I SA/Gd 580/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 10 marca 2011 r., którym działając jako wierzyciel zajął stanowisko w przedmiocie zarzutów wniesionych przez zobowiązaną M.S. w postępowaniu egzekucyjnym, uznając je za niezasadne. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego odmówił M.S. unieważnienia zgłoszenia celnego z dnia 20 maja 2009 r. oraz określił należności celne i podatkowe w łącznej kwocie 100.417,00 zł. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. W związku z nieuregulowaniem należności celnych wynikających z powyższej decyzji Dyrektor Izby Celnej wystawił w dniu 16 listopada 2011 r. tytuł wykonawczy nr [...] i przesłał go zgodnie z właściwością miejscową do Dyrektora Izby Celnej w W., celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu 21 stycznia 2011 r. poprzez doręczenie zobowiązanej odpisu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wraz z tytułem wykonawczym nr [...]. Pismem z dnia 24 stycznia 2011 r. strona reprezentowana przez pełnomocnika złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazując na art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a. Podstawą zarzutów była niedopuszczalność egzekucji w związku ze złożeniem wraz z odwołaniem od decyzji wymiarowej wniosku o wstrzymanie jej wykonania. Postanowieniem z dnia 10 marca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej (wierzyciel) zajął stanowisko w sprawie złożonych zarzutów uznając je za nieuzasadnione z uwagi na fakt, że samo złożenie wniosku nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji. Na powyższe postanowienie wierzyciela strona wniosła zażalenie wnosząc o jego uchylenie. Strona podniosła, że w uzasadnieniu swojego stanowiska wierzyciel stwierdził, że wszystkie dokonane przez organ egzekucyjny działania wymagały osobistego działania skarżącej, bowiem to ona występuje w przedmiotowym sporze jako zobowiązany i to właśnie do zobowiązanej należało skierować upomnienie płatnicze oraz tytuły wykonawcze. Ponadto strona podkreśliła, że zarówno upomnienie jak i tytuł wykonawczy zostały doręczone bezpośrednio stronie, z pominięciem pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 9 maja 2011 r. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu zażalenia strony, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w postanowieniu organu pierwszej instancji brak jest odniesienia do kwestii doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego, bowiem nie było to przedmiotem zarzutów złożonych w postępowaniu egzekucyjnym. Niemniej jednak organ odwoławczy uznał za zasadne odnieść się do zarzutów zażalenia i wskazał, że w jego ocenie są one bezzasadne. Pełnomocnictwo do reprezentowania strony można złożyć dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a więc po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Ponadto nie było obowiązku doręczania stronie upomnienia, a to z uwagi na treść § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r., Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.), stanowiącego, iż w przypadku gdy należność została określona w orzeczeniu (a tak było w tej sprawie) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z postanowieniem je poprzedzającym, zarzucając organowi bezpodstawne uznanie, że organ egzekucyjny nie miał obowiązku doręczenia stronie upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Naruszenie tego obowiązku może stanowić podstawę zarzutu opartego na art. 33 pkt 6 u.p.e.a. Ponadto strona zarzuciła naruszenie art. 26 § 1 i § 2 u.p.e.a., a także art. 32 i 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., poprzez doręczenie tytułu wykonawczego bezpośrednio stronie, a nie jej pełnomocnikowi, o istnieniu którego organ posiadał wiedzę. Strona podkreśliła też, że zarówno postępowanie celne, jak i postępowanie egzekucyjne prowadzi ten sam organ, tj. Dyrektor Izby Celnej, który działa także jako wierzyciel. Powinien on był poinformować organ egzekucyjny o działaniu strony za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie w niniejszej sprawie nie jest Dyrektor Izby Celnej w G., lecz Dyrektor Izby Celnej w W., do którego złożone zostały zarzuty w sprawie prowadzenia tego postępowania. Zgodnie jednak z art. 34 ust. 1 u.p.e.a. zanim organ egzekucyjny rozpatrzy złożone przez zobowiązaną zarzuty, zobligowany jest do uzyskania w tym zakresie stanowiska wierzyciela, którym w niniejszej sprawie jest Dyrektor Izby Celnej w G. Przedmiotem niniejszej sprawy jest właśnie postanowienie wierzyciela wydane w trybie art. 34 ust. 1 u.p.e.a. w zakresie zgłoszonych zarzutów. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 21 stycznia 2011 r., poprzez doręczenie zobowiązanej zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego oraz tytułu wykonawczego. W dniu 24 stycznia 2011 r. skarżąca wniosła zarzuty niedopuszczalności egzekucji, oparte na art. 33 ust. 6 u.p.e.a., z uwagi na wniesienie odwołania od decyzji wymiarowej będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego oraz złożenia wniosku o wstrzymanie jej wykonania. W treści tego pisma nie została wskazana żadna inna podstawa zarzutów z art. 33 u.p.e.a. W takich też granicach Dyrektor Izby Celnej w G. jako wierzyciel ustosunkował się do podniesionych zarzutów. Wskazał bowiem, że fakt wniesienia odwołania od decyzji oraz wniosku o wstrzymanie jej wykonania nie wstrzymuje jeszcze jej wykonania, a zatem nie czyni egzekucji niedopuszczalną. Ponadto wskazał, że wniosek strony o wstrzymanie wykonania decyzji nie został uwzględniony, a sama decyzja wymiarowa została w postępowaniu odwoławczym utrzymana w mocy. Powyższe stanowisko wyrażone przez wierzyciela znajduje oparcie w treści art. 244 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 1992 r. ze zm.), zgodnie z którym odwołanie nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji, od której