I SA/Gd 584/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Kolanowski (spr.), Sędziowie NSA Ewa Kwarcińska, NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Zuzanna Baca, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K.C. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 21 lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od września 1999 r. do stycznia 2000 r. oddala skargę I SA/Gd 584/02 UZASADNIENIE Urząd Skarbowy, działając na podstawie art. 48 § 2 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz.926 z późno zm.) a także § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonana niektórych przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 40, poz. 463), decyzją z dnia 16 listopada 2001r.odmówił K.C. rozłożenia na raty podatku od towarów i usług za okres od września 1999 r. do stycznia 2000 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż po przeprowadzeniu postępowania dowodowo wyjaśniającego a także w wyniku analizy zebranego materiału dowodowego nie dopatrzył się podstaw do udzielenia ulgi w zapłacie zaległego podatku od towarów i usług, poprzez rozłożenie go na raty, zaś przedstawione przez podatnika we wniosku o rozłożenie na raty i umorzenie zaległości podatkowych prognozy lub rokowania co do dalszego bytu firmy i konieczności ogłoszenia jej upadłości oraz likwidacji, zdaniem organu nie mogą skutkować uwzględnieniem wniosku. Od powyższej decyzji K.C. złożył odwołanie do Izby Skarbowej, w którym - zarzucając organowi pierwszoinstancyjnemu naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych poprzez nie wskazanie żadnych argumentów przeczących twierdzeniu, że podatnik w chwili składania wniosku znajdował się w niekorzystnej sytuacji finansowej - wniósł o jej uchylenie. Izba Skarbowa, decyzją z dnia 21 lutego 2002 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, przywołując treść art. 48 § 2 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy wskazał, iż podstawowym kryterium oceny słuszności udzielonej ulgi podatkowej jest "ważny interes podatnika", o istnieniu którego nie może decydować subiektywne przekonanie podatnika lecz kryteria zobiektywizowane, wśród których najwyższą rangę mają życie i zdrowie ludzkie a także możliwość zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie własne i swojej rodziny. Organ podatkowy podkreślił, że decyzje przezeń podejmowane znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W sprawie niniejszej przesłankę do udzielenia ulgi podatkowej zdaniem strony stanowiło w ogólny sposób przedstawione pojęcie zagrożenia płynności finansowej, likwidacji firmy oraz konieczność likwidacji miejsc pracy w przypadku nie otrzymania ulgi, co nie znalazło potwierdzenia jakimikolwiek dowodami. Zdaniem organu, takie ogólne powoływanie się na trudną sytuację finansową, nie może być wystarczającą podstawą do zastosowania ulgi podatkowej, albowiem to na podatniku ciąży obowiązek wskazania faktów świadczących o jego trudnej sytuacji. Izba podkreśliła, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że K.C. osiąga dochody z prowadzonej działalności, stałe dochody osiąga również jego żona. W szczególności, z zeznania rocznego PIT-36 za 2000 rok wynika, że podatnik osiągnął dochód łączny w kwocie [...] zł, zaś dochód jego żony wyniósł [...] zł. Posiada nadto, wspólnie z żoną, dom jednorodzinny o powierzchni całkowitej 218 m2 z działką o powierzchni 261 m2 , w którym zamieszkują wraz z dwójką dzieci. Wydatki stałe ponosi w łącznej kwocie około [...] zł (z czego około 75 % stanowią spłaty zaciągniętych przez podatnika kredytów), zaś średnie dochody w rodzinie podatnika kształtują się na poziomie [...] zł brutto. Powyższa analiza sytuacji finansowej i stanu majątkowego podatnika, zdaniem organów podatkowych powinna skutkować poszukiwaniem możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału budżetu państwa. Organ podkreślił również fakt, iż zaległość podatkowa powstała na skutek niewłaściwego działania strony, a mianowicie faktu nie odprowadzenia przez podatnika podatku. Przekonanie zaś K.C., iż jego postępowanie było zgodne z prawem nie może być argumentem przemawiającym na jego korzyść. Prowadząc działalność gospodarczą powinien był orientować się w obowiązujących przepisach prawa. