I SA/Gd 687/06
WyrokWSA w Gdańsku2007-07-10
Skład orzekający: Danuta Oleś, Ewa Kwarcińska, Tomasz Kolanowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych oraz odroczenia terminu płatności, mimo przedstawienia przez podatników argumentów dotyczących trudnej sytuacji finansowej i rynkowej?Ratio decidendi
Organy podatkowe prawidłowo odmówiły rozłożenia na raty zaległości podatkowej i odroczenia terminu płatności, ponieważ przedstawione przez podatników okoliczności, takie jak wzrost cen paliw czy konkurencja rynkowa, nie noszą znamion nadzwyczajnych i losowych zdarzeń, które uzasadniałyby zastosowanie ulgi podatkowej. Decyzje w tym zakresie mają charakter uznaniowy, ale nie mogą być dowolne, a organy wykazały, że sytuacja finansowa podatników nie wskazuje na zagrożenie ich egzystencji, a powtarzające się wnioski o ulgi, przy jednoczesnym braku terminowej spłaty poprzednich rat, podważają wiarygodność podatników.Stan faktyczny
Skarżący T. C. i M. C. złożyli wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za lata 2003-2005 oraz o odroczenie terminu płatności II raty za 2005 rok. Jako uzasadnienie podali wzrost cen paliw, wzrost konkurencji na rynku transportowym, wstrzymanie budowy obiektu inwestycyjnego oraz chorobę jednego ze wspólników. Organy podatkowe odmówiły uwzględnienia wniosku, wskazując na uznaniowy charakter decyzji, brak wystarczających przesłanek uzasadniających ulgę, powtarzające się wnioski o ulgi w przeszłości, terminowe niespłacanie poprzednich rat oraz posiadanie przez skarżących znacznego majątku i stałe dochody z działalności gospodarczej. Skarga podatników do WSA została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę T. C. i M. C.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Danuta Oleś, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Protokolant Referent Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. sprawy ze skargi T. C. i M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 26 czerwca 2006 r., sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za lata 2003-2005 oraz odroczenia terminu płatności II raty podatku za 2005 r. oddala skargę.
Decyzją z dnia 26 czerwca 2006 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 67a § 1 pkt 1 i 2 i art. 67b § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej O.p) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta R. z dnia 8 grudnia 2005 roku nr [...] odmawiającą T. C. i M. C. rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za lata 2003-2005 w kwocie 23.466,00 złotych oraz odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej dotyczącej II raty podatku za 2005 rok w kwocie 4.669,00 złotych za pojazdy o nr rej. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].
Podstawą wydania powyższej decyzji były następujące ustalenia stanu faktycznego:
wnioskiem z dnia 16 września 2005 roku uzupełnionym w dniu 2 listopada 2005 roku T. C. i M. C. zwrócili się do Burmistrza Miast R. z prośbą o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za lata 2003-2005 w kwocie 23.466,00 złotych oraz odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej dotyczącej II raty podatku za 2005 rok. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że od początku 2005 roku drastycznie wzrosły ceny paliw (ok. 30%), czego nie mogli przewidzieć, i co znacznie podwyższyło koszty prowadzonej przez nich działalności transportowej. Nadto, podali, że od dnia wejścia Polski do UE trzykrotnie wzrósł tabor pojazdów, co spowodowało lawinowy wzrost konkurencji na rynku. Skutkiem powyższego było obniżenie rentowności prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślili, że inwestycja w postaci budowy nowego obiektu, mająca poprawić ich konkurencyjność na rynku, została wstrzymana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. Dodatkowo, we wniosku zaznaczono, że M. C. w 2005 roku przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, co spowodowało zmniejszenie dochodu, a ponadto utrudniło zarządzanie przedsiębiorstwem.
Rozpatrując powyższy wniosek organy podatkowe, przywołując przepis art. 67 a i b § 1 O.p., wskazały, że podnoszone przez skarżących argumenty nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi podatkowej w postaci rozłożenia na raty płatności podatku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wskazało, że decyzje o przyznaniu ulgi podatkowej są decyzjami uznaniowymi, co nie oznacza jednak, iż są to decyzje dowolne. Wydając decyzję w granicach uznania administracyjnego, organ podatkowy obowiązany jest do dokonania wszechstronnej i wnikliwej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego.
Analizując zatem argumenty podniesione przez skarżących, organ drugiej instancji wskazał, że działalność gospodarcza jest działalnością rynkową opartą na ryzyku gospodarczym i konkurencji z innymi podmiotami działającymi w podobnych warunkach, zakładającą także możliwość upadku gospodarczego. Powyższe ryzyko obciąża przedsiębiorców, którzy nie mogą rozwiązywać swoich trudności finansowych poprzez korzystanie z instytucji ulg w prawie podatkowym, mających charakter wyjątkowy. Zasadą prawa podatkowego jest bowiem równość i zapewnienie powszechności opodatkowania.
Organy podatkowe podkreśliły także, że do tej pory skarżący kilkukrotnie skorzystali z instytucji ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowej oraz rozłożenia jej na raty; za każdym razem ich wnioski motywowane były tymi samymi okolicznościami tj. trudną sytuacją na rynku przewozów międzynarodowych, wzrostem ceny paliw, wprowadzeniem winiet, załamaniem handlu na rynku wschodnim po wejściu Polski do UE itp. Organy wskazały, że w dniu 18 lipca 2000 roku rozłożono na raty zaległość podatkową w kwocie 33.374,00 złotych (za lata 1998-2000), w dniu 25 czerwca 2001 roku rozłożono na raty zaległość podatkową w kwocie 42.942,00 złotych i umorzono odsetki w kwocie 4.047,00 złotych (za lata 1998-2001), w dniu 10 października 2002 roku rozłożono na raty zaległość podatkową w kwocie 35.434,00 (za lata 1998-2002), w dniu 3 grudnia 2003 roku umorzono zaległości podatkową za lata 1998-2000 w kwocie 32.186,00 złotych wraz z odsetkami w kwocie 39.429, 00 złotych, zaś w dniu 27 czerwca 2005 roku rozłożono na raty zaległość podatkową w kwocie 28.243,00 złotych (za lata 2001-2002). Podkreślono przy tym, że skarżący nie płacili w terminach rozłożonych na raty zaległości podatkowych.
Zdaniem organu podatkowego drugiej instancji, T. C. i M. C. zwracając się z kolejnym wnioskiem o udzielenie ulgi podatkowej zmierzali w istocie do odroczenia terminu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Ponadto, organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji podkreśliły, że skarżący posiadają majątek nieruchomy o znacznej wartości, a także prowadzą działalność gospodarczą, z której uzyskują stałe dochody. Zarówno M. C., jak i T. C. w ostatnim okresie zakupili na terenie R. nowe nieruchomości - działkę pod budowę budynku usługowego o powierzchni 2.452,00 m2, na którym "A" sp. z o.o. w której skarżący posiadają udziały, rozpoczęła budowę obiektu. Dodatkowo, M. C. nabył działkę budowlaną i w 2004 roku zgłosił do użytkowania budynek mieszkalny o powierzchni 204,00 m2. Wobec powyższych okoliczności, wniosek skarżących został uznany za niezasadny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. C. i M. C. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego tj. art. 67b O.p. i art. 120 O.p. oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 210 O.p.
W uzasadnieniu skarżący wskazali, że organ odwoławczy nie odniósł się konkretnie w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej do wskazywanych przez nich we wniosku okoliczności uzasadniających udzielenie ulgi, co stanowi naruszenie art. 210 O.p. Jak wywodzili przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2003 roku, opublikowany w Przeglądzie Orzecznictwa Podatkowego 2004/4 pod poz. 7, organy podatkowe, mają obowiązek wszechstronnie rozważyć, czy w danym stanie faktycznym zaistniały wskazane w ustawie przesłanki uzasadniające udzielenie ulgi w spłacie podatku poprzez szczegółowe odniesienie się do przyczyn, dla których organ nie zastosował instytucji ulgi, pomimo wystąpienia szczególnych okoliczności. Skarżący podali, że okoliczności wskazane we wniosku miały szczególny charakter, bowiem ich wystąpienie było od nich niezależne (nagły nieprzewidywalny spadek koniunktury gospodarczej o szerokim zasięgu). M. C. i T. C. podali, że nie rozłożenie zaległości na raty odczytali jako swoistą karę za nie uiszczenie poprzednio rozłożonych na raty zaległości podatkowych w terminie. Skarżący wskazali, że organy podatkowe wyczerpująco wyliczyły w uzasadnieniach decyzji pierwszej i drugiej instancji składniki ich majątku starając się stworzyć wrażenie, że są oni osobami zamożnymi, i wywodząc, że z tego względu udzielenie im ulgi nie jest zasadne. Przywołując art. 120 O.p. skarżący wskazali, że organy winny badać, czy rozłożenie zaległości podatkowej na raty jest uzasadnione ważnym interesem podatnika. Podkreślili, że budowa siedziby spółki jest konieczna, przy czym dokonywana jest najniższym kosztem.
W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze w G. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.
Sąd doszedł do przekonania, że w świetle powyższych kryteriów brak jest podstaw do stwierdzenia, iż organy podatkowe naruszyły prawo w taki sposób, że uzasadniało to wyeliminowanie zaskarżonych aktów z obrotu prawnego.
Jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca, w dniu 14 września 2005 roku, złożyła wniosek o rozłożenie na raty zaległości w podatku od środków transportowych za lata 2003, 2004, 2005 wraz z odsetkami za zwłokę oraz odroczenie terminu płatności II raty tego podatku za rok 2005.
Podkreślić należy, iż jako podstawę prawną wniosku o rozłożenie na raty zaległości w podatku od środków transportowych strona podała dyspozycję art. 48 § 1 O.p., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2005 roku. Do dnia 1 września 2005 roku, zgodnie z art. 48 § 1 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym mógł odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odraczać inne terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego, z wyjątkiem terminów określonych w art. 68-71, art. 77 § 1-3, art. 79 § 2, art. 80 § 1, art. 87 § 3 i 4, art. 88 § 1 i art. 118 O.p. Po 1 września 2005 roku dyspozycja art. 48 § 1 O.p. postanawiała, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odraczać terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego, z wyjątkiem terminów określonych w art. 68-71, art. 77 § 1-3, art. 79 § 2, art. 80 § 1, art. 87 § 3 i 4, art. 88 § 1 i art. 118 O.p. Ustawą z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143 z 2005 roku, poz. 1199) dodany został do ustawy – Ordynacja podatkowa, rozdział 7a zatytułowany "Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych". Jak zasadnie przyjął organ pierwszej i drugiej instancji, podstawą prawną sprawy jest dyspozycja art. 67a i 67 b O.p.
Podnieść należy dodatkowo, że Sąd miał na względzie, że u.p.o.l. zawiera przepis art. 12a (dodany przez nowelizację z dnia 8 grudnia 2000 roku (Dz. U. z 2000 roku, Nr 122, poz. 1315 ze zm., obowiązujący od dnia 1 stycznia 2002 roku), który wyklucza możliwość zastosowania jakichkolwiek ulg i zwolnień udzielanych na podstawie odrębnych przepisów w przypadku podatku od środków transportowych. Zgodnie z jego treścią, (...) ulgi i zwolnienia podatkowe udzielone na podstawie odrębnych przepisów nie mają zastosowania do podatku od środków transportowych (...). Brzmienie powyższego przepisu wskazuje, że jego istotą nie jest wprowadzenie innej podstawy prawnej odmowy udzielenia ulgi aniżeli art. 67a i 67 b O.p., tylko wyłącznie możliwości zastosowania ulgi podatku od środków transportowych w sytuacji, gdy podatnik korzysta z ulg i zwolnień przyznanych na podstawie odrębnych przepisów prawa materialnego np: ustawy z dnia 25 lipca 1985 roku o jednostkach badawczo-rozwojowych, ustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym, ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 roku o Polskiej Akademii Nauk i ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Powyższy przepis nie stanowi zatem podstawy odmowy zastosowania ulgi, ale wskazuje, że ulgi lub zwolnienia przyznane na mocy odrębnych przepisów nie "rozciągają się" na podatek od środków transportowych. O powyższym przesądza sformułowanie użyte w ww. przepisie, odnoszące się do ulg i zwolnień "udzielonych" na podstawie odrębnych przepisów.
Zatem, stosowanie do art. 67a O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;
3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (art. 67a § 1 i 2 O.p.).
Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 67b § 1 pkt. 1 O.p. organ podatkowy na wniosek podatnika, który prowadzi działalność gospodarczą, może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a O.p., które nie stanowią pomocy publicznej.
Użyte w art. 67b § 1 pkt. 1 O.p. przez ustawodawcę pojęcie nieostre oraz sformułowanie "może" stanowi, że decyzja w sprawie zapłaty podatku na raty jest decyzją uznaniową, tzn. pozostawiającą organom podatkowym możliwość wyboru konsekwencji prawnej. Poza koniecznością wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty pochodzącego od podatnika oraz wykazanie ważnego interesu podatnika wskazany przepis ani inne postanowienia Ordynacji podatkowej nie zawierają żadnych dodatkowych przesłanek, którymi organy podatkowe miałyby się kierować załatwiając sprawy tego rodzaju. Jeżeli zatem postępowanie wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie to samo wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy i w jakim stopniu rozłożyć płatność podatku na raty, wobec braku dających się zobiektywizować kryteriów normatywnych, jest natury słusznościowej, który uchyla się spod kontroli Sądu.
Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organy podatkowe mogą, ale nie muszą umorzyć zaległość podatkową, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 210 § 4 O.p.. Negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące rozłożenia na raty zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika - w rozumieniu powyższych unormowań - to organ ten może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci odroczenia płatności podatku czy rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, czy też rozłożenia spłaty zaległości na raty proponowane przez podatnika.
Natomiast, sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający badał sprawę pod kątem wymienionych w omawianych przepisach dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2001 roku, III SA 903/2000).
Mając na uwadze treść odwołania jak i skargi, a także brzmienie ww. przepisów, w sprawie podkreślić należy, że o istnieniu "ważnego interesu podatnika" decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o rozłożeniu na raty, bądź nie, zaległości podatkowej. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z roku 2002, SA/Bk 1540/2002, Gazeta Prawna 2003/117 str. 4, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2001 roku, III SA 1590/2000).
W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika oraz, że zastosowanie ulgi w spłacie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2004 roku, I SA/Wr 735/02, LEX nr 129659; zob. też P. Roksisz, Uznanie administracyjne w ramach instytucji umorzenia zaległości podatkowych, Dor. Podatk. z 2004 r. Nr 1, s . 37).
W niniejszej sprawie organy podatkowe obu instancji, dokonując ustaleń i oceny kierunkowej dyrektywy wyboru jaką jest interes podatnika wykazały, iż z sytuacji finansowej skarżących nie wynika, aby istniało ich zagrożenie. Wskazać trzeba, że prowadzą oni przy użyciu środków transportowych działalność gospodarczą w formie spółki z o.o. i choć w niniejszej sprawie występują jako osoby fizyczne we wniosku podnoszą argumenty z punktu widzenia przedsiębiorcy. Sąd zważył, że należy zatem, odróżnić sytuację, kiedy wniosek składa osoba fizyczna, od tej, w której wniosek składa podatnik prowadzący działalność gospodarczą. W tym drugim przypadku będzie miał zastosowanie art. 67b O.p. i podatnik musi wziąć pod uwagę nie tylko przepisy ordynacji podatkowej, ale również regulacje dotyczące udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom. Wynika to z konieczności respektowania jednej z naczelnych zasad, na których oparte jest funkcjonowanie wspólnego rynku europejskiego, a mianowicie zasady równej konkurencji. O ile udzielanie pomocy indywidualnej osobie, która nie jest przedsiębiorcą, nie prowadzi na ogół do naruszenia zasad wolnorynkowych, o tyle w sytuacji, w której pomoc skierowana jest do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, stosowanie preferencji wobec jednych kosztem drugich narusza wolną konkurencję.
Słusznie, zdaniem Sądu, organy podatkowe podkreśliły, że argumenty podnoszone przez skarżących, powtarzające się w kolejnych wnioskach o udzielenie ulgi (wskazujące na 30 %-towy wzrost cen paliwa, trzykrotny wzrost taboru samochodowego oraz wprowadzenie nowych opłat dla przewoźników na terenie Niemiec) nie uzasadniają udzielenia im ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, bowiem nie mają charakteru nadzwyczajnego. Powyższe okoliczności, jak prawidłowo zauważyły organy podatkowe, są wkalkulowane w ryzyko działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżących. Podkreślić należy, że skarżący prowadzą działalność jako samodzielny podmiot i powinni dostosować się do zasady wolnej konkurencji panującej na rynku. To ich obciąża bowiem ryzyko tejże działalności gospodarczej. Zgodnie z poglądem, który Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela, każdy obywatel, rozpoczynając działalność gospodarczą, powinien podejmować decyzje w sposób przemyślany i zgodny z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 1999 roku, III SA 7493/98, Lex Polonica Maxima ). A zatem, jak zasadnie wywodził organ odwoławczy, nie można przerzucać konsekwencji działania podmiotu, który jest profesjonalistą, na państwo i społeczeństwo.
W ocenie Sądu, skoro T. C. i M. C. w każdym kolejnym wniosku podnosili te same argumenty, oznacza to, że wskazywana sytuacja rynkowa (wzrost ceny paliw, wzrost taboru samochodowego i nowe opłaty dla przewoźników na terenie Niemiec), istniała od dłuższego czasu. Skarżący winni zatem, zamiast po raz kolejny zwracać się o pomoc państwa, dostosować się do zasad wolnej konkurencji rynkowej. Wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom skarżących argumentów przez nich podniesionych nie można zawrzeć w przesłance "nieprzewidywalnego załamania koniunktury gospodarczej na rynku o szerokim zasięgu", bowiem jak wynika z opracowania pt: "Analiza sytuacji gospodarczej Polski w okresie I-IX 2005 roku" opracowana w Departamencie Analiz i Prognoz Ekonomicznych Ministerstwa Gospodarki ( dostępna na www. mg.gov.pl) wprawdzie w III kwartale 2005 roku (okres, kiedy złożono wniosek o rozłożenie zaległości na raty) odnotowano spowolnienie gospodarcze, jednakże nie można powyższego okresu nazwać nieprzewidywalnym załamaniem koniunktury na rynku.
Wskazać trzeba, że ulgi, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 1 i 2 O.p., nie mogą mieć charakteru powtarzającego się czynnika, pozwalającego na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego. Z ich wyjątkowego charakteru wynika, że mogą stanowić incydentalną pomoc w stabilizacji sytuacji finansowej wówczas, gdy istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników podmiotu zobowiązanego do świadczeń. Ważne jest również, aby przejściowe trudności ekonomiczne były spowodowane okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od tego podmiotu i nie będących następstwem świadomie przyjętej strategii gospodarczej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2001 roku, III SA 1037/2000, POP 2001, nr 6, poz. 167).
Podkreślenia wymaga także okoliczność, że skarżący pomimo udzielenia im 5-krotnie ulg w postaci rozłożenia na raty i umorzenia zaległości podatkowych na łączną kwotę 215.655,00 złotych nie spłacali terminowo rat, co znacząco wpływa na ich wiarygodność (co słusznie zauważyły organy podatkowe).
Podkreślić trzeba, że jak prawidłowo podniósł organ drugiej instancji, podatki są najistotniejszym elementem dochodów państwa, a cytowane instytucje stanowią wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania. Stosowanie ich z istoty rzeczy jest więc ograniczone, wyjątkowe. W szczególności nie mogą być one formą bezpłatnego kredytu. Zasadą jest bowiem płacenie podatków w terminie i pełnej wysokości.
Podnieść także należy, że zasadnie wskazały organy podatkowe, że T. C. i M. C. posiadają znaczny majątek w postaci środków transportowych (wykaz środków transportowych na dzień 8 grudnia 2005 roku - k. 8 I tomu akt administracyjnych); nadto M. C. jest właścicielem działki i posadowionego na niej domu o powierzchni 204 m2. M. C. i T. C. w ostatnim okresie zakupili na terenie R. nowe nieruchomości, w tym działkę pod budowę budynku usługowego o powierzchni 2.452,00 m2, na którym prowadzona przez nich firma "A", sp. z o.o. w której to spółce posiadają udziały skarżący, rozpoczęła budowę obiektu.
Podkreślenia wymaga, że obaj skarżący uzyskują również, z prowadzonej działalności, stały dochód.
Bez związku z niniejszą sprawą pozostaje, zdaniem Sądu, wstrzymanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego budowy obiektu w R., bowiem jak słusznie zauważyły organy podatkowe, okoliczność ta jest związana najprawdopodobniej z ujawnionymi nieprawidłowościami w procesie inwestycyjnym. Odnośnie choroby M. C. organy podatkowe słusznie wskazały, że w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim pobierał on zasiłek chorobowy i nie był pozbawiony środków koniecznych do utrzymania oraz do kontynuowania leczenia.
Podnieść należy, iż w związku z powyższym za nieuzasadniony uznać należy zarzut nie dokonania przez organ podatkowych wyczerpujących ustaleń stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p.). Odmowa uwzględnienia wniosku skarżących zarówno w zakresie rozłożenia na raty zaległości podatkowej jak i odroczenia terminu płatności II raty za rok 2005 została szczegółowo i wyczerpująco uzasadniona przez organ pierwszej i drugiej instancji.
Nie znajduje także potwierdzenia zarzut naruszenia art. 120 O.p., bowiem organy podatkowe działały na podstawie przepisów prawa, wskazując w decyzji zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji właściwe podstawy prawne wydania ich rozstrzygnięć. Także zarzut naruszenia art. 210 O.p. jest niezasadny, bowiem uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji było wyczerpujące. Organ odwoławczy, przy wydaniu rozstrzygnięcia ważył racje i interesy skarżących oraz Skarbu Państwa, szczegółowo wyjaśniając przesłanki, którymi się kierował dokonując odpowiedniego wyboru.
Mając powyższe na uwadze, Sąd ocenił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., podejmując zaskarżoną decyzję nie wykroczyło poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego
Podkreślenia jeszcze raz wymaga, że wszelkie odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania muszą być uzasadnione szczególnymi względami i to nawet gdy sytuacja podatnika jest niewątpliwie trudna i wymagająca podjęcia szeregu działań, nie zawsze korzystnych dla podatnika. Takich zaś względów skarżący - w ocenie Sądu - nie wskazali, jakkolwiek przytoczyli na uzasadnienie swojego wniosku szereg okoliczności dotyczących skomplikowanej sytuacji materialnej i zdrowotnej.
Reasumując:
1/ ważny interes podatnika , o jakim mowa w art. 67a O.p., to sytuacja, gdy z powodu losowych, nadzwyczajnych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych; będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku, kataklizm;
2/ interes publiczny o jakim mowa w art. 67a O.p., to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokoić swoich potrzeb materialnych;
3/ organ podatkowy obowiązany jest nie tylko do ustalenia, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 67a § 1 O.p., lecz także jest zobowiązany, zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony, co w sprawie miało miejsce.
Mając powyższe na względzie, Sąd uznając, że w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 145 p.p.s.a. a contrario nie miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji, bądź stwierdzeniem jej wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę T. C. i M. C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło