I SA/Gd 63/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 listopada 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 25 września 2014r., którym uznano za nieuzasadniony zarzut zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podał, że organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G., na podstawie tytułu wykonawczego [...] z dnia 12 sierpnia 2014r., obejmującego zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za czerwiec 2014r. Odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego doręczono zobowiązanej w dniu 19 sierpnia 2014r. Pismem z dnia 25 sierpnia 2014r. zobowiązana wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji, podnosząc że toczące się postępowanie w sprawie odroczenia zapłaty zaległości podatkowej oznacza w istocie odroczenie terminu wykonania obowiązku, względnie brak wymagalności obowiązku z innego powodu, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), dalej u.p.e.a. Postanowieniem z dnia 25 września 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zgłoszony zarzut za nieuzasadniony. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu złożonego zażalenia uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie zarzutów jako bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 18 września 2014 r., a zatem jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie nr [...], którym umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12 sierpnia 2014r. [...], a tym samym postępowanie dotyczące rozpoznania zarzutów odnoszących się do tego postępowania egzekucyjnego stało się bezprzedmiotowe. Skoro w dniu wydania zaskarżonego postanowienia przedmiotowe postępowanie egzekucyjne nie toczyło się z powodu wcześniejszego jego umorzenia to bezzasadnym było rozpatrzenie zarzutów przez organ egzekucyjny, który zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego powinien umorzyć postępowanie w sprawie zarzutów jako bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy podkreślił, że stanowisko wyrażone w niniejszym postanowieniu wynika z utrwalonej linii orzecznictwa sądowo - administracyjnego m.in. z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1607/12. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" Sp. z o.o. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 listopada 2014 r. , zarzucając naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), dalej K.p.a., poprzez przyjęcie, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 3 w zw. Z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z powodu wygaśnięcia obowiązku, skutkuje bezprzedmiotowością postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i w konsekwencji umorzeniem postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest nieuzasadniona albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Istota powstałego między stronami sporu sprowadza się do oceny dopuszczalności umorzenia postępowania w sprawie złożonych przez stronę skarżącą – w trybie przepisów u.p.e.a. – zarzutów do postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy przed rozpoznaniem tych zarzutów organ egzekucyjny umorzył to postępowanie egzekucyjne, do którego te zarzuty się odnosiły. W tożsamej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 maja 2014r., sygn. akt II FSK 1607/12 wyrażając pogląd, który skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela, że wraz z umorzeniem postępowania egzekucyjnego jednocześnie zostaje umorzona egzekucja administracyjna prowadzona w ramach tego postępowania, więc rozpoznanie zarzutów wniesionych przez zobowiązanego na podstawie art. 33 u.p.e.a., zmierzających do umorzenie postępowania egzekucyjnego lub zastosowania mniej uciążliwego środka (art. 34 § 4 u.p.e.a.), staje się bezprzedmiotowe i organ egzekucyjny może umorzyć postępowanie w sprawie zarzutów na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Powtarzając za Naczelnym Sądem Administracyjnym zauważyć trzeba, że stosownie do art. 33 u.p.e.a. zobowiązanemu, a więc podmiotowi, przeciwko któremu skierowana jest egzekucja administracyjna, przysługuje środek zaskarżenia w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia tejże egzekucji. Zarzuty zobowiązany zgłasza w trakcie trwającego już postępowania egzekucyjnego (w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego) organowi egzekucyjnemu, który prowadzi egzekucję i ten organ jest właściwy do ich rozpatrzenia. Należy rozróżnić postępowanie egzekucyjne od samej egzekucji (zob. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2009, s. 133; wyrok NSA z 13 października 2005 r., II FSK 642/05; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2010 r., III SA/Wa 46/07, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Postępowanie egzekucyjne zostaje wszczęte z chwilą złożenia do organu egzekucyjnego przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji, natomiast wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu 7 grudnia 2010 r., I SA/Po 752/10; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., II FSK 962/11; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Egzekucja administracyjna może być prowadzona wyłącznie w ramach postępowania egzekucyjnego, z czego wynika proceduralny i merytoryczny związek tych dwóch kwestii. Trwanie postępowania egzekucyjnego jest kwestią odrębną i pozostającą bez wpływu na egzekucję administracyjną, prowadzoną w ramach tego postępowania, względem której zobowiązany kieruje zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Zarzuty te stanowią podstawowy środek ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji w ramach danego postępowania egzekucyjnego. Zgłaszane są one organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Postępowanie polegające na rozpatrzeniu zarzutów i zajęciu stanowiska co do ich zasadności ma prowadzić do merytorycznego załatwienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skoro postępowanie egzekucyjne, w ramach którego prowadzona jest dana egzekucja, wszczęta na podstawie danego tytułu wykonawczego, zostało umorzone, to postępowanie w przedmiocie zarzutów na ową egzekucję, staje się bezprzedmiotowe. Znika bowiem przyczyna, dla której organ egzekucyjny zobowiązany byłby do zbadania, czy prowadzona egzekucja jest niezasadna ze względu na trafność zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w oparciu o art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Wraz z umorzeniem postępowania egzekucyjnego, automatycznie i jednocześnie zostaje umorzona egzekucja prowadzona w ramach tego postępowania, zatem rozpoznanie ww. zarzutów wniesionych przez zobowiązanego, a zmierzających do umorzenie postępowania egzekucyjnego lub zastosowania mniej uciążliwego środka (art. 34 § 4 u.p.e.a.), staje się bezprzedmiotowe i organ administracyjny może umorzyć postępowanie w sprawie tych zarzutów sięgając po normę zwarta w art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki jako zobowiązanego zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 września 2014 r. na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a zatem po wniesieniu przez Spółkę zarzutów w sprawie egzekucji prowadzonej w ramach tego postępowania (zarzuty wniesiono w dniu 25 sierpnia 2014 r.). Zakończyło się zatem w ten sposób postępowanie wszczęte na wniosek wierzyciela domagającego się prowadzenia egzekucji, a tym samym przestał istnieć przedmiot, tj. egzekucja prowadzona w ramach ww. umorzonego postępowania, do którego odnosiły się wniesione zarzuty. W sytuacji braku egzekucji, do której odnosiły się zgłoszone przez Spółkę zarzuty nie można było ani załatwić sprawy zgodnie z żądaniami strony ani też wydać postanowienia o ich oddaleniu (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Brak było bowiem przedmiotu, w odniesieniu do którego należałoby badać merytorycznie kwestie objęte zarzutami. Prawidłowo powyższe okoliczności proceduralne przywołał i ocenił organ odwoławczy. Uznając, że zaskarżone postanowienie w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszało prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wobec braku podstaw do usunięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.