I SA/Gd 653/03
WyrokWSA w Gdańsku2006-02-15
Skład orzekający: Joanna Zdzienicka - Wiśniewska, Ewa Wojtynowska, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo odmówił prawa do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy podatnik nie umieścił daty odbioru na fakturze i nie posiadał czytelnego podpisu odbiorcy, a organ oparł swoje rozstrzygnięcie głównie na dokumencie magazynowym PZ, nie badając wyczerpująco całego materiału dowodowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły zasady postępowania dowodowego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i zupełności postępowania dowodowego, poprzez dowolną ocenę dowodów i przerzucenie ciężaru dowodzenia na stronę. Organ podatkowy ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a nie może ograniczać się do wybranych dowodów lub oczekiwać, że strona udowodni fakty, co do których organ ma wątpliwości. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która określiła A. C. kwotę podatku od towarów i usług za lipiec 2000 r. Organ podatkowy zakwestionował prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z faktury z 31 lipca 2000 r., wskazując na brak daty odbioru i czytelnego podpisu na fakturze oraz ustalając datę otrzymania faktury na 1 sierpnia 2000 r. na podstawie dokumentu PZ. Podatnik kwestionował tę ocenę, wskazując na dowolność w ocenie dowodów i przerzucenie ciężaru dowodzenia na stronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 133 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.) Asesor WSA Irena Wesołowska Protokolant Monika Orska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. C. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2000 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej [...] na rzecz skarżącego kwotę 133 zł ( sto trzydzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana
I SA/Gd 653/03
UZASADNIENIE
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Urząd Skarbowy decyzją z dnia 23 grudnia 2002 roku określiła A. C., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą A w podatku od towarów i usług za lipiec 2000 roku nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości 107.650 złotych.
W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, że w wyniku szczegółowej kontroli dowodów zakupu i sprzedaży oraz ewidencji stwierdzono naruszenie przez podatnika art. 19 ust. 3 pkt l ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.). Firma A dokonała w miesiącu lipcu 2000 roku obniżenia podatku należnego o podatek naliczony udokumentowany fakturą nr [...] z dnia 31 lipca 2000 roku. Przedmiotowa faktura wystawiona przez B Spółkę Akcyjną o wartości netto 15.114,24 złotych - VAT 3.325,13 złotych, nie zawierała cech identyfikacyjnych pozwalających na ustalenie, że została odebrana przez odbiorcę w dniu wystawienia. Faktura nadto nie zawierała czytelnych podpisów osób uprawnionych do otrzymywania faktur, co stanowiło naruszenie § 37 ust. l pkt 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. ( Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ). Dodatkowo Urząd wskazał, że podatnik nie posiadał pisemnie określonych zasad obiegu dokumentów, a także nie prowadził książki podawczej ani innej dokumentacji czy ewidencji, w której odnotowuje się daty wpływu pism ( faktur ) kierowanych do jego firmy. W ocenie organu powyższe nie pozwoliło na jednoznaczne ustalenie daty otrzymania spornej faktury, zaś podatnik nie dysponuje żadnym dowodem przeciwnym mogącym potwierdzić, że fakturę otrzymał w dniu jej wystawienia. Dlatego też Urząd Skarbowy datę otrzymania przedmiotowej faktury - 1 sierpnia 2000 roku - ustalił na podstawie dokumentu PZ.
Podatnik odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości.
W uzasadnieniu wskazał, że Urząd Skarbowy swoją decyzję oparł na dokumencie PZ natomiast w decyzji nr [...] ten sam urząd stwierdził, że w jego ocenie dowodem nie jest PZ, który jest dokumentem magazynowym, potwierdzającym przyjęcie towaru do magazynu. W świetle zebranego materiału dowodowego zostało udowodnione, że nie ma możliwości dostarczenia towaru w dniu innym niż wystawienie faktury. Podatnik wskazał, że powszechnie jest wiadomo, że każdy komputer sam zmienia daty i tak fakturze wprowadzonej w dniu 31 grudnia 2002 roku może nadać datę PZ roku następnego, gdyż zatwierdzi ją o godzinie 0:00. W ocenie strony Urząd Skarbowy odmawia wiarygodności wszystkim innym dokumentom i fakturom oraz zeznaniom świadków, oświadczeniom, poza pojedynczymi wybranymi przez siebie dokumentami, które stanowią jedyny i najważniejszy dowód, a innym razem nie zasługują na uznanie.