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż z charakteru podatku od towarów i usług, który jest podatkiem pośrednim wliczonym w cenę świadczonych przez podatnika usług, wynika iż w istocie płacą go kontrahenci podatnika, zaś obowiązkiem podatnika było jedynie odprowadzenie go w odpowiedniej wysokości, w ustalonym terminie na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Od powyższej decyzji K.C. odwołał się do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku. W skardze zarzucił decyzji odwoławczej rażące naruszenie prawa a w szczególności art. 48 § 2a, art. 120, art. 121, art.123 § 1, art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie a także art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji poprzez ich niezastosowanie, tj. naruszenie przepisów postępowania, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie. Zdaniem skarżącego wydana przez Izbę Skarbową decyzja jest krzywdząca i rażąco narusza prawo, a w szczególności przepis art. 48 § 2a Ordynacji. W uzasadnieniu wydanej decyzji Izba Skarbowa podnosi, iż podstawą prawną rozłożenia zaległości podatkowych na raty jest art. 48 § 1 Ordynacji. Przyjmując jako podstawę rozstrzygnięcia w skarżonej decyzji art. 48 § 2a Izba była dodatkowo zobowiązana do żądania od skarżącego ubiegającego się o ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych przedłożenia wraz z wnioskiem o udzielenie ulgi informacji dotyczącej wszelkich form pomocy udzielonej im w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku. A także zweryfikowania rzetelności informacji przedsiębiorcy o udzielonej pomocy. Rozstrzygnięcie Izby Skarbowej zawarte w skarżonej decyzji oparte zostało, zdaniem skarżącego, na niekompletnym materiale dowodowym. Każda z podniesionych przez skarżącego we wniosku okoliczności wymagała wnikliwego zbadania w celu ustalenia czy nie zaistniał przypadek ujęty w powołanych wcześniej przepisach a jednocześnie organy podatkowe winny stosować się do wymogów określonych aktami wykonawczymi do ustawy o "pomocy publicznej dla przedsiębiorców". Przesłanka ważnego interesu podatnika wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Jednak podatnik nie może być zbyt pochopnie z obowiązków podatkowych zwalniany a także nie mogą mieć charakteru powtarzającego się czynnika pozwalającego na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego. Przejściowe trudności powinny być spowodowane okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od tego podmiotu i nie będących następstwem świadomie podjętej strategii gospodarczej. Zdaniem skarżącego powyższe okoliczności nie zostały wzięte pod uwagę. Skarżący podtrzymał wszystkie podniesione w odwołaniu zarzuty i jednocześnie wskazał, iż błędne przekonanie podatnika o braku obowiązku podatkowego lub o mniejszym od rzeczywistego jego zakresie, chociaż nie zwalnia podatnika z tego obowiązku to ewentualne skutki takiego błędu, podatnik niwelować może w ramach uprawnień stwarzanych przepisami art. 22 lub art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych (odpowiednio art. 48 i art. 67 ordynacji podatkowej) zaś przesłankę do ich usunięcia stanowić będą względy społeczne i gospodarcze. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymała dotychczasowe stanowisko i argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarzuty w niej podniesione nie mogą być uznane za skuteczne. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mąjącym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wbrew zarzutom skargi w przeprowadzonym postępowaniu nie występują uchybienia mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym. Instytucja zarówno umorzenia zaległości podatkowej i odsetek przewidziana w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, jak i rozłożenia na raty spłaty podatku bądź zaległości podatkowej przewidziana w art. 48 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej stanowią szczególnego rodzaju ulgi, których zastosowanie uzależnione jest od ważnego interesu podatnika, bądź w przypadku umorzenia zaległości podatkowej - także ważnego interesu publicznego. Ocena czy taki interes zachodzi dokonywana jest przez organ podatkowy w zakresie swobodnego uznania, przy czym uznanie to ograniczone jest konstytucyjną a zasadą państwa prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Wielokrotnie w tego rodzaju sprawach orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przypomina, że podatki są najistotniejszym elementem dochodów Państwa, a ww. instytucje stanowią wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania; stosowanie