I SA/Gd 605/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 18 marca 2015 r., złożonym na formularzu PPF i dołączonym do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżący Z. S. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości albo w części. Do wniosku dołączył kopie: (-) umowy o pracę z dnia 31 lipca 2014 r. zawartą z "A" Sp. z o.o. [...], (-) potwierdzenia przelewu wynagrodzenia za luty 2015 r., (-) faktur VAT za: telefon komórkowy, energię elektryczną, gaz, wodę i ścieki oraz monitoring. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie z małżonką, jedynie zamieszkuje w domu stanowiącym jej własność (zajmuje jeden pokój), partycypując w kosztach związanych z jego eksploatacją, nie posiada żadnego majątku, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.000 zł brutto miesięcznie. Z dołączonych dokumentów wynika, że: skarżący zatrudniony jest na umowę o pracę na stanowisku Dyrektor Generalny/Prezes Zarządu w wymiarze 1/5 etatu za wynagrodzeniem 1.464,48 zł netto miesięcznie, ponosi koszty opłat za telefon komórkowy, które wynoszą 99,53 zł miesięczne, natomiast udokumentowane średnie wydatki związane z eksploatacją domu, w których partycypuje, wynoszą 1.488,29 zł miesięcznie. Dodatkowo w uzasadnieniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych zawartego także w skardze skarżący podał, że w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, pozostaje z żoną w separacji, z tytułu korzystania z pokoju oraz kuchni i łazienki przekazuje żonie kwotę około 300 zł miesięcznie na pokrycie kosztów, jakie ponosi ona na utrzymanie domu, dodatkowo na rzecz dwójki małoletnich dzieci przekazuje żonie około 500 zł miesięcznie, ponosi także wydatki na własne wyżywienie i zakup środków czystości w wysokości około 450 zł oraz na dojazdy – około 100 zł. Referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącego za niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Z danych ujawnionych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz KRS wynikało bowiem, że skarżący wykonuje działalność gospodarczą pod nazwą "B" i jest aktywnym przedsiębiorcą, posiada udziały w "A" Sp. z o.o. [...] i "C" Sp. z o.o. [...] oraz pełni funkcję Wiceprezesa Zarządu ostatniej z wymienionych spółek. W związku z powyższym referendarz sądowy – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) – zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. zobowiązał skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi skarżący nadesłał: - odpisy zeznań podatkowych PIT-37 za 2013 r. i oraz PIT-37, PIT-36L z załącznikiem PIT/B za 2014 r., w których za rok 2013 wykazał dochody ze stosunku pracy w wysokości 188.810,72 zł, zaś za 2014 r. zadeklarował dochody ze stosunku pracy w wysokości 162.284,89 zł, z tytułu działalności wykonywanej osobiście w kwocie 39.701,98 zł oraz z działalności gospodarczej w wysokości 4.274,28 zł (deklarując przychód w kwocie 8.140 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 3.865,72 zł); - zestawienie operacji na rachunku bankowym o numerze [...] w [...] za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2015 r., którego saldo końcowe było ujemne i wynosiło 10.000 zł oraz o numerze [...] w [...] za ww. okres, na którym nie zaksięgowano żadnych transakcji; - podatkową księgę przychodów i rozchodów za okres od stycznia do kwietnia 2015 r., z której zapisów wynika, że jedynie w styczniu osiągnął on dochód w kwocie 4.964,75 zł (deklarując przychód w wysokości 6.600 zł i wydatki w kwocie 1.635,25 zł), zaś w pozostałych miesiącach zadeklarował wyłącznie wydatki, które poniósł w wysokości 1.368,08 zł (luty), 1.512,83 zł (marzec) i 2.119,86 zł (kwiecień); - odpis deklaracji VAT-7 za styczeń 2015 r.; - dodatkowe oświadczenia, w których skarżący wskazał, że nie posiada zarejestrowanych na siebie pojazdów mechanicznych, w swojej działalności nie posiada środków trwałych ani wartości niematerialnych i prawnych oraz wyjaśnił, że małżonkowie od stycznia 2015 r. pozostają w separacji faktycznej, przy czym wniosek do sądu o separację, który już sporządził, złoży, gdy będzie dysponował środkami na uiszczenie należnych opłat sądowych; - dodatkowe oświadczenie małżonki, która potwierdziła, że od stycznia 2015 r. małżonkowie prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, skarżący przekazuje jej w gotówce 300 zł miesięcznie na utrzymanie domu oraz 500 zł miesięcznie na utrzymanie dzieci; - oświadczenie udziałowców i członków zarządu "C" Sp. z o.o. B. D. i skarżącego, z którego wynika, że zgodnie z umową spółki rok obrotowy kończy się z dniem 31 grudnia 2015 r., spółka nie przynosi dochodu; - oświadczenie B. D. Prezesa Zarządu "C" Sp. z o.o., który wyjaśnił, że skarżący z tytułu pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu spółki nie pobiera ani też nie pobierał wynagrodzenia; - oświadczenie udziałowców i członków zarządu "A" Sp. z o.o. M. M., A. M. i skarżącego, z którego wynika, że spółka nie będzie wypłacać dywidendy za 2014 r. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przed przystąpieniem do oceny zasadności przedmiotowego wniosku należy wskazać, że koszty niniejszego postępowania kształtuje: 1) wpis od skargi w kwocie 500 zł (§ 2 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej jako rozporządzenie); 2) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi (§ 3 rozporządzenia); 3) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia) oraz 4) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Przywołanie rozmiarów kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu jest istotne z tego względu, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny właśnie rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy i aktualnych jej możliwości płatniczych. Referendarz sądowy uznał, iż skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w powołanym przepisie. Wprawdzie skarżący odpowiedział na zarządzenie z dnia 23 kwietnia 2015 r., to jednak – zdaniem referendarza sądowego – wciąż pozostaje niejasna zarówno jego sytuacja finansowa, jak i rodzinna. Za takim rozstrzygnięciem przemawiają następujące okoliczności: skarżący oraz jego małżonka konsekwentnie twierdzą, że w związku z tym, że od stycznia br. pozostają w faktycznej separacji i prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, skarżący przekazuje małżonce w gotówce kwotę 300 zł tytułem partycypowania w kosztach związanych z eksploatacją domu małżonki, w którym nadal zamieszkuje oraz kwotę 500 zł na utrzymanie ich małoletnich dzieci. Powyższym twierdzeniom przeczą zapisy na rachunku bankowym skarżącego, z których wynika, że przekazuje on małżonce środki pieniężne w znacznie wyższej kwocie aniżeli wynikająca ze złożonych przez każdego z małżonków oświadczeń. Ustalenia w tym zakresie prowadzą również do wniosku, że skarżący faktycznie dysponuje środkami pieniężnymi w znacznie wyższej kwocie aniżeli zadeklarowana na druku PPF kwota wynagrodzenia za pracę. Zauważyć należy, że w okresie od 5 do 24 lutego 2015 r. skarżący na rachunki bankowe małżonki przelał środki w łącznej kwocie 5.880 zł. Biorąc pod uwagę, że w okresie od 20 do 24 lutego 2015 r. żona skarżącego dokonała przelewu środków z własnych rachunków bankowych na konto skarżącego w łącznej wysokości 2.060 zł, to należało przyjąć, że w lutym br. skarżący – poza kwotą 800 zł w gotówce – przelał swojej małżonce środki w wysokości 3.820 zł. Tym samym skarżący przekazał żonie środki w łącznej wysokości 4.620 zł (a nie jak podali zgodnie małżonkowie 800 zł), czyli kwotę stanowiącą ponad trzykrotność swojego miesięcznego wynagrodzenia. Co więcej, skarżący posiada drugi rachunek bankowy o numerze [...], z którego wyciągu pomimo wezwania nie przedłożył. Posiadaczami tego rachunku są oboje małżonkowie, co wynika z opisu transakcji przelewu środków w kwocie 3.000 zł, dokonanego przez skarżącego w dniu 23 marca 2015 r. Istotnym jest także, że na ww. wspólne konto małżonków pracodawca skarżącego przekazuje należne mu wynagrodzenie, co ustalono na podstawie załączonego do wniosku potwierdzenia transakcji dokonanej w dniu 27 lutego 2015 r. Stanowisko w tym zakresie potwierdzają również pozostałe operacje dokonane na rachunku bankowym skarżącego. I tak, w dniu 2 lutego 2015 r. skarżący przekazał spółce "A" kwotę 9.700 zł, które spółka zwróciła w dniu 3 marca 2015 r., zaś spółce "C" skarżący w lutym br. przekazał kwotę 700 zł, zaś w marcu br. – 5.800 zł. Natomiast w lutym br. od spółki "C" skarżący otrzymał środki w łącznej kwocie 5.600 zł a w marcu br. – 500 zł. Przemawia za nim też okoliczność, że mimo iż skarżący od lutego do kwietnia br. nie osiągnął żadnych przychodów z wykonywanej działalności gospodarczej to poniósł on wydatki związane z jej prowadzeniem w łącznej kwocie 5.000,77 zł. Podkreślić przy tym należy, że są to wydatki faktycznie poniesione przez skarżącego (jak chociażby składki, które odprowadza do ZUS w kwocie 279,41 zł miesięcznie) – skarżący nie posiada żadnych środków trwałych, nie korzysta zatem z odpisów amortyzacyjnych. Referendarz sądowy miał na uwadze, że rachunek bankowy, z którego wyciąg skarżący nadesłał to rachunek, w ramach którego skarżący korzysta z przyznanego mu kredytu do kwoty 10.000 zł. Nie zmienia to jednak prezentowanego stanowiska. Skoro bowiem skarżący środki z kredytu przyznanego mu w rachunku przekazuje spółkom, w których udziały posiada, a w jednej z nich jest zatrudniony za wynagrodzeniem, to należało przyjąć, że część z tych środków mógł i powinien był zabezpieczyć na koszty związane z dochodzeniem swoich racji przed sądem. Abstrahując od powyższego, zastanawiające jest także, z jakich przyczyn skarżący, który – jak wynika z danych przedstawianych przez niego na portalach specjalizujących się w kontaktach zawodowo-biznesowych (GoldenLine, LinkedIn) – jest doświadczonym menedżerem z biegłą znajomością języka angielskiego, certyfikowanym ekspertem [...] Izby Gospodarczej [...], absolwentem MBA z doskonałą znajomością zagadnień finansowych i rachunkowości zarządczej, nie wykorzystuje w pełni swoich kwalifikacji i nie podejmuje pracy zarobkowej lepiej płatnej w pełnym wymiarze czasu pracy (należy przypomnieć, że aktualnie skarżący świadczy pracę w wymiarze 1/5 etatu za wynagrodzeniem w wysokości 1.464,48 zł netto miesięcznie). Takie działanie, a w zasadzie zaniechanie skarżącego, jest zupełnie niezrozumiałe biorąc pod uwagę fakt, że w latach ubiegłych dochody skarżącego kształtowały się na znacznie wyższym poziomie – w roku 2013 wyniosły one 188.810,80 zł (tj. ponad 15.000 zł miesięcznie) a w 2014 r. – 206.261,15 zł (tj. ponad 17.000 zł miesięcznie). W świetle powyższych ustaleń należało stwierdzić, że choć skarżący ma realne możliwości wykorzystania swoich zdolności zarobkowych, to nie podejmuje on starań, aby zmienić swoją sytuację finansową. Skoro zatem skarżący nie wykorzystuje i nie stara się wykorzystać w pełni swoich możliwości zarobkowych z przyczyn zupełnie nieuzasadnionych (tym bardziej, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec małoletnich dzieci), to nie można uznać, że sytuacja, w której – jak podnosi – nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych powstała z przyczyn od niego niezależnych. Referendarzowi sądowemu znana jest trudna sytuacja, jaka obecnie panuje na rynku pracy. Jednak skarżący ma bardzo wysokie kwalifikacje i bogate doświadczenie zawodowe, a zapotrzebowanie rynku pracy na specjalistów wysokiej klasy, jakim bez wątpienia jest skarżący, wciąż jest duże. Jak już wskazano wątpliwości referendarza sądowego budzi także sytuacja rodzinna skarżącego. Małżonkowie zgodnie twierdzą, że od stycznia br. pozostają w faktycznej separacji, prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, mają odrębne majątki, gdyż w ich małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowe. Referendarz sądowy zauważa, że pod pojęciem "faktycznej separacji" należy rozumieć stan rzeczy, polegający na zerwaniu między małżonkami więzi, jakie cechują normalnie funkcjonujące małżeństwo (zob. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz pod redakcją K. Piaseckiego, LexisNexis Wydanie 4, Warszawa 2009, s. 799). Skoro zatem skarżący i jego żona żyją w rozłączeniu, nie łączą ich już żadne więzi finansowe (mają odrębne majątki i każde z nich prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe), to rodzi się pytanie, z jakich powodów wciąż posiadają wspólny rachunek bankowy, na który przekazywane jest wynagrodzenie za pracę skarżącego, które tym samym w całości pozostaje także do dyspozycji małżonki. Nie można przy tym pominąć, że każde z małżonków posiada dodatkowo odrębne konta, będąc ich jedynymi posiadaczami. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że nie została także wyjaśniona sytuacja rodzinna skarżącego, a w szczególności podnoszona przez niego okoliczność nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z żoną. Reasumując powyższe, należało stwierdzić, że skarżący nie spełnia przesłanek warunkujących mu przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie z następujących przyczyn: 1/ nie wyjaśnił on wątpliwości dotyczących środków pieniężnych, którymi faktycznie dysponuje poprzez uchylenie się od przedstawienia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych; 2/ przepływy na rachunku bankowym, z którego wyciąg skarżący przedłożył skutkują uznaniem, że do dyspozycji skarżącego zostały postawione przez bank środki pieniężne w wysokości, która znacznie przewyższa wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie; 2/ nie uprawdopodobnił on, że małżonkowie w rzeczywistości żyją w rozłączeniu (pozostają w separacji faktycznej); mimo że w ich małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej i – jak podnosi skarżący – prowadzą odrębne gospodarstwa domowe wciąż posiadają wspólny rachunek bankowy, który skarżący zasila nie tylko środkami pochodzącymi z kredytu w rachunku, ale na które przekazywane jest jego wynagrodzenie za pracę. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.