I SA/Gd 636/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-09-21
Skład orzekający: Zbigniew Romała, Janina Guść, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odnowienie uprawy wieloletniej trawy z motylkowatymi drobnonasiennymi poprzez wysiew owsa jako rośliny podporowej w trzecim roku zobowiązania rolnośrodowiskowego, a następnie dalsze użytkowanie tej mieszanki przez kolejne lata, może być uznane za spełnienie wymogu uprawy wieloletniej w ramach pakietu "Zrównoważony sposób gospodarowania"?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie ustosunkowały się do zarzutu strony skarżącej dotyczącego spełnienia wymogu uprawy wieloletniej. Sąd wskazał, że publikacja Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi sugeruje, iż wsiewanie trawy w roślinę ochronną (np. owies) i użytkowanie jej jako plon główny w kolejnych latach może być traktowane jako uprawa wieloletnia, spełniająca wymóg 3 lat uprawy. Organy błędnie zinterpretowały przepisy, nie uwzględniając tej wykładni.Stan faktyczny
Rolnik W. U. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, deklarując realizację kilku pakietów, w tym pakietu 1.1. "Zrównoważony sposób gospodarowania". Organ pierwszej instancji nałożył sankcję za naruszenie zasad zmianowości na działce E1, uznając, że uprawa mieszanki traw wieloletnich z motylkowatymi przez dwa lata, a następnie owsa, nie spełnia wymogu uprawy wieloletniej. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Rolnik w skardze zarzucił błędną interpretację prawa, wskazując, że odnowienie uprawy traw wieloletnich w trzecim roku zobowiązania poprzez wysiew owsa jako rośliny podporowej, a następnie dalsze użytkowanie tej mieszanki, powinno być uznane za spełnienie wymogu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 września 2016 r. sprawy ze skargi W. U. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w z dnia 16 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 16 marca 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania W. U., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 listopada 2015 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 1 kwietnia 2015 r. W. U., działając jako rolnik, wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR - dalej jako "Kierownik", z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 (PROW 2007-2013), deklarując realizację pakietu 1. Zrównoważony sposób gospodarowania, wariant 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania na powierzchni 16,32 ha, pakietu 8. Ochrona gleb i wód, wariant 8.3. Międzyplon ścierniskowy na powierzchni 5,94 ha oraz pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.6. Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 1,65 ha. Do wniosku załączono materiał graficzny oraz informację dotyczącą działek deklarowanych do płatności.
Decyzją z dnia 27 listopada 2015 r. Kierownik przyznał W. U. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 8.060,26 zł, w tym z tytułu pakietu 1. Zrównoważony sposób gospodarowania, Wariant 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania o stawce 360 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 16,32 ha/rok, kwotę w wysokości 5.684,26 zł; pakietu 8. Ochrona gleb i wód, Wariant 8.3. Międzyplon ścierniskowy o stawce 400 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 5,94 ha/rok, kwotę w wysokości 2.376 zł.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że powierzchnia zadeklarowana, na jakiej realizowano wariant 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania, wynosiła
16,32 ha. Kierownik szczegółowo wyliczył działki rolne w ramach tego wariantu oraz wskazał na działkę rolną E1 o powierzchni 0,53 ha, na której stwierdzono brak przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin,
z wyłączeniem roślin wieloletnich. Organ wskazał, że rolnik przez okres dwóch lat prowadził na działce rolnej E1 uprawę mieszanki wieloletniej traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, w następnym roku owies, a potem przez kolejne dwa lata mieszankę wieloletnią traw z motylkowatymi. Zdaniem Kierownika, nie można uprawy tej mieszanki zaliczyć do grupy upraw wieloletnich, gdyż uprawa wieloletnia to uprawa, która jest na działce rolnej trzy lata i powyżej. W rezultacie na działce rolnej E rolnik zastosował tylko dwie grupy upraw zamiast trzech. W związku z tym, sankcyjnie oceniono naruszenie zasady zmianowości odnośnie do działki rolnej E1, stwierdzając nieprawidłowość
i określono procentowy poziom zmniejszenia, który odpowiada stosunkowi powierzchni działki rolnej ze stwierdzoną nieprawidłowością, tj. 0,53 ha do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane wymogi w ramach realizowanego wariantu 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania, tj. 16,32 ha. Konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości było nałożenie sankcji w odniesieniu do działki rolnej
E1 w wysokości 3,25%, tj. w kwocie 190,94 zł.
