I SA/Gd 677/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Asesor WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości oraz podatku rolnym za 2006 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] ustalił R. i S. P. łączne zobowiązanie podatkowe za 2006 r. w kwocie [...] zł. Na wymienioną wyżej kwotę składa się podatek od nieruchomości od budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą o pow. 58 m2, gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą o pow. 4.900 m2 oraz budowli o wartości [...] zł. R. P. wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Strona nie zgodziła się z tym, że organ podatkowy pierwszej instancji naliczył podatek od powierzchni całkowitej działek wchodzących w skład zakupionej w dniu 27 września 2006 r. nieruchomości. Tylko bowiem część tych działek wykorzystywanych jest dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Strona kwestionuje także wartość budowli przyjętych do opodatkowania. Zdaniem odwołującej organ podatkowy przyjął ich wartość na podstawie kopii faktur VAT, na której wartość zakupu jest podana łącznie z gruntem. R.P. nie zgodziła się z opodatkowaniem jazu, którego używanie nie jest możliwe w związku z pozwoleniem na użytkowanie stawów rybnych znajdujących się poniżej jazu. Podatniczka zauważyła ponadto, że jeżeli organ podatkowy ma wątpliwości co do wartości budowli wykazanych w deklaracji może je zweryfikować, powołując biegłego rzeczoznawcę. W uzupełnieniu odwołania strona podniosła, że opodatkowane zostały dwie działki, które nie stanowią jej własności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że trzy działki wchodzące w skład zakupionej nieruchomości o łącznej powierzchni 4.800 m2 sklasyfikowane zostały w ewidencji gruntów jako grunty orne i grunty zadrzewione, jednakże są one zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, w związku z czym podlegają one opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek przewidzianych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Okoliczność, że jaz należy odmulać mechanicznie nie może stanowić podstawy twierdzenia, iż grunt na którym się znajduje nie jest zajęty na działalność gospodarczą. W ocenie organu odwoławczego dla gruntów będących w posiadaniu R. P. nie mają zastosowania stawki przewidziane dla gruntów pod jeziorami, zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych bowiem takich gruntów odwołująca nie posiada. Stwierdzono także, że podatnicy nie zostali opodatkowani z tytułu posiadania działek o nr 16/1 i 41/1 co wynika z decyzji organu pierwszej instancji. Za bezzasadny uznał organ odwoławczy zarzut, że wartość budowli przyjęto łącznie z wartością gruntu. Podatnicy przedłożyli bowiem dwie faktury, jedną na zakup nieruchomości a drugą na zakup budynku, wyposażenia oraz prawa użytkowania wieczystego. Do opodatkowania przyjęto wartość budowli wykazaną w jednej z faktur w kwocie [...] zł. R.P. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wyjaśniła, iż dochowała obowiązków podatkowych związanych z nabyciem nieruchomości. W ocenie skarżącej błędna jest wycena budowli w oparciu o faktury VAT. Kupując nieruchomość wraz z elektrownią wodną skarżąca przyjęła cenę uzgodnioną wraz z kontrahentem i wyrażoną w akcie notarialnym. Skarżąca nadmieniła, iż faktury VAT zostały pozyskane przez organ podatkowy od sprzedawcy w sposób bezprawny, a ponadto błędnie odczytane. Strona skarżąca w szczególności zakwestionowała wycenę jazu. Podniosła, iż zgodnie z pozwoleniem wodno prawnym jaz w praktyce nie może być wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem. W konsekwencji wadliwe jest także opodatkowanie działki, na której jest on posadowiony, według stawki przewidzianej dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Końcowo strona skarżąca zarzuciła, że organy podatkowe nie są w stanie odróżnić rolnika od przedsiębiorcy, co w konsekwencji prowadzi do wadliwego obciążenia posiadanych gruntów podatkiem od nieruchomości zamiast podatkiem rolnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga R. P. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Na wstępie należy wskazać, iż istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny stanowiska organów podatkowych w zakresie, w jakim ustaliły one wartość budowli dla celów podatku od nieruchomości. Ponadto skarżący kwestionuje opodatkowanie podatkiem od nieruchomości powierzchni całej działki, na której znajduje się jaz a nie tylko tej jej części, na której jaz jest posadowiony. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm.) podstawę opodatkowania stanowi dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Stosownie do treści art. 4 ust. 5 powołanej wyżej ustawy jeżeli od budowli lub ich części, o których mowa w ust. 1 pkt 3, nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych - podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa określona przez podatnika. Jeżeli podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy powoła biegłego, z zastrzeżeniem ust. 8, który ustali tę wartość. W przypadku gdy podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, lub wartość ustalona przez biegłego jest wyższa co najmniej o 33 % od wartości określonej przez podatnika, koszty ustalenia wartości przez biegłego ponosi podatnik (art. 4 ust.1 pkt 7 ustawy wyżej powołanej). W okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, iż budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zostały ujęte przez skarżącą w ewidencji środków trwałych bowiem takiej ewidencji ona nie prowadzi. Zatem dla ustalenia wartości budowli dla potrzeb podatku od nieruchomości będą miały zastosowanie postanowienia art. 4 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Z przepisów tych wynika, że podstawą opodatkowania budowli jest wartość podana przez podatnika. Przesłanką zakwestionowania tej wartości jest stwierdzenia przez organ podatkowy, iż wartość ta odbiega od cen rynkowych. Dopiero wówczas możliwe jest ustalenie innej wartości budowli. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji brak jest stwierdzenia, że wartość budowli podana przez skarżącą odbiega od wartości rynkowej. W ustawie o podatkach i opłatach lokalnych brak jest zdefiniowania pojęcia ceny rynkowej budowli. Pojęcie "wartość rynkowa" nie jest jednak obce ustawodawstwu podatkowemu. Instytucją tą "posługuje się" ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (ust. 2 art. 20) i ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (ust. 3 art. 8). Na przykład w myśl przepisu ust. 3 art. 8 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn wartość rynkową rzeczy i praw majątkowych określa się na podstawie cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia powstania obowiązku podatkowego. Sąd w składzie niniejszym podziela pogląd L. Etela wyrażony w komentarzu do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, że powołana definicja wartości rynkowej rzeczy (budowli) ma charakter najbardziej uniwersalny i zbliżony do zasady określania podstawy opodatkowania budowli podatkiem od nieruchomości (L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003.). Zauważyć dalej należy, że ustawodawca przesądził w art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, że ustalenie wartości budowli dla potrzeb podatku od nieruchomości ma dokonać biegły rzeczoznawca. Określenie wartości budowli z pominięciem wskazanej procedury, nawet jeśli organ podatkowy posługuje się fakturą sprzedaży danej budowli, w świetle wyżej powołanych przepisów nie jest dopuszczalne. Odnosząc się do zarzutu kwestionującego opodatkowanie podatkiem od nieruchomości według stawek przewidzianych dla działalności gospodarczej działki, na której znajduje się jaz należy zauważyć, iż z aktu notarialnego sporządzonego w dniu 27 września 2006 r. wynika, że prawo użytkowania wieczystego obejmujące między innymi działkę 69/3 na której znajduje się jaz, zostało nabyte w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 1a ust.1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Konsekwencją tej definicji jest konkluzja, iż sam fakt posiadania gruntu przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że grunt ten jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Oznacza to, że nawet jeżeli grunt czy też jego cześć jest niewykorzystywana przez przedsiębiorcę w danym momencie lub też wykorzystywana na inną działalność niż gospodarcza (za wyjątkiem budynków mieszkalnych) należy uznać za związane z działalnością gospodarczą. W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie argumenty strony skarżącej mające wykazać, że brak jest podstaw do opodatkowania jazu. Przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie uzależniają opodatkowania danego przedmiotu od sposobu jego wykorzystania. Jedyną przesłanką opodatkowania jest bowiem posiadanie przedmiotu opodatkowania. Zatem ograniczenia, które wypływają z decyzji wodno prawnej, nie mogą skutkować wyłączeniem jazu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Organ podatkowy prowadząc ponownie postępowanie odnośnie ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości powinien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w treści niniejszego wyroku. W szczególności obowiązkiem organu podatkowego będzie ustalenie, czy wartość budowli deklarowana przez stronę skarżącą odbiega od ich wartości rynkowej. Następnie, jeżeli uzna że wartość budowli podana przez stronę nie odpowiada wartości rynkowej należy powołać biegłego, o którym mowa w art. 4 ust. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych celem ustalenia tej wartości. Z uwagi na powyższe, Sąd na odstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Orzeczenie w punkcie drugim oparto na art. 152 ww. ustawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w punkcie trzecim wyroku uzasadnia dyspozycja art. 200 w zw. z art. 209 powołanej ustawy.