się odwołano. Przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 pkt 6 u.p.e.a., mają charakter formalny. Jako przykład wskazuje się na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Tymczasem z przepisów nie wynika, aby fakt wniesienia odwołania bądź wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powodował niedopuszczalność wszczęcia bądź prowadzenia egzekucji. Dopiero wstrzymanie wykonania takiej decyzji skutkuje obowiązkiem zawieszenia postępowania egzekucyjnego ( art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) i co za tym idzie niemożnością jego dalszego prowadzenia, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Odnośnie natomiast zarzutów dotyczących braku doręczenia upomnienia oraz nieprawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego stronie z pominięciem pełnomocnika, należy zauważyć, że zarzuty te zostały po raz pierwszy powołane przez stronę w zażaleniu na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Zarzut stanowi swoisty środek zaskarżenia, przysługujący wyłącznie zobowiązanemu. Można go złożyć skutecznie tylko powołując się na przyczyny wymienione w art. 33 u.p.e.a., przy czym, co nie budzi wątpliwości, katalog tych przyczyn wskazany w powołanym przepisie ma charakter zamknięty. Złożenie zarzutu ograniczone jest także terminem. W piśmiennictwie (por. P. Przybysz: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa Lexis Nexis 2006, s. 139), a także orzecznictwie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2008r., I SA/Gl 444/07, opubl. w Lex pod nr 521760) uznaje się w związku z tym, że zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy. Zatem zarówno organ odwoławczy, rozpatrujący zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, jak i sąd administracyjny, do którego skierowano skargę na rozstrzygnięcia organu nadzoru nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w zażaleniu od postanowienia wierzyciela, stanowiłoby to bowiem naruszenie przepisu określającego termin do ich zgłoszenia. Ustawodawca – odmiennie niż przykładowo w odwołaniu (art. 128 k.p.a.) nakazuje bowiem zobowiązanemu w środku zaskarżenia wskazanie wad postępowania egzekucyjnego, a nie ograniczenie się do wyrażenia sprzeciwu wobec czynności tego organu. Nie można przy tym zapominać, że wprawdzie zobowiązany nie ma obowiązku powoływania podstawy prawnej zarzutu (zgodnie z zasadą "da mihi factum, dabo tibi ius"), jednakże kiedy to czyni, to wskazując podstawę prawną swego działania i powołując fakty, które w jego ocenie potwierdzają jej zaistnienie, zakreśla granice swojego żądania, poza które w tym przypadku organ nie ma prawa wyjść. Stanowisko, że zobowiązany nie może w dowolnym czasie (tj. po upływie ustawowego terminu 7 dni do wniesienia zarzutów) wnosić nowych zarzutów lub uzupełniać je o nowe podstawy prawne lub faktyczne, bowiem to wierzyciel i organy egzekucyjne obu instancji muszą znać te zarzuty i rozpoznać je, jest ugruntowane w orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia 1 września 2011 r., II FSK 407/10; z dnia 11 lutego 2010 r., II OSK 351/09; z dnia 26 sierpnia 2011 r., II FSK 474/10; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 444/07 – dostępne w internecie). Jeżeli zobowiązany, w zarzutach wniesionych w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) ograniczy je wyłącznie do jednej (bądź kilku) podstaw wymienionych w art. 33 u.p.e.a., traci możliwość późniejszego zgłaszania nowych podstaw zarzutów, w szczególności w toku postępowania zażaleniowego, czy też sądowo administracyjnego. W tej sytuacji kwestia braku doręczenia stronie upomnienia (która nota bene stanowi podstawę zarzutu z art. 33 pkt 7, a nie pkt 6 u.p.e.a., jak to twierdzi skarżąca), jak też kwestia nieprawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego nie wyartykułowana w treści zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego, które zostały rozpoznane przez wierzyciela zaskarżonym postanowieniem, jako zarzut spóźniony nie może podlegać badaniu. Niemniej jednak Sąd uznał za zasadne odnieść się do zarzutów skargi, których bezzasadność jest oczywista. Będąca podstawą prowadzonej egzekucji decyzja jest niewątpliwie decyzją określającą zobowiązanie podatkowe, o której mowa w art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, stąd niezrozumiałe są dywagacje zawarte w skardze na temat rozumienia pojęcia należności określonych w orzeczeniu, użytego w § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r., Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.), który pozwala w takiej sytuacji na wszczęcie postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Przepis ten miał niewątpliwie zastosowanie, na co słusznie zwrócił uwagę Dyrektor Izby Celnej. Podobnie bezzasadne są zarzuty strony co do konieczności doręczenia tytułu wykonawczego pełnomocnikowi, a nie samej stronie. Obowiązek doręczania pism dotyczy tylko pełnomocnika ustanowionego w sprawie zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. mającym zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik, w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Biorąc pod uwagę brzmienie powołanych przepisów, jak również przepisu art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, trudno jest się zgodzić z twierdzeniem skarżącej, że doręczenie jej bezpośrednio, z pominięciem pełnomocnika, tytułu wykonawczego, było wadliwe. Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego wszczyna postępowanie egzekucyjne, dopiero zatem od tego momentu organ egzekucyjny ma do czynienia ze stroną, której uprawnienia są regulowane tak w art. 10 § 1, jak i art. 32 oraz art. 40 k.p.a. Tym samym uznać należy, iż odpis tytułu wykonawczego, jak i zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, zostały prawidłowo doręczone stronie. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.