W odniesieniu do wariantu 8.3. Międzyplon ścierniskowy organ pierwszej instancji podał, że powierzchnia zadeklarowana i stwierdzona wyniosła 5,94 ha. Kierownik wskazał, że w ramach tego wariantu nastąpiła zmiana powierzchni zobowiązania rolnośrodowiskowego, która jest zgodna z § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361) - dalej jako "rozporządzenie z 13 marca 2013 r.".
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu W. U. wniósł o przyznanie płatności w ramach wariantu 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania, bez naliczenia sankcji za lata 2011-2014, gdyż jego zdaniem doszło do zastosowania błędnej wykładni prawa. Odwołujący wyjaśnił, że na działce rolnej E/E1 w trakcie trwania programu rolnośrodowiskowego była uprawiana roślina wieloletnia - mieszanka traw wieloletnich
z motylkowatymi drobnonasiennymi. Wskazano, że mieszanka traw wieloletnich
z koniczyną była prowadzona przez cztery lata trwania programu rolnośrodowiskowego, tym samym został spełniony warunek uprawy rośliny wieloletniej. Podkreślono, że zgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki odnowiono uprawę traw wieloletnich z koniczyną
w 2013 r. poprzez wysiew owsa z wsiewką mieszanki traw wieloletnich z koniczyną,
przy czym owies pełnił funkcję osłonową. Podsumowując W. U. stwierdził, że karanie go za przestrzeganie prawidłowych zasad agrotechniki nie wynika z ducha prawa, a ponadto jest przejawem zastosowania błędnej wykładni normy prawnej.
Decyzją z dnia 16 marca 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR - dalej jako "Dyrektor", utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść mających zastosowanie
w sprawie przepisów i podał, że W. U. jest rolnikiem realizującym w latach 2011-2015 program rolnośrodowiskowy, w tym m.in. wariant 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania oraz wariant 8.3. Międzyplon ścierniskowy. Dyrektor wskazał, że w toku postępowania dokonano weryfikacji prawidłowego doboru i następstwa roślin w ciągu całego okresu trwania programu, stwierdzając uchybienia w tym zakresie na działce rolnej E1 o powierzchni 0,53 ha. Ustalono, że na działce tej rolnik w latach: 2011, 2012, 2014
i 2015 zadeklarował mieszankę wieloletnią traw z motylkowatymi, natomiast w 2013 r. owies.
Organ odwoławczy podał, że uprawa wieloletnia to uprawa, która jest na działce przez 3 kolejne lata i powyżej, tzn. może być uprawiana 3, 4, 5 lat w trakcie trwania programu. Zdaniem Dyrektora, ponieważ mieszanka traw z motylkowatymi drobnonasiennymi na działce rolnej E1 była uprawiana tylko przez dwa lata, nie można przedmiotowej uprawy zaliczyć do grupy upraw wieloletnich. W. U. powinien zatem uprawiać rośliny w plonie głównym, przy zastosowaniu najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy upraw.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawowe wymogi przyznania płatności rolnośrodowiskowej ujęte zostały w § 2 ust. 1 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. Zaliczono do nich m.in. realizację przez rolnika 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego,
o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z dnia
21 października 2005, str. 1, ze zm.), obejmującego wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie
z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych oraz spełnienie warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określonych w rozporządzeniu.
Dyrektor podał, że w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 13 marca 2013 r. zawarto wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów. Wśród nich dla pakietu 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania w pkt 1 załącznika wskazano na wymóg przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Organ wyjaśnił, że określenie "z trzech grup upraw za wyjątkiem wieloletnich" oznacza,
iż jeśli rolnik będzie uprawiać np. lucernę 4 lata to wystarczą dwie grupy roślin, np. lucerna i zboże. Możliwe jest następstwo, np. trawy z koniczynami 3 lata i dalej 2 lata zboża.
