I SA/Gd 595/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwartały I-IV 2011 roku postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. A Spółka z o.o. z siedzibą w W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawca od lat nie prowadzi zyskownej działalności gospodarczej poza administrowaniem, składaniem deklaracji podatkowej z powodu braków finansowych. Spółka nie została wpisana do rejestru KRS przez długi proces licytacji sięgający 1999 roku. Ponadto nie spełnia warunków przeprowadzenia likwidacji bądź upadłości, natomiast prezes zarządu jest osobą niewypłacalną. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 100.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok wynosi 258.111 zł, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 42.190,59 zł. Wskazano ponadto, że Spółka dysponuje rachunkiem bankowym, którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 18 zł. Spółka jest właścicielem nieruchomości magazynowo-biurowej na której wpisany jest Urząd Pracy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Urząd Miasta. Wnioskodawca został wezwany do przedłożenia: a) odpisu zeznania podatkowego CIT-8 za rok 2015; b) odpisu sprawozdania finansowego (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej) sporządzonego za rok obrotowy 2015; c) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego przez spółkę dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, a także kosztów uzyskania przychodów od 1 maja 2016 r.; d) odpisów deklaracji VAT-7K złożone za ostatnie dwa kwartały, bądź VAT-7 złożonych za miesiące od maja 2016 r.; e) wyciągu z rachunku bankowego obejmującego okres od 1 maja 2016 r. wraz z historią dokonanych na nich operacji (wpłat, wypłat, przelewów) i stanem sald; f) zestawienia stałych wydatków ponoszonych na bieżące koszty prowadzonej działalności (opłaty za lokal, telefony, samochody, koszty wynagrodzeń pracowników, koszty obsługi księgowej itp.) oraz jasnego wskazania, z jakich środków są one ponoszone; g) raportów kasowych od 1 maja 2016 r.; h) zestawienia rzeczowych aktywów trwałych, w tym środków trwałych i wyposażenia wraz z ich wartością rynkową; i) zestawienia aktualnego stanu wymagalnych zobowiązań spółki oraz jej należności; j) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej względem majątku spółki i zastosowanych środków egzekucyjnych; k) dowodów potwierdzających okoliczność, że spółka zaprzestała (i od kiedy) prowadzenia działalności gospodarczej i nie osiąga żadnych przychodów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył odpis zeznania podatkowego za 2015 r., odpis sprawozdania finansowego za 2015 r., rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r., odpisy deklaracji podatkowych VAT-7 za I i II kwartał 2016 r., wyciągi bankowe za miesiące kwiecień, czerwiec i lipiec 2016 r., tabelę środków trwałych, wezwania do zapłaty otrzymane przez Spółkę od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Miasta Wejherowo. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 ww. ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym (§ 1); prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2); prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3); częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Należy zaznaczyć, że A Spółka z o.o. z siedzibą w W. składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu wskazać trzeba, że użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Treść powołanego przepisu wskazuje nadto, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony, z uwzględnianiem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony - jej możliwości finansowych. Wpis od skargi, do którego uiszczenia wezwano zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 lipca 2016 r., wynosi 306 zł. Jest to najwyższa opłata sądowa w sprawie. Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 153 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Z kolei wysokość ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też ewentualnych wpisów od zażaleń wyniesie jednorazowo 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192 oraz § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Uwzględniając ustaloną powyżej wysokość kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie w pełnym zakresie. Z ustaleń poczynionych w oparciu o oświadczenia i dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę wynika, że jakkolwiek Spółka argumentuje, że z powodu deklarowanych braków finansowych zaprzestała prowadzenia