ich w związku z tym jest ograniczone. Przyznana unormowaniami art. 67 § 1 oraz 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej swoboda uznania administracyjnego nie oznacza dowolności działania organu podatkowego, bowiem organ ten jest obowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w powyższych przepisach przesłanki. Podkreślenia wymaga także fakt, że nawet jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika - w rozumieniu powyższych unormowań - to organ ten może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci odroczenia płatności podatku czy rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, czy też rozłożenia spłaty zaległości na raty proponowane przez podatnika (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2001 r. sygn. akt III SA 90/2000 nie publ., wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2001 r. sygn. akt III SA 1027/2000 - Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2001/6/167). Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający badał sprawę pod kątem wymienionych w omawianych przepisach dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Sąd natomiast nie może ingerować w samo rozstrzygnięcie organu podatkowego. Przy tak ograniczonej kontroli sądu stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja, jak i zgromadzony materiał dowodowy wykazuje, że organ I instancji, w sposób wyczerpujący zbadał sytuację finansową podatnika. Podkreślenia w tej sprawie wymaga fakt, że działalność gospodarczą prowadzi się na własne ryzyko. Tym samym nie jest istotne z punktu widzenia organu podatkowego, przekonanie podatnika, że jego postępowanie (skutkiem którego było nie odprowadzenie we właściwym terminie oraz we właściwej kwocie podatku) było zgodne z prawem. Decyzję o prowadzeniu określonej działalności gospodarczej podejmuje podatnik a nie organ podatkowy i to podatnik ponosi wszelkie konsekwencje swych decyzji, zarówno ujemne rezultaty swoich niepowodzeń jak i korzystne skutki zarobkowej aktywności w postaci zysku. Nieznajomość przepisów prawa przez podatnika nie może stanowić o ważnym i uzasadnionym interesie podatnika lub interesie publicznym. W interesie publicznym nie leży uprzywilejowanie podatników, którzy pomimo istniejących możliwości nie wywiązują się z ciążących na nich zobowiązań podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w swych orzeczeniach przyjmuje, że udzielenie ulg, o których mowa w dyspozycji art. 67 § 1 i art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej zasadniczo uzależnione jest od wystąpienia czynników, na które podatnik nie ma wpływu tj. klęski żywiołowe itp., i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Okoliczności tej sprawy nie mają takich cech. Reasumując, Sąd nie podziela stanowiska skarżącego w zakresie naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe w sposób prawidłowy i zgodny z zasadą swobodnej a nie dowolnej oceny dowodów oceniły, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego nie różni się w sposób szczególny od znacznej grupy podatników opłacających podatek, a tym samym że brak jest szczególnych okoliczności, które wskazywałyby ma istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, uzasadniającego umorzenie odsetek i rozłożenie zaległości na raty. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 48 § 2a Ordynacji podatkowej należy zauważyć, że nie znajduje on uzasadnienia w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, strona w złożonym oświadczeniu z dnia 10 maja 2001r. stwierdziła, że nie otrzymała "żadnej pomocy z budżetu i gminy w ostatnich 3 latach". Zgodnie z art. 2 ust. 1, obowiązującej w stanie prawnym sprawy, ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomoc publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 60, poz. 704 ze zm.), przepisy ustawy stosuje się do udzielenia pomocy, jeżeli udzielana pomoc łącznie z udzieloną pomocą w ciągu kolejnych trzech lat poprzedzających, przekracza kwotę będącą równowartością 100 000 EURO. W związku z tym, powyżej cytowana ustawa, w zakresie badania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanej ulgi, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Uznając, że zaskarżona decyzja w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszała prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny, wobec braku podstaw do usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.