I SA/Gd 614/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Asesor WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 października 2007 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza nieważność postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] o nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR) postanowieniem z dnia [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) nr [...]z dnia [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że decyzja przyznająca płatność została stronie doręczona w dniu 14 grudnia 2006 r. co zostało stwierdzone podpisem U. G. (kuzynki) na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało wniesione do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 4 stycznia 2007 r. Ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 28 grudnia 2006 r. zatem odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. A.F. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Strona skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że została wprowadzona w błąd przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, co do terminu złożenia uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Uzupełnienie przedmiotowego wniosku zostało przyjęte bez jakichkolwiek uwag następnie, w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z dnia [...] zawarte zostało sformułowanie, iż "niniejsza decyzja uwzględnia w całości Pana żądanie, niniejszym .. odstępuję od jej uzasadnienia". Niemniej jednak przy obliczaniu płatności nie zostały uwzględnione grunty podane w uzupełnieniu wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej. O tej okoliczności skarżący powziął wiedzę dopiero w trakcie dyskusji ze znajomymi rolnikami. W ocenie skarżącego takie działanie organu administracji publicznej narusza art. 9 Kpa. Strona skarżąca zarzuciła, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu dopuścił się naruszenia art. 35 Kpa, który nakazuje działać organom administracji publicznej bez zbędnej zwłoki. W niniejszej sprawie nie było prowadzone żadne postępowanie wyjaśniające, które uzasadniałoby opieszałość w działaniu organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżący zarzucił, iż dla Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR problemem stało się rozróżnienie dwóch decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, a mianowicie decyzji z dnia [...]nr [...]o płatnościach z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, którą powołuje w postanowieniu i decyzji z dnia [...]nr [...]o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, od której skarżący się odwołuje. Strona skarżąca kwestionuje również datę doręczenia decyzji z dnia [...]. Według skarżącego została ona doręczona sąsiadce U. G., która, w stosunku do skarżącego, jest osobą obcą. Przedmiotową decyzję skarżący otrzymał od U. G. w dniu 22 grudnia 2006 r. Przyjmując ostatnią datę jako datę doręczenia skarżący stwierdził, iż składając odwołanie 4 stycznia 2007 r. dochował 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia [...]sprostował oczywiste omyłki w postanowieniu tego organu z dnia [...]. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia [...] uchylił powyższe postanowienie, albowiem uznał, że sprostowanie dokonane postanowieniem z dnia [...] prowadzi w istocie do nadania innej treści postanowieniu, odnośnie którego wydano postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutu wadliwego doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR organ odwoławczy stwierdził, powołując się na stosowne przepisy regulujące zasady doręczania przesyłek pocztowych, iż brak było podstaw aby kwestionować, że pismo zostało odebrane przez kuzynkę A.F.. Niezależnie od tego zwrócił uwagę, że zarzut ten został podniesiony dopiero w skardze do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga A. F. zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 124 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) postanowienie powinno zawierać m. in. rozstrzygnięcie. Przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu nie jest samoistna sprawa, lecz kwestia proceduralna powstała w toku załatwiania sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej. Przyjąć należy, że rozstrzygnięcie powinno być sformułowane jasno i precyzyjnie, aby było zrozumiałe dla stron. Rozstrzygnięcie postanowienia powinno w szczególności w sposób jednoznaczny identyfikować sprawę, do której owo postanowienie się odnosi. W uzasadnieniu postanowienia organ je wydający ma obowiązek przedstawienia argumentów i ocen, którymi kierował się zajmując określone stanowisko w sprawie. Uzasadnienie postanowienia musi zatem być spójne z treścią rozstrzygnięcia danej kwestii procesowej zawartego w sentencji tego postanowienia. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zarówno rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia jak i jego uzasadnienie w sposób oczywisty określają jego przedmiot odmiennie, aniżeli wynika to z wniosku strony skarżącej. Zarówno w rozstrzygnięciu jak i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wskazuje się ani razu w sposób prawidłowy decyzji, co do której organ stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zauważyć należy, że w uzasadnieniu postanowienia nie tylko wskazuje się błędnie datę i numer decyzji (jest [...]z [...], powinno być [...]z [...]ale także stwierdza się, że decyzja ta uchylała i zmieniała decyzję dotychczasową. Z akt sprawy wynika, że taka decyzja w niniejszej sprawie nie była wydana. W ocenie Sądu opisanych wyżej wadliwości nie można konwalidować w trybie art. 113 § 1 Kpa w związku z art. 126 Kpa, nie mieszczą się one bowiem w zakresie pojęcia "błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki". Zgodnie z powołanym wyżej przepisem organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ postanowieniach. Sąd podziela w tym zakresie argumenty jakie zawarte zostały w postanowieniu Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...], którym uchylone zostało postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR o sprostowaniu oczywistej omyłki, w szczególności trafnie przytoczoną tezę wyroku NSA z 07.07.1988 r. Sygn. akt IV SA 244/88, iż w trybie art. 113 Kpa nie można nadawać aktowi administracyjnemu innej treści. Do tego zmierzało bowiem w istocie postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Na skutek sprostowania, zaskarżonym postanowieniem stwierdza się uchybienie terminu do wniesienia odwołania od innej decyzji, aniżeli pierwotnie wskazana w treści zaskarżonego postanawiania. Niezależnie od uwag powyższych należy zauważyć, że zgodnie z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 78. poz. 1071 z późn. zm.) organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że warunkiem skutecznego wniesienia odwołania jest, aby czynność ta został dokonana w zakreślonym ustawą terminie. Zgodnie z art. 129 § 2 Kpa termin ten wynosi 14 dni od daty doręczenia decyzji. Wniesienie odwołania po terminie może spowodować dwojakiego rodzaju skutki procesowe: a) jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wówczas organ odwoławczy jest obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania; b) jeżeli odwołanie zostało wniesione wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, wówczas organ drugiej instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu i dopiero wówczas organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu. Ponieważ w sprawie niniejszej postanowienie Dyrektora Oddziału ARiMR w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 października 2007 r. Sygn. akt I SA/Gd 613/07 uznać należy, że postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest przedwczesne. Wobec wyżej przedstawionych okoliczności uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia w ocenie Sądu niecelowe jest odnoszenie się do zarzutu wadliwego doręczenia skarżącemu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Niemniej jednak, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR ponownie rozpoznając niniejszą sprawę powinien, o ile uzna to za konieczne, wyjaśnić kwestię związaną z doręczeniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Powołany przepis uszczegóławia zasadę niezwiązania wojewódzkiego sądu administracyjnego granicami skargi, upoważniając ten Sąd do orzekania także o aktach lub czynnościach niezaskarżonych rozpoznawaną skargą, ale wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy (wyrok NSA z 25.05.2006 r. Sygn. akt II GSK 397/05, LEX nr 236389). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, za pośrednictwem którego został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem, postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 59 § 2 Kpa wyłączna kompetencja do przywrócenia lub odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania została przyznana organowi odwoławczemu. Z powyższego wynika zatem, że postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zostało wydane bez podstawy prawnej a to zaś skutkuje tym, iż zawiera ono wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Ponieważ wymienione postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nie zostało zaskarżone ale wydane zostało w granicach niniejszej sprawy, Sąd uznał za zasadne, w trybie art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzić jego nieważność. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając przy wydaniu zaskarżonego postanowienia naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o nieważności postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...]usprawiedliwia treść art. 135 powyższej ustawy. Orzeczenie o kosztach uzasadnia dyspozycja art. 200 w związku z art. 209 ww. ustawy