zyskownej działalności gospodarczej, to zarówno na koniec ubiegłego roku obrotowego, jak i na 30 czerwca bieżącego roku wykazała przychody netto ze sprzedaży produktów (na koniec 2015 r. w wysokości 48.585,50 zł, a na 30 czerwca 2016 r. w wysokości 12.471,00 zł). W pierwszym półroczu bieżącego roku spółka wykazała również koszty działalności operacyjnej, w tym usługi obce w wysokości 11.398,36 zł. Chociaż wykazane w sprawozdaniu finansowym za pierwsze półrocze bieżącego roku oraz za 2015 roku wysokości przychodu oraz kosztów działalności operacyjnej są znacznie niższe niż na koniec 2014 roku, to należy zaznaczyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 208/08). Spółka nie wykazała przy tym, aby doszło do zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej, czy też do wszczęcia wobec niej postępowania upadłościowego, układowego, bądź naprawczego. Wykazane w dokumentach księgowych wielkości przychodu ze sprzedaży produktów, jak i kosztów działalności operacyjnej, wskazują natomiast, że Spółka realizuje określony umową przedmiot działalności. Rachunek zysków i strat za ubiegły rok obrotowy oraz za pierwsze półrocze bieżącego roku wskazuje, że Spółka ponosi stratę, jednakże wyjaśnić należy, iż strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, Lex nr 783893). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślić jednocześnie trzeba, że wykazana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania za drugi kwartał 2016 r. wynosiła 10.956 zł. W tej sytuacji trudno traktować poniesioną w 2015 r. stratę jako utratę płynności finansowej skarżącej Spółki, skoro nadto według deklaracji VAT-7K za ten sam okres Spółka dokonywała również nabycia towarów i usług o wartości 10.624 zł, wykazując podatek podlegający wpłacie do urzędu skarbowego. Dodać należy, że wartość jej aktywów trwałych według bilansu na 2015 r. to kwota 258.111 zł, która obejmuje grunty i budynki. Z kolei aktywa obrotowe Spółki wynoszą 707.385,38 zł, z czego wartość posiadanych materiałów oszacowano na 17.000 zł, a należności krótkoterminowe zsumowano na kwotę 489.473,28 zł. Natomiast inwestycje krótkoterminowe to zgromadzone inne środki pieniężne w wysokości 200.894,18 zł. Jednocześnie podkreślić należy, że Spółka – mimo jasnego i precyzyjnego wezwania z dnia 12 sierpnia 2016 r. – nie przedłożyła zestawienia stałych wydatków bieżących, jak i raportów kasowych, co wobec wykazanych w deklaracji VAT-7K za drugi kwartał 2016 r. zarówno dostawy jak i nabycia towarów i usług, nie pozwala na rzetelną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Spółka nie przedłożyła, objętych ww. wezwaniem, wyciągu z rachunku bankowego za miesiąc maj 2016 r., zestawienia aktualnego stanu wymagalnych zobowiązań oraz należności, jak i dowodów potwierdzających okoliczność, że Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i nie osiąga żadnych przychodów, nie wyjaśniając przy tym przyczyn nie wykonania wezwania. Oceniając zatem sytuację wnioskodawcy, na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów finansowych należy stwierdzić, że Spółka osiąga przychód, dokonuje nabycia towarów lub usług, dysponuje innymi niż na rachunku bankowym lub w kasie środkami pieniężnymi. Przy czym podkreślenia wymaga, że do zwykłych kosztów działalności gospodarczej zaliczają się również opłaty sądowe. Przedsiębiorca nie może tych wydatków pomijać w planowaniu kosztów swojej działalności, licząc na to, że uzyska dofinansowanie z budżetu państwa. Traktowanie innych kosztów działalności z pierwszeństwem przed kosztami sądowymi nie znajduje żadnego uzasadnienia. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w takim przypadku, gdy podmiot kontynuuje swoją działalność stanowiłoby nadużycie wnioskowanej instytucji. Osiąganie straty podatkowej nie jest nadzwyczajną okolicznością, pozwalającą na potraktowanie skarżącej Spółki w sposób uprzywilejowany i sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym. Mając zatem na uwadze: 1) ustaloną powyżej wysokość opłat sądowych w niniejszej sprawie 2) relację tej wielkości do wykazanych przez Spółkę przychodu ze sprzedaży i kosztów działalności operacyjnej, a także 3) nieprzedstawienie przez skarżącą danych o stałych wydatkach i ich źródłach, nieprzedłożenie raportu kasowego, czy też wykazania aktualnego stanu należności, nie ma podstaw, by stwierdzić, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z uwagi na powyższe postanowiono, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzec jak w sentencji postanowienia.