I SA/Gd 596/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Alicja Stępień Asesor WSA Irena Wesołowska Protokolant – Beata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu IV raty w podatku od nieruchomości za 2004 r. oddala skargę. I SA/Gd 596/05 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...], którą odmówiono K.P. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku od nieruchomości za 2004 rok. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, iż podatnik nie zgadzając się z stanowiskiem organu I instancji, w złożonym odwołaniu oświadczył, że nie będzie regulował należności podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości do czasu uregulowania kwestii terenowo- prawnych jego nieruchomości. Stan taki jest zaś w jego ocenie wynikiem bałaganu w dokumentacji i brak planu zagospodarowania przestrzennego. "Zaginęła" bowiem droga wzdłuż domu podatnika, wynikająca z pozwolenia na budowę, a tym samym został on pozbawiony dojazdu do garażu i wejścia głównego do domu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę podało, że z podstawy prawnej zaskarżonej decyzji wynika , iż została ona wydana na podstawie art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, iż w wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, które uznało, że brak jest przesłanki ważnego interesu podatnika a także przesłanki interesu publicznego, które to umożliwiałyby umorzenie zaległości podatkowej. Zamiarem podatnika jest bowiem uzyskanie ulgi w związku ze stanem, w wyniku którego został pozbawiony dojazdu do swojej działki. Ponadto organ podatkowy II instancji podkreślił, że podatnik nie ubiega się o zastosowanie ulgi z uwagi na swój ważny interes lub interes publiczny określony w powołanym wyżej przepisie. Ulga o która się ubiega, jak wynika z akt sprawy ma stanowić rodzaj odszkodowania z tytułu pozbawienia dojazdu do działki stanowiącej jego własność. Podatnik ma zamiar nie płacąc podatków zmusić organ pierwszej instancji do podjęcia działań zmierzających do opracowania planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego dojazd do jego nieruchomości. Wskazując na okoliczności pozbawienia go dojazdu do działki nie domagał się zastosowania ulgi podatkowej z uwagi na trudności w regulowaniu należności podatkowej wynikające z braku środków finansowych. Nie wskazywał zatem na swój ważny interes o jakim mowa w art. 67 Ordynacji. Nie powoływał się również na ważny interes podatnika, przesłankę wymieniona również w tym przepisie, stanowiącą podstawę do zastosowania ulgi podatkowej. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji gromadząc materiał dowodowy w sprawie nie wezwał podatnika do przedstawienia jego sytuacji materialnej i finansowej. Kolegium rozpatrując sprawę wzięło to pod uwagę i uznało, że w sytuacji, gdy podatnik domaga się zastosowania ulgi z innych przyczyn niż trudności finansowe, brak materiału dowodowego w powyższym zakresie nie stanowi naruszenia art. 67 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej. Wskazać należy, że zgodnie z ustalonym w tym zakresie orzecznictwem NSA, ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodów nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Z drugiej strony interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgnięcia przez podatnika do środków pomocy państwa lub też pewnego rodzaju dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego ogółu mieszkańców, co w rozpatrywanej sprawie może oznaczać likwidację lub zwiększenie liczby stanowisk pracy. Kolegium zaznaczyło również, iż w doktrynie prezentowany jest pogląd, że podstawy umorzenia zaległości podatkowej powinny nawiązywać do sytuacji finansowej podatnika i mieć na względzie ochronę minimalnego poziomu życia tak jego, jak i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ważny interes podatnika wystąpi wówczas, gdy po uiszczeniu podatku nie będzie on dysponował (wraz z rodziną) środkami na wyżywienie, mieszkanie, ubranie oraz inne niezbędne potrzeby życiowe. Podmiotową przesłanką rezygnacji z roszczenia podatkowego będzie również niebezpieczeństwo likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika. Jednakże, jeżeli trudności finansowe podatnika nie są rezultatem zaistnienia niezależnych od niego okoliczności, to nie ma podstaw do odstąpienia przez wierzyciela od dochodzenia świadczenia podatkowego. Mając powyższe na uwadze organ podatkowy uznał, że nie spełnione zostały przesłanki przewidziane w art. 67 Ordynacji podatkowej, a tym samym uniemożliwia to zastosowanie ulgi podatkowej o jaka podatnik się ubiega. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego K.P. wniósł skargę na tę decyzję, w której podkreślił, że w dniu 22 lipca 1996 roku otrzymał decyzję o pozwoleniu na budowę na podstawie której rozpoczął budowę domu bliźniaczego co jest bezsporne dla stron. Strona przeciwna nigdy nie informowała skarżącego o mających nastąpić zmianach planu zagospodarowania terenu. Dopiero przy uzgadnianiu dokumentacji kanalizacji ściekowej wyszło na jaw, że zginęła droga gminna, co potwierdziła strona przeciwna pismem nr [...] z dnia 20.04.2001 roku odpowiadając skarżącemu na jego pismo z dnia 21.02.2001 roku. l od tego czasu strona przeciwna nie uregulowała spraw wynikających z pozwolenia na budowę, zaś skarżący zmuszony został zaprzestać budowy, narażając się na niepotrzebne koszty. Ponadto dodał, iż strona przeciwna udzieliła mu ulgi podatkowej za II i III kwartał 2004 roku z uzasadnieniem wynikającym z art. 67 Ordynacji, z którym skarżący nie może się zgodzić. Uważa bowiem, że za zaistniałą sytuację odpowiedzialny jest urzędnik z imienia i nazwiska i to on powinien płacić ten podatek, natomiast rozwiązanie które proponuje Kolegium obciąży podatników, a wiec i skarżącego. Ze względu na swój dochód uważa natomiast, że korzystanie z art. 67 Ordynacji byłoby nadużyciem tego prawa. Nie chce zaś płacić podatku bo nie posiada nadmiaru środków finansowych, renta którą dostaje pozwala mu na utrzymanie trzech osób. Skarżący podkreślił również, że ważny interes podatnika istniał i istnieje ponieważ w dalszym ciągu nie może on budować. Mimo zaś finalizacji spornych spraw, tj. podpisania porozumienia ze stroną przeciwną, za pięć lat bezczynności w budowie żąda od strony przeciwnej zwrotu podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób powodujący wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Na wstępie rozważań podkreślić należy, że decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wraz z odsetkami wydana na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa. Jeżeli więc organ administracyjny stwierdzi, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67 Ordynacji podatkowej, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części zaległość (odsetki) może być umorzona. Użyte w powołanym przepisie pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, natomiast pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika, jak podnosi się w piśmiennictwie przedmiotu, nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w razie stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O tego rodzaju naruszeniach można by mówić, gdy np. organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy lub dokonał oceny tego materiału wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Tego rodzaju uchybienia w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca. Okoliczność zaś, iż dokonana ocena odbiega od samooceny dokonywanej przez skarżącego nie świadczy, iż ocena ta była dowolna. Dokonana przez orzekające organy ocena materiału zgromadzonego w sprawie mieściła się, zdaniem Sądu, w ramach przewidzianej w art. 191 Ordynacji podatkowej zasady swobodnej oceny dowodów. Skoro zaś zaskarżona decyzja była wynikiem rozważania wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i została podjęta w granicach przewidzianego przez ustawę uznania administracyjnego, to brak było podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem. Dodatkowo podkreślić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie stwierdziło, iż fakt nie wezwania podatnika przez organ podatkowy, do wykazania jego sytuacji materialnej i finansowej w świetle pozostałych okoliczności sprawy, nie stanowi naruszenia prawa, które skutkowałoby obowiązkiem ponownego rozpoznania sprawy. Podatnik w sposób jasny, a także konsekwentny podkreślał bowiem, że powodem umorzenia zaległości podatkowej winny być w jego ocenie nieprawidłowości jakich dopuścili się urzędnicy organu, w następstwie których nie może on prowadzić budowy na swojej działce. Niewątpliwie przyczynami tymi nie jest sytuacja materialna, ani finansowa podatnika, czego potwierdzeniem są również wywody podatnika zawarte w skardze, jak i dołączone do niej dokumenty obrazujące wysokość uzyskiwanych dochodów. Reasumując Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących norm prawa materialnego, jak też prawa procesowego, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.