Organ odwoławczy podniósł, że § 12 ust. 1 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. stanowi jednoznacznie, iż w przypadku pakietu 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują truskawki, poziomki, tytoń lub inne uprawy wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego i ósmego. Z powyższego Dyrektor wywiódł,
że płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania przysługuje jedynie, gdy na wnioskowanych gruntach rolnych występują uprawy roślin wskazane w tym przepisie, bądź też którakolwiek z roślin wymienionych
w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
Organ odwoławczy podał, że załącznik nr 4 do rozporządzenia z 13 marca 2013 r. zawiera tabelaryczny, enumeratywny wykaz gatunków m.in. roślin objętych płatnością rolnośrodowiskowa, wśród których znajduje się mieszanka wieloletnia traw
z motylkowatymi drobnonasiennymi (poz. 73) oraz mieszanka jednoroczna traw
z motylkowatymi drobnonasiennymi (poz. 65).
Dyrektor wskazał, że w maju 2010 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi opublikowało propozycję podziału roślin na grupy, wynikającego z ich biologiczności, ewentualnie uprawy, czyli: jednoroczne (rerofity) - rośliny, które przechodzą cały proces przemian (cykl rozwojowy) w ciągu jednego sezonu (okresu) wegetacyjnego; dwuletnie (dwuroczne) - rośliny, które cały proces przemian (cykl rozwojowy) przechodzą w ciągu dwóch sezonów (okresów) wegetacyjnych; wieloletnie - rośliny żyjące dłużej niż dwa lata. W rezultacie, mieszanka traw z motylkowatymi drobnonasiennymi może być uprawą wieloletnią jedynie w przypadku, gdy jest uprawiana przez minimum trzy kolejne lata.
W innym przypadku jest uznawana za uprawę jednoroczną i wówczas w celu zachowania prawidłowego doboru i następstwa roślin konieczne jest zastosowanie dodatkowo upraw
z dwóch różnych grup upraw.
Organ odwoławczy zaznaczył, że przy konstruowaniu zmianowania założeniem jest wykorzystanie co najmniej trzech gatunków roślin, ale dobieranie ich w ten sposób, aby przestrzegać prawidłowego doboru i następstwa roślin, tj. następstwo roślin po sobie powinno być uzasadnione przyrodniczo i gospodarczo. Uwzględnia ono rożne wymagania roślin, wzajemne ich oddziaływanie na siebie i charakter siedliska oraz ustala kolejność uprawy poszczególnych roślin na tym samym polu. Zmianowanie zaplanowane z góry na kilka lat i na wszystkich polach gospodarstwa, jednocześnie powinno być powiązane
z całością produkcji gospodarstwa. Zatem płodozmian uwzględnia i lata, w których uprawiane są kolejne rośliny objęte zmianowaniem, i pola, na których to zmianowanie jest stosowane.
Odnosząc się do zarzutu strony, że zastosowano błędną wykładnię prawa, organ odwoławczy wyjaśnił, że zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie było konsekwencją stwierdzonej nieprawidłowości na działce rolnej E1, na której ustalono nieprzestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin (S1) i w związku z tym określono procentowy poziom zmniejszenia, który odpowiada stosunkowi powierzchni działki rolnej
ze stwierdzoną nieprawidłowością do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane wymogi w ramach realizowanego pakietu. W takich okolicznościach, właściwą podstawą prawną do oceny zaistniałej sytuacji w 2015 r. jest przepis § 38 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., który dotyczy oceny działań rolnika
w przeciągu całego okresu realizacji pakietu.
W odniesieniu do wariantu 8.3. Międzyplon ścierniskowy organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik właściwie zweryfikował uprawnienia strony w ramach realizowanego pakietu 8. Ochrona gleb i wód, biorąc pod uwagę treść § 6 ust. 1 pkt 5a rozporządzenia z 13 marca 2013 r.
W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego W. U. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż w jego ocenie doszło do zastosowania błędnych interpretacji obowiązującego prawa. Zdaniem skarżącego, karanie rolników, którzy w trzecim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego finansowanego z PROW 2007-2013 dokonali odnowienia uprawy traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, narusza zasady dobrej kultury rolnej i podważa całą dotychczasową wiedzę agrotechniczną. W związku z powyższym skarżący wniósł o przyznanie płatności do pakietu 1.1. również do działki E/E1 o powierzchni 0,53 ha w kwocie zwiększonej o 190,94 zł względem zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Ponadto skarżący wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka autora planu rolnośrodowiskowego - uprawnionego doradcę rolnośrodowiskowego [...], na okoliczność poprawności zasad agrotechniki w gospodarstwie skarżącego.
Odnosząc się do stwierdzenia organów, że dla działki E1 stwierdzono "brak prawidłowego przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych
w plonie głównym (...), z wyłączeniem roślin wieloletnich", W. U. podniósł, że na działce tej w ciągu pięcioletniego zobowiązania planem rolnośrodowiskowym przez 4 lata uprawiana była mieszanka traw wieloletnich z motylkowatymi drobnonasiennymi, co odpowiada definicji uprawy wieloletniej, więc nie powinna zostać zastosowana sankcja dla tej działki. Zdaniem strony, wskazanie organów, że "uprawa wieloletnia polega na wieloletnim uprawianiu na tym samym obszarze roślin przez trzy kolejne lata i powyżej trzech lat", bez wskazania źródła podstawy prawnej, nie może być rozpatrywana jako pełnoprawny wyznacznik prawa.
Skarżący podkreślił, że w publikacji zleconej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pt. "Biblioteczka programu rolnośrodowiskowego 2007-2013. Rolnictwo zrównoważone" stwierdzono m.in. "(...) jeśli pozostawiamy dwa lata i więcej, to są to uprawy wieloletnie,
nie brane pod uwagę w wymogach pakietów". Tym samym, zastosowane przez skarżącego zmianowanie upraw polowych na działce E1 w przypadku traw wieloletnich
z motylkowatymi drobnonasiennymi odpowiada uprawie wieloletniej.
W. U. podał, że na działce rolnej E1 w czasie trwania trzeciego roku zastosowany został zabieg uprawowy, zgodny z zasadami poprawnej agrotechniki, gdzie po wykonaniu zabiegu wysiany został owies (jako roślina podporowa), aby zapewnić możliwość poprawnego wzrostu odnowionej uprawy mieszanki traw wieloletnich z motylkowatymi drobnonasiennymi. Owies musiał w płodozmianie zostać określony jako uprawa główna, ponieważ plon został zebrany z tej uprawy. A zatem, w trakcie trwania zobowiązania przez wszystkie pięć lat na działce E1 była uprawiana mieszanka traw wieloletnich z motylkowatymi drobnonasiennymi.
Skarżący zauważył, że prawo nie określa, czy zachowanie uprawy traw nieprzerwanie w ciągu trzech lat daje inne rezultaty niż odnowienie ich w trakcie trzeciego roku i ponowny ich wzrost w trakcie dwóch kolejnych lat. Działanie takie - w myśl poprawnej agrotechniki i poprawnego zmianowania roślin - przy określeniu odziaływania upraw na zawartość substancji organicznej w zależności od roku odnowienia uprawy,
nie ma znaczenia.
Końcowo skarżący zaznaczył, że przynależność gatunków uprawnianych do grup upraw na rok 2011 nie była regulowana prawnie, czyli w roku przystąpienia przez niego do programu rolnośrodowiskowego. Oznacza to, że nie jest wiadomo, jaka uprawa należała do której grupy upraw.
Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do sformułowanego przez stronę skarżącą wniosku dowodowego, należy wskazać na regulację zawartą w art. 106 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Powyższa regulacja stanowi wyjątek od wynikającej z art. 133 § 1 P.p.s.a. zasady, zgodnie z którą sąd kontrolując legalność zaskarżonego aktu opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem wydającym zaskarżoną decyzję. To organ administracji przed wydaniem rozstrzygnięcia ma obowiązek tak przeprowadzić postępowanie dowodowe, by zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności, które umożliwiają odpowiednie załatwienie sprawy. Zastąpić organu w tym zakresie nie może sąd administracyjny, gdyż naruszałoby to konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa
w art. 106 § 3 P.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie
z regułami procedury administracyjnej, a następnie czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego.
Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżonym rozstrzygnięciem. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tego rozstrzygnięcia.