Izba Skarbowa decyzją z dnia 24 kwietnia 2003 roku uchyliła decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekła co do istoty sprawy określając podatnikowi za lipiec 2000 roku nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 113.569 złotych.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność zastosowania przez organ pierwszej instancji postanowienia art. 19 ust.3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym do zakupu udokumentowanego fakturą Nr [...] z 31 lipca 2000 roku, skutkujące określeniem podatnikowi nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w sposób odmienny od deklarowanej.
Podatnik w rozliczeniu podatku naliczonego i należnego w deklaracji VAT-7 za miesiąc lipiec 2000 roku ujął przedmiotową fakturę. Na załączonej do akt sprawy kserokopii faktury nie widnieje data odbioru jak również brakuje czytelnego podpisu odbiorcy, co stanowi naruszenie § 37 ust. l pkt 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Przywołując treść przepisu art. 19 ustawy o VAT Izba wskazała, że z analizy cytowanego przepisu jednoznacznie wynika, że dla prawa do obniżenia kwoty podatku należnego decydujące znaczenie ma dysponowanie oryginałem faktury w miesiącu, w którym dokonuje się odliczeń. Z treści tego artykułu wynika, że ustawodawca wiąże skutki prawne dla odliczającego z datą otrzymania faktury, a nie z datą jej wystawienia, co oznacza, że skoro przepis ustawy o VAT wiąże prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z datą otrzymania faktury, w której podatek ten zawarto, to winien on dołożyć należytej staranności, aby było możliwe jej ustalenie. Data otrzymania faktury decyduje o tym, kiedy może być odliczony podatek naliczony uwidoczniony na fakturze VAT. W przedmiotowej sprawie podatnik nie umieścił daty odbioru na fakturze jak i również czytelnego podpisu.
W ocenie Izby Skarbowej organ pierwszoinstancyjny zasadnie uznał, że podatnik sporną fakturę otrzymał l sierpnia 2000 roku, tj. w dacie widniejącej na dokumencie PZ. Z żadnego dokumentu zgromadzonego w sprawie nie wynika, że podatnik otrzymał ją w dacie wystawienia tj. 31 lipca 2000 roku. Strona w trakcie całego postępowania podatkowego nie przedstawiła żadnego dowodu, który potwierdzałby, prezentowaną przez nią tezę. Izba wskazała, że na dokumencie PZ nr [...] jest informacja "data wpływu FA: [...] dokument: FV[...]"– powyższe, w ocenie organu odwoławczego oznacza, że sporna faktura wpłynęła do odbiorcy l sierpnia 2000 roku.
Odnośnie zarzutu dotyczącego, że w jednej decyzji organ podatkowy uznaje za dowód dokument PZ, a w drugiej go odrzuca, organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu odwoławczym uchylił decyzję organu pierwszej instancji nr [...] i uznał, że w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego dokument PZ jest dowodem w tej sprawie, pozwalającym ustalić datę odbioru faktury.
Nadto Izba Skarbowa nie podzieliła zarzutu skarżącego, że nie ma innej możliwości dostarczenia towaru niż w dniu wystawienia faktury. Z zeznań świadków także nie wynika, że towar wraz z fakturą został dostarczony w dniu jej wystawienia.
Za zasadne uznała także Izba stanowisko organu pierwszej instancji zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji, że to na podatniku spoczywa ciężar przedstawienia dowodu, że sporną fakturę otrzymał w dacie 31 lipca 2000 roku, ponieważ wywodzi z tego faktu korzystne dla siebie skutki. W ocenie organu odwoławczego decyzja Urzędu we wskazanym zakresie nie budzi wątpliwości, zaś orzeczenie przez Izbę co do istoty sprawy w kwestii określenia za miesiąc lipiec 2000 roku nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w innej kwocie niż ustalił to organ odwoławczy, było wynikiem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za czerwiec 2000 roku.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. C. wniósł o uchylenie w całości decyzji Izby Skarbowej oraz o zwrot kosztów procesu.
W ocenie skarżącego Izba w istotny sposób naruszyła art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, art. 7 i 8 KPA oraz art. 19 ustawy o VAT. Izba Skarbowa oparła swoją decyzję w całości na podstawie dokumentu magazynowego twierdząc, że jedynie on daje podstawę stwierdzenia daty wpływu faktury do firmy, jednak hipoteza ta nie została poparta bezspornymi dowodami. Skarżący wskazał, że w decyzji organ odwoławczy używa sformułowania "taki stan faktyczny w ocenie organu I instancji nie pozwala na jednoznaczne ustalenie daty otrzymania faktury", jednocześnie przerzucając na podatnika obowiązek udowodnienia, że posiada prawo do odliczenia podatku. Podkreślił, że pracownicy firmy A w swoich oświadczeniach i zeznaniach niejednokrotnie podkreślali, że odebrany towar nie zawsze jest wprowadzany do stanów magazynowych w dniu dostawy. Pominięto fakt, że program komputerowy automatycznie zmienia daty i wprowadzając dostawę z dni poprzednich będzie widniała na nim data wprowadzenia. Organy podatkowe nie ustaliły w jakim dniu wyjechał towar z fakturą i kiedy pobrano podatek akcyzowy pomimo, że zakład B S.A. jest pod szczególnym nadzorem podatkowym a momentem powstania podatku akcyzowego jest fakt wyjazdu towaru za bramę zakładu. Ponadto po uchyleniu przez Izbę Skarbową decyzji Urząd Skarbowy nie zebrał żadnych nowych dowodów potwierdzających swoje stanowisko. Jednocześnie wskazał, że nie zna przepisu, który nakłada na podatnika szczególny obowiązek udokumentowania daty wpływu faktury ani przepisu nakładającego obowiązek umieszczenia jej na fakturze.
Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, odnośnie wyjaśnień strony w zakresie automatycznej zmiany daty przez program komputerowy Izba Skarbowa podkreśliła, że skoro podatnik korzysta z prawa do odliczenia podatku naliczonego to powinien dołożyć należytej staranności w zakresie właściwego udokumentowania przysługującego mu prawa. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, że organa skarbowe nie ustaliły w którym dniu wyjechał towar wraz z fakturą i kiedy pobrano podatek akcyzowy w firmie B Izba Skarbowa wskazała, że organ pierwszej instancji podjął wszelkie kroki w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Zgromadził liczne dowody w sprawie w tym: protokół z kontroli w firmie B i protokół z kontroli u B. D. Wystawca faktury w oświadczeniu z dnia 7 grudnia 2000 roku i 8 maja 2001 roku zeznał, że sporna faktura mogła być dostarczona nabywcy razem z towarem w dniu wystawienia lub w dniu następnym, natomiast w oświadczeniu z dnia 30 października 2001 roku stwierdził, że wyjazd samochodu wraz z towarem nastąpił dnia 31 lipca 2001 roku, nie przedstawiając na tą okoliczność żadnych dowodów. Z oświadczenia B. D. świadczącego usługę przewozu towaru wynika, że nie posiada żadnych dokumentów przewozowych, na podstawie których można byłoby ustalić datę odbioru towaru od sprzedawcy i datę dostarczenia towaru wraz z fakturą do nabywcy.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a.
Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.
Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kwestia sporna sprowadza się do dokonanej przez organy podatkowe oceny materiału dowodowego. Izba Skarbowa uznała, że dowód w postaci dokumentu PZ jako jedyny wiarygodny w sprawie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że sporna faktura z dnia 31 lipca 2000 roku dotarła do podatnika w dniu 1 sierpnia 2000 roku, a zatem nie mogła w świetle art. 19 ust.1 - 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( z. U. Nr 11, poz. 50 ze zm. ) stanowić podstawy obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w miesiącu lipcu 2000 roku. Zdaniem skarżącego ocena ta, zwłaszcza w zakresie rozkładu ciężaru dowodów jest oceną dowolną i świadczy o naruszeniu przez te organy zasad postępowania. W uzasadnieniu obu decyzji, na co uwagę zwracał już w odwołaniu pełnomocnik skarżącego, organy nie uzasadniły w sposób przekonywujący dlaczego odmówiły wiarygodności innym dowodom, zwłaszcza tym, które przemawiały za twierdzeniami podatnika o otrzymaniu oryginału faktury jeszcze w dniu 31 lipca 2000 roku.
W ocenie Sądu za uzasadnione należy uznać zarzuty dotyczące wydania rozstrzygnięcia na podstawie dowolnej oceny dowodów, jak również przerzuceniu na stronę ciężaru udowodnienia faktów, co do których organy rozstrzygające miały wątpliwości.
W orzecznictwie i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że jedną z podstawowych zasad ogólnych obowiązujących w postępowaniu podatkowym jest zasada prawdy obiektywnej. Wyrażający ją przepis art. 122 Ordynacji podatkowej stanowi, że organy podatkowe w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Realizacji tej zasady służą gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Jedną z nich stanowi § 1 komentowanego artykułu, który wyraża ważną zasadę postępowania dowodowego, nazywaną w literaturze zasadą prawdy obiektywnej lub też zasadą zupełności postępowania dowodowego. Jej treścią jest obowiązek organu podatkowego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z zasady tej wynikają dyrektywy dotyczące zarówno sposobu gromadzenia, jak i rozpatrywania przez organ podatkowy materiału dowodowego. Komentowany przepis wymaga, aby organ podatkowy zebrał "cały" materiał dowodowy konieczny dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Organ nie może zatem ograniczyć się do przeprowadzenia tylko niektórych dowodów, kierując się z góry przyjętym założeniem, że inne dowody są zbędne. Należy podkreślić, że obowiązek zebrania pełnego materiału dowodowego spoczywa na organie podatkowym i nie może zostać przerzucony na stronę ( por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1997 r., I S.A./Łd 123/96, LEX nr 30285 ). W orzecznictwie sformułowano trafną tezę, że zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji.
Jedną z podstawowych gwarancji osiągnięcia prawdy materialnej jest wymóg zupełnego zgromadzenia materiału dowodowego, sformułowany w art. 187 § 1 Ordynacji. Poszukiwania stanu faktycznego powinny objąć przy tym wszystkie okoliczności towarzyszące przeprowadzaniu poszczególnych dowodów, zwłaszcza mające znaczenie dla oceny ich wiarygodności oraz mocy przekonywania. Zasada prawdy materialnej zakreśla płaszczyznę obowiązków organu podatkowego w dokonywaniu ustaleń faktycznych, które powinny być ujmowane całościowo, nie zaś fragmentarycznie lub pozbawione pełnego kontekstu. Organy podatkowe, ustalając prawdziwość podnoszonych przez podatnika okoliczności, muszą poddać badaniu również informacje uzyskane od innych organów oraz podejmować w uzasadnionych przypadkach różnego rodzaju dodatkowe czynności sprawdzające. Zgromadzenie materiału dowodowego wpływa bezpośrednio na obiektywizm prowadzonego postępowania dowodowego, aby dojść do prawdy obiektywnej organy podatkowe nie mogą ograniczać zakresu środków dowodowych.
Obowiązek przeprowadzenia dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego tak z urzędu, jak na wniosek wynika z art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji. Organy podatkowe muszą bowiem, zgodnie z treścią art. 122 Ordynacji, podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, natomiast jakiekolwiek ograniczanie środków dowodowych, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowi zagrożenie dla realizacji zasady prawdy materialnej i może wynikać tylko z przepisów ustawowych.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie podatkowe nie doprowadziło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co stanowi o naruszeniu przepisów postępowania.
Przepis art. 187 Ordynacji podatkowej w swoisty sposób kształtuje zasady rozłożenia ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd, że w postępowaniu tym nie ma zastosowania reguła przewidująca, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Z analizowanego przepisu wyraźnie wynika bowiem, że ciężar dowodzenia spoczywa na organach podatkowych. One mają obowiązek z urzędu określić, jakie okoliczności faktyczne są istotne dla załatwienia sprawy oraz z urzędu przeprowadzić dowody konieczne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Za trafne należy uznać stanowisko wyrażone w orzecznictwie NSA, że obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa zawsze na organach podatkowych i nie może być żadną miarą przerzucany na podatnika, jeżeli to nie wynika z konkretnych przepisów podatkowych ( wyrok NSA z dnia 20 marca 1997 r., SA/Po 1459/96, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1999, nr 4, poz. 113 ).
Organy podatkowe nie mogą więc zajmować biernej postawy, ograniczając się do oceny, czy strona udowodniła fakty istotne dla korzystnego dla niej rozstrzygnięcia sprawy, jak również organ podatkowy nie może uzasadniać swego rozstrzygnięcia brakiem stosownych dowodów ze strony podatnika, lecz jest obowiązany z urzędu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych, stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego ( art. 191 ordynacji podatkowej ), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący ( art. 187 § 1 ordynacji podatkowej ), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywającej treści ( art. 122 ordynacji podatkowej ), czego w rozpoznawanej sprawie, jak wykazał skarżący, nie uczyniono.
Uzasadnione wątpliwości na tle stanowiska prezentowanego przez organy podatkowe budzą wyniki kontroli przeprowadzonej przez Urząd Skarbowy w firmie B S.A., z których wynika, że będąca przedmiotem sporu faktura nr [...] została dostarczona odbiorcy razem z towarem w dniu jej wystawienia, przy czym wyjazd towaru wynajętym transportem nastąpił w dniu 31 lipca 2000 roku ( karta 109 akt podatkowych ). W kontekście powyższego koniecznym było ustalenie w jakiej dacie przewoźnik dostarczył towar wraz z fakturą do firmy skarżącego i przesłuchanie B. D. tę okoliczność. Zważywszy na asortyment przewożonego towaru wątpliwym jest, aby przewoźnik brał na siebie ryzyko przypadkowej jego utraty. Również z faktury VAT nr [...] za usługi transportowe wystawionej przez niego na rzecz firmy B w dniu 31 lipca 2000 roku wynika, że dotyczy ona usług świadczonych w okresie od 16 do 31 lipca 2000 roku, co przemawia za zasadnością twierdzeń podatnika, że usługa przewozowa została wykonana w dniu wystawienia faktury, a towar wraz z nią dostarczony odbiorcy.
Materiał dowodowy w sprawie wymaga uzupełnienia, przy czym należy zwrócić uwagę, że stanowisko organu odwoławczego powinno się opierać na ustaleniach popartych dowodami. Realizacja prawdy obiektywnej wymaga, by dopuścić jako dowód w sprawie podatkowej wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem ( art. 180 Ordynacji podatkowej ). Konsekwencją braku dowodów przeciwnych, jest niemożność skutecznego zakwestionowania oświadczeń i dowodów przedstawionych przez skarżącego.
Reasumując Sąd uznał, że decyzja Izby Skarbowej w stopniu mającym istotne znaczenie na wynik sprawy naruszyła przepisy prawa materialnego tj. art. 19 ust. 1-3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz w zakresie wskazanym powyżej, przepisy Ordynacji podatkowej i dlatego należy ją wyeliminować z obrotu prawnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy celowym będzie rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z normą wynikającą z art. 122 w zw. z art. 187 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie jego szczegółowej analizy i poddanie go ocenie w kierunku, czy w sprawie istotnie nie można uznać, że istniała podstawa do obniżenia przez skarżącego podatku należnego o kwotę podatku naliczonego oraz danie temu wyraz w wyczerpującym uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 210 § 4 ordynacji podatkowej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 209 p.p.s.a, zaś rozstrzygnięcie w przedmiocie niemożności wykonania zaskarżonej decyzji oparto o treść art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło