I SA/Gd 652/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2008 postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 16 lipca 2010 r. (doręczonym stronie w dniu 12 sierpnia 2010 r.) odrzucił skargę W. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...]. W. K. wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2010 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Braki formalne wniosku przez złożenie go na urzędowym formularzu PPF skarżący uzupełnił w dniu 1 października 2010 r. Rozszerzył przy tym swoje żądanie wnosząc również o zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie sprecyzował żądanie w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika, wskazując, że wnosi o ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on sam gospodarstwo domowe, nie osiąga dochodów, nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, na skutek prowadzonej przez komornika egzekucji wnioskodawca utracił sprzęt rolniczy oraz inwentarz żywy. W tym miejscu wskazać należy, że przedmiotowy wniosek jest drugim wnioskiem złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie. Pierwszy wniosek skarżącego został rozpoznany przez sądy obu instancji negatywnie z uwagi na uchylenie się przez niego od wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych (Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II GZ 91/10 oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lutego 2010 r.). W związku z powyższym referendarz sądowy – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – zarządzeniem z dnia 7 października 2010 r. (doręczonym w dniu 2 listopada 2010 r.) ponownie zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni dokumentów i oświadczeń, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego (oświadczenia, czy nadal pozostaje w związku małżeńskim; oświadczenia, czy nadal jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, jeżeli tak – przedłożenia zaświadczenia z urzędu gminy o wysokości dochodów osiąganych z tego tytułu; dokumentów potwierdzających okoliczność, iż aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, jeżeli nie wyrejestrował działalności – przedłożenia dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość przychodów, kosztów ich uzyskania oraz osiągniętego dochodu lub poniesionej straty za okres od 1 stycznia do 30 września 2010 r., wykazu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, odpisów zeznań podatkowych za 2009 r., bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętego dochodu za ten rok; wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków i lokat bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków związanych z wykonywana działalnością gospodarczą, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, tj. przelewów, wpłat i wypłat, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; oświadczenia w przedmiocie majątku małżonki, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych – oszczędności i papierów wartościowych oraz wskazania źródeł i wysokości osiąganych przez nią dochodów, a także dowodów dotyczących dochodów uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz uzyskiwanych aktualnie; dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę, jego małżonkę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania wraz z dokumentami je potwierdzającymi; w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów – oświadczenia czy otrzymuje – jeśli tak to w jakiej wysokości – pomoc finansową, w tym także od członków rodziny, jak również czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej, jeżeli tak – przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego lub jego małżonkę pojazdów mechanicznych – podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości; dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów; dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy). Jednocześnie skarżący został poinformowany, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożył. Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, należy podkreślić, iż uchylenie się przez skarżącego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). W orzecznictwie prezentowany jest także pogląd, iż bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Wskazać należy, iż sytuacja majątkowa skarżącego pozostaje niejasna także z innych względów. Otóż skarżący, utrzymując, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie wskazał żadnych źródeł swojego utrzymania. Co więcej, wprost podał, że nie osiąga dochodów, nie posiada oszczędności, a mimo to utrzymuje się sam. Z jakich środków więc skarżący finansuje zakup żywności, gdy nie dostarcza mu jej rodzina, z czego opłaca rachunki za media i choćby zakup środków czystości, skarżący już nie wyjaśnił. Rozpoznając przedmiotowy wniosek wzięto także pod uwagę okoliczność, że składane przez skarżącego w wielu innych sprawach toczących się przed tut. Sądem wnioski o przyznanie prawa pomocy zostały rozpoznane odmownie z uwagi na niewykonanie, bądź też nieprawidłowe wykonanie przez wnioskodawcę wezwań, a w konsekwencji niemożność dokonania oceny jego sytuacji majątkowej. Skarżący każdorazowo uniemożliwiał referendarzowi sądowemu (sądowi) weryfikację podawanych we wnioskach danych. W niniejszej sprawie – pomimo, że znane było mu stanowisko sądu – zachował się w sposób tożsamy. W związku z powyższym uznano, że skarżący po raz kolejny nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym, gdyż nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwił dokonanie pełnej ich oceny. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.