I SA/Gd 605/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Wydziale I w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi ,,A" z siedzibą w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 15 maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego oddala skargę. Pismem z dnia 30.05.2019r. A Sp. z o.o. (dalej Skarżąca, Spółka), złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) "wniosek o zwrot odsetek za zwłokę/wniosek o zwrot nadpłaconej części wpłaconej kwoty", w związku z wpłatą, zdaniem Spółki nienależnych, odsetek od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okresy od czerwca 2017r. do stycznia 2018r. w łącznej wysokości 1.215.952 zł. Decyzją z dnia 24 października 2019 r. Naczelnik US odmówił Spółce zwrotu wpłaconych odsetek od zaległości podatkowych. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, następnie pismem z dnia 21 stycznia 2020r. zawnioskowała o zawieszenie postępowania podatkowego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2019r., poz. 900 ze zm.), dalej O.p. Postanowieniem z dnia 9 marca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 maja 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej umorzył postępowanie zażaleniowe na podstawie art. 233 § 1 pkt 3, art. 239 i art. 208 § 1 O.p. wskazując, że stało się ono bezprzedmiotowe wobec wydania w dniu 15 maja 2020 r. decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika US z dnia 24 października 2019r. odmawiającą Spółce zwrotu wpłaconych odsetek od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca 2017r. do stycznia 2018r. w związku z czym postępowanie odwoławcze, którego zawieszenia domaga się strona, zostało zakończone. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 O.p. oraz art. 121 § 1 i art. 127 O.p. oraz art. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Zdaniem Spółki postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz zasady dwuinstancyjności (art. 127 Ordynacji podatkowej). Podatnik, który składa zażalenie na postanowienie oczekuje od organu podatkowego, iż jego zażalenie zostanie rozpatrzone przez organ II instancji. Oczekiwanie podatnika ma umocowanie nie tylko w art. 127 Ordynacji podatkowej, ale także w art. 78 Konstytucji RP. Jeżeli podatnik zaskarży rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji to ma prawo oczekiwać, iż jego środek zaskarżenia zostanie rozpatrzony, a sprawa zostanie rozstrzygnięta przez organ drugiej instancji. Tymczasem, w niniejszej sprawie, Dyrektor IAS uchylił się od rozpoznania zażalenia Spółki na postanowienie I instancji. Pretekstem do umorzenia postępowania zażaleniowego było wydanie - tego samego dnia, w którym wydano postanowienie - decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu Spółce nadpłaconej kwoty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Działaniem swoim Dyrektor IAS naruszył zatem nie tylko zasadę dwuinstancyjności postępowania, ale także zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie podatnika do organów podatkowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. W rozpoznawanej sprawie, skarga wniesiona została na postanowienie organu drugiej instancji umarzające postępowanie zażaleniowe w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wniosku Spółki o zwrot odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca 2017r. do stycznia 2018r. Spółka w toku postępowania odwoławczego domagała się bowiem zawieszenia postępowania w sprawie jej wniosku na podstawie art. 208 § 1 pkt 2 O.p., powołując się na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W Gliwicach z 4 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/GI 495/19, w ramach którego skierowano pytanie prawne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które to pytanie, zdaniem Spółki, odnosiło się do przepisów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia jej wniosku o zwrot wpłaconych odsetek od zaległości podatkowych. Postanowieniem z dnia 9 marca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił zawieszenia postępowania w sprawie, a decyzją z dnia 15 maja 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika US z dnia 24 października 2019r. odmawiającej Spółce zwrotu odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca 2017r. do stycznia 2018r. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie orzekające o umorzeniu postępowania zażaleniowego w opisanym stanie faktycznym odpowiada prawu. Zgodnie z art. 208 § 1 O.p. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W myśl art. 219 O.p., do postanowień stosuje się m.in. przepisy art. 208 O.p. Przepis art. 233 § 1 pkt 3 O.p., stanowi z kolei, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Zgodnie z art. 239 O.p. przepis powyższy ma zastosowanie do postanowień. Celem postępowania podatkowego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej co do jej istoty. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują jednak możliwość umorzenia postępowania, między innymi wtedy, gdy z jakichkolwiek przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości postępowania występuje, gdy brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w toku postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Może też wystąpić na każdym etapie postępowania. Jeżeli zatem wystąpi ona na etapie postępowania odwoławczego, organ odwoławczy musi ją uwzględnić, czemu nie stoi na przeszkodzie zasada dwuinstancyjności postępowania. Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w skardze, zasada dwuinstancyjności postępowania nie oznacza, że organ odwoławczy musi zawsze zakończyć prowadzone postępowanie merytorycznym rozstrzygnięciem, przepisy bowiem przewidują przypadki, w których postępowanie to kończone jest w sposób formalny. Przykładem takiego rozstrzygnięcia jest postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego (zażaleniowego) z powodu stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Organ odwoławczy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania nie tylko wówczas, gdy postępowanie było od początku bezprzedmiotowe z uwagi na jego podmiot lub przedmiot. Organ podejmuje takie rozstrzygnięcie również wówczas, gdy bezprzedmiotowość wystąpiła w toku postępowania, również w trakcie postępowania zażaleniowego. W okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego, gdyż w dniu 15 maja 2020r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał decyzję, którą orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika US z dnia 24 października 2019r. odmawiającej Spółce zwrotu odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca 2017r. do stycznia 2018r. W związku z tym, postępowanie zażaleniowe wszczęte zażaleniem strony na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wniosku Spółki o zwrot odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca 2017r. do stycznia 2018r. stało się bezprzedmiotowe, bowiem postępowanie w przedmiocie tego wniosku zostało zakończone decyzją z dnia 15 maja 2020 r. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 3 lipca 2012 r. w sprawie I FSK 1410/11 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że w sytuacji, gdy postępowanie odwoławcze zostało ostatecznie zakończone, bezprzedmiotowym stało się rozpatrywanie zażalenia w przedmiocie zawieszenia tegoż postępowania. Zakończonego już ostatecznie postępowania nie można bowiem zawiesić, jak również odmówić jego zawieszenia, skoro ono już się nie toczy. Reasumując, w sytuacji, gdy nie ma już przedmiotu zawieszenia, jakim jest toczące się postępowanie odwoławcze zakończone decyzją ostateczną, bezprzedmiotowym – w myśli art. 208 O.p. - stało się rozstrzyganie zażalenia na odmowę zawieszenia tegoż postępowania. Tym samym organ odwoławczy winien był na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w związku z art. 239 O.p., umorzyć postępowanie zażaleniowe. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.