnego będzie zbędna i niedopuszczalna. Art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Także obowiązujący w okresie toczącego się postępowania podatkowego art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) wiązał organ oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu. Reasumując, możliwość eliminacji z obrotu decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji ustalającej wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej, mogła spowodować "odżycie" tejże decyzji ustalającej, a tym samym bezpodstawność decyzji określających zobowiązania w podatku dochodowym i podatku od towarów i usług. Dlatego dopiero prawomocne rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego (kwestii czy podatnik utracił prawo do opodatkowania w formie karty podatkowej) przez Sąd administracyjny mogło niwelować obowiązek zawieszenia postępowania. Skoro organy podatkowe nie dostrzegły tego związku, to naruszyły przepisy postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo na bezpodstawność stanowiska Izby Skarbowej odnośnie braku wpływu postępowania sądowoadministracyjnego na rozstrzygnięcie sprawy podatkowej z uwagi na okoliczności związane z istotą (zakresem orzekania) rozstrzygnięć Sądu administracyjnego, należy wskazać na art. 125 § 1 pkt 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z którym sąd może (a nie musi jak organ) zawiesić postępowanie jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowo-administracyjnego. Mając powyższe na względzie zależało orzec jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 209 w zw. z art. 200 oraz art. 152 cyt. wyżej ustawy.