W związku z powyższym, wniosek strony skarżącej o przesłuchanie w charakterze świadka uprawnionego doradcę rolnośrodowiskowego nie mógł zostać uwzględniony.
Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) - dalej jako "k.p.a.", organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Wyrażona w powyższej regulacji zasada znajduje swoje rozwinięcie w dalszych przepisach k.p.a., które nakładają na organy administracji publicznej m.in. obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9) oraz obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1).
Doniosłą rolę w kontekście realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej pełni także uzasadnienie decyzji administracyjnej, które nie może być sformułowane ogólnikowo. Funkcją uzasadnienia jest przekonanie strony, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, stwierdzenie, że przyczyną tego są istotne powody (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Po 721/11, LEX nr 1109030; oraz wyrok WSA
w Warszawie z dnia 6 października 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1379/09, LEX nr 574299). Nie może spełnić wymagań wynikających z art. 8 k.p.a. organ administracji publicznej, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń strony uważanych przez nią za istotne dla sposobu załatwienia sprawy.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy,
że w zaskarżonej decyzji Dyrektor nie ustosunkował się do zarzutu dotyczącego spełnienia przez skarżącego wymogu uprawy trawy wieloletniej z koniczyną przez okres 5 lat, jeśli do tego okresu zaliczyć 2013 r., w którym skarżący odnowił tę uprawę jako wsiew do owsa będącego w tym roku plonem głównym.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013, str. 608, ze zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE)
nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)
(Dz. Urz. UE L 277 z dnia 21 października 2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie
z planem działalności rolnośrodowiskowej.
W § 4 ww. rozporządzenia wymieniono pakiety, w ramach których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, wskazując, że rolnik realizujący to zobowiązanie zobowiązany jest do przestrzegania innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, przy czym wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów określono
w załączniku nr 3 do rozporządzenia. W załączniku tym dla Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone wskazano m.in. na obowiązek przestrzegania prawidłowego doboru
i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich.
Z przepisów § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika z kolei, że w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują truskawki, poziomki, tytoń lub inne uprawy wymienione w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego i ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2.
Załącznik nr 4 do rozporządzenia z 13 marca 2013 r. zawiera wykaz gatunków
m.in. roślin objętych płatnością rolnośrodowiskową, wśród których wymieniono mieszankę wieloletnią traw z motylkowatymi drobnonasiennymi.
Skarżący na poparcie swojego stanowiska przywołał opracowanie autorstwa [...] "Rolnictwo zrównoważone" opracowane w 2010 r. w Departamencie Płatności Bezpośrednich Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w ramach "Biblioteczki programu rolnośrodowiskowego 2007-2013". Na str. 13 tej publikacji znajduje się następujący zapis dotyczący trawy: "jeżeli wysiewamy w roślinę ochronną i użytkujemy następny rok jako plon główny, możemy traktować jako rośliny jednoroczne. Jeżeli pozostawimy dwa lata i więcej, to są to uprawy wieloletnie, nie brane pod uwagę w wymogach pakietów".
Zatem wsiewanie w 2013 r. trawy w roślinę ochronną (w tym przypadku w owies)
i użytkowanie jej jako plon główny w latach 2014 i 2015, spełnia - zgodnie z tą publikacją - wymóg 3 lat uprawy niezbędny dla kwalifikacji jako uprawy roślin wieloletnich.
Natomiast wbrew stanowisku skarżącego płatność nie przysługiwałaby w przypadku gdyby uprawy trawy miały miejsce jedynie w latach 2011 i 2012 oraz 2014 i 2015. Trawy
z natury związanej z ich cyklem życiowym należą do roślin wieloletnich. Przerwanie ich uprawy w 2013 r. powoduje, że tracą one taki charakter, a stają się w prawie rośliną dwuletnią i musiałyby zostać potraktowane jako roślina objęta zmianowością, tj. planowym doborem i następstwem co najmniej 3 gatunków w okresie 5 lat.
Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor weźmie pod uwagę stanowisko Sądu zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu i wyda stosowne rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku,
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd, zgodnie z art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a., zasądził na rzecz skarżącego od organu administracji.[pic]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło